3 تامىز 2019, 15:58 758 0 رۋحانيات "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

قالاعاڭنان قالعان قالجىڭدار

«شاپكىڭ» سالاقۇلاش، فاكتىڭ جوق

«تۇركىستان» گازەتىنىڭ كەزەكتى ءنومىرى جارىققا شىققاننان كەيىن كوڭىلى قوڭىلتاقسىعان قالاعاڭ ۇجىمدى ۇيپا-تۇيپا ەتىپ ۇرىسسا كەرەك. ويدا جوق تسيفر، دالەلدەردى كەلتىرىپ.

— ول ءمانىسى بىلاي عوي، قالاعا، ءسىز ايتقان فاكتىلەر قولىمىزعا تۇسپەدى ەمەس پە؟— دەپ اقتالىپتى ايىپتى جۋرناليست ايتارعا باسقا ءسوز تاپپاي.

— باسە، ماقالانىڭ توبەسىندە سالاقۇلاش «شاپكى» بار، ىشىندە قۇرتاقانداي فاكتى جوق. دەگەنمەن، جاۋاپسىزدىق جۋرناليستكە جاراسپايدى،— دەگەن ەكەن قايران قالاعاڭ.

 

ءسال قۋعانعا وسىنشالىق قاشا ما؟..

قازاقستاننىڭ ادەبيەتى مەن ونەرى قاي­راتكەرلەرى دەلەگاتسياسىنىڭ قۇرامىندا قالاعاڭ دا ياكۋت-ساحا ەلىنە بارادى ءبىر­دە.

ۇشى-قيىرى جوق كەڭىستىك، جەتكىزبەيتىن شاقىرىمدار، تاۋسىلمايتىن تۋندرا... قۇرمەتتى قازاق باۋىرلار، ءبىز تىم جىراقتا جاتىرمىز عوي. جولدان شارشاعان بولارسىزدار؟ — دەپ جاناشىرلىق تانىتىپتى قارسى الۋشىلاردىڭ ءبىرى. – اي، تۋىسقان-اي، شىن شىعانداپ كەتكەن ەكەنسىڭدەر، ەندى شالدىڭ ءحالىن سۇراپ قايتەسىڭ؟ توزعان بەتتەر اناۋ، ويىلعان ك... مى­ناۋ،— دەپ ازىلدەيدى الدىمەن قالجىڭى جۇرەتىن قالاعاڭ.

– وعان قازاقتار كىنالى ەكەن عوي،— دەپ سوزبەن تىستەپ اپتى ساحانىڭ سوزشەڭى. — باياعىدا اتالارىمىزدى قورقىتىپ قۋماساڭىزدار قاتارلارىڭىزدا ءبىز دە سايران ساپ جۇرەر ەدىك.

— ءوي، جولبارىسىم، ءسال قۋعانعا وسىلاي ۇزاپ قاشا بەرە مە؟— دەپ كۇلسە كەرەك قالاعاڭ.

 

ءبىر كيلا الماعا ەكى كيلا اقشا

بىردە قالاعاڭ بازاردىڭ باعاسىن كو­رىپ قايتۋعا بەت العان كورىنەدى. ال رەداكتسيانىڭ قىزمەتكەرلەرى باس رەداكتوردىڭ كوكبازاردان كەمى ايتا جۇرەر ءبىر اڭگىمە اكەلەرىن دە جاقسى بىلەدى. قايتا ورالعانىندا قارسى جولىققان جۋرناليستەر:

–قالاعا، كوكبازاردان نە كوردىڭىز؟ — دەپ سۇرايدى تابان استىندا باستىقتى توسىلدىرماق بولىپ.

– ءى-ءى، بازارىڭنان ءبىر كيلا الماعا ەكى  كيلا اقشا سۇراعان كەمپىرلەردى كوردىم،— دەگەن ەكەن ءسوز تاپقىر قالاعاڭ.

 

تايعاناق مۇزعا ءمىندىم دە

مىنەزى الاقۇيىنداۋ ءبىر جىگىت كەزدەيسوقتا قالاعاڭا جولىعىپ قاپ، دالادا تۇرعان كۇيى ورىندالمايتىن ويلارى مەن شەشىمى قيىن ماسەلەلەر جايىندا ۇزاق ايتىپ، زەرىكتىرسە كەرەك.

— جولبارىسىم، وسى تۇيىقتان شىعار جولدى ەندى ءوزىڭ ءبىر سىلتەشى،— دەيدى ارقاشان سىپايى    قالاعاڭ   الگىنىڭ ۋىسىنان كاستومىنىڭ ەتەگىن ارەڭ بوساتىپ. — ايتپەسە، اقساق شالدىڭ سوزىڭنەن ۇققانى اقىرزاماننىڭ كەپ قالعانى.

– ءتوۋ، سىزدەر ىلعي سكەپتيكسىزدەر، — دەي­دى الاقۇيىن جىگىت ءالى دە ءوز اعاتتىعىن اڭعارماي.

— كولپال مەتسەنات تاپسام شەشىلمەيتىن نە شارۋا بار دەيسىز؟

– ءانى، تاكاپپار مەتسەناتقا قول جايۋ — تايعاناق مۇزعا ءمىنۋ عوي، — دەپ كۇلەدى قال­اعاڭ.

— ال مۇز ەرىسە، كوتەنشەككە قيىن بولادى دا.

 

«مەدوسموترمەن» قابىلدانعان قىزدار

ناۋرىز تويىنا جايىلعان داستارحانعا شەراعاڭ (شەرحان مۇرتازا) سىيلى قو­ناق ەدى. ءبىر ءسوزدىڭ كەزەگىندە شەراعاڭ:

– قالەكە، «تۇركىستاننىڭ» قىز-كەلىندەر­ىن ىلعي تاڭداپ العانسىز با؟ — دەپ ءازىل تاستادى.

— ءبارى دە بىرىنەن ءبىرى اسقان سۇلۋ ەكەن.

– ەندى شە، شاكە؟ — دەپ مىرس ەتتى قالاعاڭ.

— بۇلاردىڭ ءبارى «مەدوسموتردان» وتكەن ەكەن.  بايعۇس «مەدوسموترسىز» ۇيلەنگەن ءبىزدىڭ كەمپىر عوي موجانتومپاي. سوندىقتان اۋىرا بەرەدى.

ءجۇزىن تەرەزەگە اۋدارعان قالاعاڭنىڭ كوزدەرىندە ءسال مۇڭ بار سياقتى ەدى سوندا...

 

«ەروتومان دەپ ەسەپتەپ جۇرەر... »

قازاقتىڭ ءبىر قورا اقىن-جازۋشىلارىمەن بىرگە قالاعاڭ ەل ارالاي شىقسا كەرەك. تاۋسىلمايتىن وتىرىستان، ءسوزى ءپاتۋاسىز ناقۇرىستاردان جالىققان قالاعاڭ ىعىتى كەلگەندە ەل جىگىتتەرىنە ءبىر قارماق تاپتىرىپ، سول ماڭداعى وزەندى جاعالاپ كەتىپتى. ءبىرشامادان كەيىن ەسكى دوس ابەكەڭ ء(ابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ) سوڭىنان قۋا كەلگەن كورىنەدى.

– ۇستاعان ءبىر شاباعىڭ كورىنبەيدى، قالەكە. بوس اۋرە عوي   سەنىكى،   —   دەپ   قالجىڭداپتى ابەكەڭ كەلە سالا.

— باسە، تەڭىزدەگى ءبىز ەمەس، قۇم بالاسى بالىق جايىن قايدان ءبىلسىن دەپ ەدىم-اۋ. سوندا نە ىستەپ وتىرسىڭ؟!

– نە ىستەيىن؟.. — دەپ اڭ-تاڭ بوپتى  قالاعاڭ ادەيى بىلمەگەنسىپ. — اشەيىن، سۋعا جاۋىنقۇرتىن شومىلدىرىپ وتىرمىن.

– ءاي،  اۋەلى قارماققا قالاي قۇرت ءىلۋدى بىلمەي­تىن شىعارسىڭ. كانە، سۋدان شىعارىپ كورسەتشى ءوزىن.

– قوي، ويباي، كورسەتۋگە بولمايدى،— دەپتى ءارتىس قالاعاڭنىڭ كوزدەرىنە وتىرىك قورقىنىش   ۇيالاپ.   مەنىڭ جاۋىنقۇرتىم  تۇتتاي  جالاڭاش! مۇنى بىلسە، ميليتسيا ءبىزدى ەروتومان دەپ اباقتىعا جابادى.

دايىنداعان

جاڭابەك شاعاتاي

«تۇركىستان» №19

9 مامىر، 2002 جىل.

سوڭعى جاڭالىقتار