25 شىلدە, 09:50 351 0 قاۋىپسىزدىك اسەل انۋاربەك

قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى نەگە كەرەك؟

«قۇرمەتتى ابونەنت! حاكەرلىك جانە باسقا كيبەرشابۋىلداردىڭ الدىن الۋ بويىنشا جۇرگىزىلەتىن ءىس-شارالارعا بايلانىستى ءسىزدىڭ قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىن ورناتۋىڭىز كەرەك. قۇرىلعىدا قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىنىڭ بولماۋى ينتەرنەت-رەسۋرستارعا قول جەتكىزۋدەگى قيىندىقتارعا اكەلۋى مۇمكىن». 19 شىلدە كۇنى ۇيالى تەلەفوندارىنا وسىنداي حابارلاما كەلگەن نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ تۇرعىندارى الاڭداي باستادى. عالامتورسىز ءومىر ءسۇرۋ قيىنداعان بۇل كۇندە مۇنداي حابارلاما الاڭداتپاي قايتسىن؟! بۇل قانداي قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى؟ ونىڭ قاجەتى قانشا؟ ورناتقىسى كەلمەگەندەر قايتپەك؟ ونى ورناتقاننان نە وزگەرەدى؟ وسى تەكتەس ساۋالدار قازاقستاندىقتاردى ابدەن مازالاعانى راس.

قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى جايلى ءسوز قوزعالىسىمەن جۇرتتىڭ ءبارى ادامنىڭ جەكە باسىنىڭ مالىمەتتەرىن باقىلاۋعا جول اشاتىن مۇنداي دۇنيەنىڭ قاجەتى قانشا دەستى. كوپشىلىكتىڭ كوكەيىن­دەگى سۇراققا جاۋاپ قاتقان تسيفر­لىق دامۋ، قورعانىس جانە اەروعارىش ونەر­كاسىبى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ابىلايحان وسپانوۆ بۇل سەرتيفيكاتتىڭ عالام­تور­داعى قاۋىپسىزدىكتى ارتتىراتىنىن ايتتى. «قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى ازامات­تاردىڭ تەلەفوندارىنداعى جەكە ءمالى­مەت­تەردى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى، ينتەرنەتتىڭ دامۋىمەن قاتار كيبەرلىك قۇقىقبۇزۋشىلىقتار دا جاڭا دەڭگەيگە شىعۋدا. جەكە كومپيۋتەرلەردەن، تەلەفوننان جەكە دەرەكتەردى ۇرلاۋ فاكتىلەرى ورىن الۋدا. ونى ورناتۋ ءار ادامنىڭ ءوز ەركى. ماعان اتالعان سەرتيفيكات بويىنشا حابارلاما كەلمەدى. كەلگەن بەتتە وزىمە جانە بالالارىمنىڭ قۇرىل­عى­لارىنا ورناتامىن. قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتى ارقىلى بالالار قاۋىپتى رەسۋرستارعا وتە المايدى. سايكەسىنشە، جەكە مالىمەتتەردى قورعاۋعا مۇمكىندىك جاسالادى»، – دەدى ا.وسپانوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل – تەك ەلوردادا عانا ءجۇرىپ جاتقان پيلوتتىق جوبا. تيىمدىلىگى بولسا، بۇكىل قازاقستان بويىنشا ىسكە قوسىلادى. ازىرگە ول ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە.

ال سەيسەنبى كۇنى وتكەن ۇكى­مەت وتىرىسىندا اتالعان ماسەلەگە قاتىستى ءسوز العان تسيفر­لىق دامۋ، قورعانىس جانە اەرو­عارىش ونەر­كاسىبى ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ بالالاردى، تۋىس­تار مەن جاقىن­دارد­ى ەكسترەميستىك، تەرروريستىك سيپاتتاعى تىيىم سالىنعان اقپا­راتتان قور­عاۋدا قاۋىپ­سىزدىك سەرتي­فيكاتىنىڭ ماڭى­­زى زور ەكەنىن ءتىل­گە تيەك ەتتى. «سان الۋان شابۋىل­دار   بار. ۆيرۋستار بار. ول جاعى­نان سەرتيفيكات كومەكتەسەدى. ادام­نىڭ جەكە   مالىمەتتەرىن الۋ­عا مۇمكىندىك جوق. كونستيتۋتسيادا ءبارى جازىل­عان. سوسىن   شۇعىل ءىز­دەس­تىرۋ شارالارى تۋ­رالى زاڭناما بار. بۇل زاڭ بار­لىق ماسەلەنى رەتتەيدى. ادامنىڭ جە­كە مالىمەتتەرىن پايدالانۋ زاڭ­مەن قۋدالانادى»، – دەدى  مينيستر. سونداي-اق، مي­نيس­تردىڭ ايتۋىنشا، اتالعان سەرتيفيكات قون­دىر­عى­لاردىڭ اقپا­رات­تىق قاۋىپ­سىزدىك ماسەلەلەرىن شەشىپ، جەكە ماعلۇمات­تاردى حاكەرلەردەن قورعاۋعا كو­مەك­تەسەدى. دەسەك تە، سەرتيفيكاتتى ورناتۋ – ءار ادام­نىڭ ءوز ەركى. اقپاراتتىق قاۋىپ­سىز­دىك ءۇشىن الاڭ­دايتىن ازاماتتار قۇرىلعى­لا­رىنا كەلگەن سىلتەمە ارقىلى ءوتىپ، قاۋىپ­سىزدىك سەرتيفيكاتىن ورناتىپ الۋىنا بولادى. ال قاجەت ەمەس دەپ تاپ­قان­داردى ەشكىم قينامايدى.

قازاقستاندا تۇلعالاردىڭ جە­كە اقپاراتتارىن قورعاۋ تۋرالى زاڭ بار. بارلىعى وسى زاڭ اياسىندا جۇمىس ىستەيدى. بايلانىس وپەرا­تور­لارى دا ازاماتتاردىڭ جەكە اق­پاراتتارىن قورعايدى. وعان قول جەتكىزۋ وتە قيىن. ال ەندى قاۋىپ­سىزدىك سەرتيفيكاتىن ورناتۋ ار­قىلى ءسىز ءوزىڭىزدىڭ جەكە اقپا­رات­تارىڭىزعا قول جەتكىزۋگە رۇقسات بەرەسىز.

كۇنى كەشە مينيستر اسقار جۇ­ما­عاليەۆ تە قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىن ءوز تەلەفونىنا ءالى دە ور­ناتپاعانىن، بايلانىس وپەراتورىنان كەلۋى ءتيىس سمس-حابارلامانى كۇتىپ جۇرگەنىن ايتقان بولاتىن. ءمينيستردىڭ سونشا ماقتاعان جۇيەنى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز ۇيالى تەلەفونىنا ورناتپاعانى كوپتىڭ كوكەيىندەگى كۇدىكتى ودان ءارى كۇ­شەيتە ءتۇستى.

ايتا كەتەيىك، قاۋىپسىزدىك سەرتي­فيكاتىن ورناتۋ زاڭ بويىنشا بەكىتىلگەن. مۇنداي تارماق 2015 جىلى «بايلانىس تۋرالى» زاڭ­عا ەنگىزىلگەن. بيىل ەلىمىزدە ينتەرنەتتىڭ ءجيى ىستەن شىعىپ، جەلىلەردىڭ بۇعاتتالىپ قالعانى ەشكىمگە دە جاسىرىن ەمەس. وسىنداي كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن سەرتيفيكات ورناتۋ «ناۋقانىنىڭ» جۇرتتى الاڭداتۋى زاڭدىلىق. قالاي دەسەك تە، قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىن ورناتۋدى مينيسترلىك ادامداردىڭ ەركىنە قالدىردى. ال بىزگە ءالىپتىڭ ارتىن باققاننان وزگە شارا جوق.

اسەل انۋاربەك

 

سوڭعى جاڭالىقتار