17 شىلدە 2019, 15:01 643 0 ىشكى ساياسات Túrkistan Gazeti

جاندوس دۇيسەمبيەۆ: راقىمشىلىق اكتسياسى شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە سەرپىن بەرەدى

مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ دەرەگى بويىنشا 90 مىڭنان استام سالىق تولەۋشى مەملەكەتكە قارىز. نەگىزگى قاراجات 210 ملرد تەڭگەدەن اسسا، ءوسىمپۇل مەن ايىپپۇل كولەمى 130 ميللياردقا جەتكەن. ءبىر ايتا كەتەرلىگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋيۋەكتىلەر ءۇشىن سالىقتىق راقىمشىلىقتىڭ رەسمي مەرزىمى 2019 جىلعى 31 جەلتوقساندا اياقتالادى. سالىق تولەۋشىلەردىڭ ءبارى سالىقتىق راقىمشىلىقتى پايدالانا الا ما جانە بۇل اكتسياعا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى قانشالىقتى بەلسەندى قاتىسۋدا؟ قر قم مكك اۋديت دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى جاندوس دۇيسەمبيەۆ وسى تەكتەس سۇراقتارعا جاۋاپ بەرگەن ەدى.

- جاندوس جۇمابايۇلى، اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى قارىزدى ەسەپتەن شىعارۋ ناتيجەسىن قالاي باعالايسىز؟ بۇل پروتسەسس مەملەكەت بيۋدجەتىنە وڭ اسەر ەتۋدە مە؟

- حالىقارالىق تاجىريبە جانە وسىنىڭ الدىنداعى وتاندىق باعدارلاما دالەلدەگەندەي، راقىمشىلىق – بۇل سالىقتىق مىندەتتەمە جۇگىنەن ارىلۋدىڭ بالاماسى. مۇنى سالىق تولەۋشىلەر پايدالانادى. دەگەنمەن نەگىزگى ماقسات – بيۋدجەتتى تولتىرۋ ەمەس، بيزنەستى قۇقىقتىق الاڭعا قايتارۋ، جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردا جۇمىس ورنىن ساقتاۋ، شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىنداعى ەكونوميكانى ساۋىقتىرۋ. ەڭ ماڭىزدىسى، "راقىمشىلىق اكتسياسى" شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە سەرپىن بەرەدى.

بۇل راقىمشىلىقتىڭ ارتىقشىلىعى ايىپپۇلدى جانە كۇن سايىن وسەتىن ءوسىمپۇلدى 100 پايىز تومەندەتۋ. مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگانى راقىمشىلىقتىڭ قولدانىس مەرزىمى ىشىندە، ياعني 2019 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيىن جاعدايدى رەتتەۋگە كومەكتەسۋگە دايىن.

2019 جىلعى 1 شەلدەدە «شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن سالىقتىق راقىمشىلىق» باعدارلاماسىنا سالىق بويىنشا 7,6 ملرد.تەڭگە نەگىزگى قارىزىن وتەۋ ارقىلى 39 330 سالىق تولەۋشى قوسىلدى. ولاردىڭ 2,1 ملرد.تەڭگە ءوسىمپۇلى جانە 180,6 ملن.تەڭگە ايىپپۇلى ەسەپتەن شىعارىلدى.

- باق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە جۇرگىزىلىپ جاتقان سالىقتىق راقىمشىلىقتىڭ سالىستىرمالى ءالسىز ديناميكاسى تالقىلانۋدا. بۇعان دەيىن كوميتەت ايتقان 210 ملرد.تەڭگەنىڭ وتەلگەنى 7 ملرد. تەڭگەدەن ءسال اسادى. بۇل فاكتىنى قالاي تۇسىندىرەسىز؟

- شىنىندا دا سالىق تولەۋشىلەردىڭ وتەگەن سوماسى 2018 جىلعى 1 قازان ايىندا قالىپتاسقان بەرەسىنىڭ جالپى سوماسىنىڭ نە بارى 3,6 پايىزىن قۇرايدى. الايدا، مۇنى مۇقيات تالداۋ كەرەك جانە جۇرشىلىق نازارىنا ءاربىر سالىق تولەۋشىگە وسى باعدارلامانىڭ قاتىسۋشىسى بولۋىنا بىردەي قۇقىق بەرىلگەنىن دۇرىس جەتكىزۋ قاجەت.

راقىمشىلىقتىڭ ىسكە قوسىلۋ ۋاقىتى سالىق تولەۋدەن جالتارۋعا قارسى كۇرەس بويىنشا جاھاندىق كۇش سالۋعا سايكەس كەلەدى. بارلىق بەرەشەكتەردىڭ شامامەن جارتىسى (44,4%نەمەسە 93,4 ملرد.تەڭگە) ققس-قا تيەسىلى. ال بۇل ققس ەسەپكە جاتقىزۋ بويىنشا «سۇر» جانە «شەڭبەر» دەپ اتالاتىن سحەمانى پايدالاناتىن جوعارى تاۋەكەلدى سالىق ءتۇرى. بەرەشەكتىڭ ەڭ كوپ تاراعان قۇرىلىس سالاسى، كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا جانە بەرەشەكتىڭ 60 پايىزىنان كوبى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا جانە تىكەلەي نەمەسە جاناما تۇردە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنا (مەردىگەرلەر، سۋبمەردىگەرلەر، ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى ءونىم بەرۋشىلەر جانە باسقالار) تيەسىلى.

ەگەر گەوگرافيالىق جاعىنان الىپ قاراساق، قارىزدىڭ ەلەۋلى تۇردە شوعىرلانۋى سالىق ءتۇسىمى كولەمىنىڭ شوعىرلانۋىنا سايكەس: الماتى ق. (13,5%), شىمكەنت ق. (13,4%) جانە قاراعاندى وبلىسىندا (13,8%).

جوعارىدا ءبىز نەگىزگى قارىزدى وتەگەن كەزدە راقىمشىلىققا سالىق تولەۋشىلەردىڭ قاتىسۋىنىڭ بىرىگەي مۇمكىندىگى مەن ونىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى ايتتىق، ەندى الەۋەتتى پروبلەمانى جانە راقىمشىلىقتىڭ ءساتتى ءوتۋى ءۇشىن كوميتەت قابىلداپ جاتقان قادامداردى تالدايىق.

بىرىنشىدەن، بۇگىنگى كۇنگى جاعداي بويىنشا تاراتۋ، بانكروت، جۇمىس ىستەمەيتىن جانە باسقا دا مارتەبەلەرگە يە تۇلعالار بويىنشا بەرەشەكتەر دەڭگەيىنىڭ جوعارى بولۋى پروبلەما بولىپ تابىلادى. ولاردىڭ سانى 18 489 تۇلعا، جالپى بەرەسى 136,1 ملرد. تەڭگە، نەمەسە 01.10.2018 جىلعى ايتىلعان سومانىڭ 65 پايىزى.

ەكىنشىدەن، راقىمشىلىق تۋرالى حابارلامانىڭ ءوزى سالىق تولەۋشىنىڭ مىنەز-قۇلقىنا اسەر ەتپەيدى. سالىق تولەۋشىنىڭ باعدارلاماعا قاتىسۋى تۋرالى شەشىمى رەسۋرسىنا جانە ماقساتتى باعىتتالعان كۇشىنە بايلانىستى.

مىسالى، راقىمشىلىق ەتۋگە ىقتيمال تۇردە جاتاتىن ادامداردىڭ تىزىمىندە سالىق بەرەشەگىنىڭ سوماسى شامامەن 700 ملن. تەڭگە قۇرايتىن سالىق تولەۋشى بار دەلىك. بەرەسى 2017 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قۇرالدى. سالىق تولەۋشىگە قاتىستى ماجبۇرلەپ ءوندىرىپ الۋ تاسىلدەرى مەن شارالارى قولدانىلعان، ولار ونى وتەۋگە الىپ كەلگەن جوق. 2017 جىلدىڭ ساۋىرىنەن كاسىپورىن قارجى-شارۋاشىلىق قىزمەت جۇرگىزگەن جوق، سالىق ەسەپتىلىگىن تابىس ەتپەگەن، زاڭدى مەكەنجايى جوق جانە ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا بەرەشەكتەرىن وتەۋ ءۇشىن اكتيۆتەرى دە جوق.

دەمەك، اتالعان سالىق تولەۋشى بيۋدجەت الدىنداعى قارىزدارىن راقىمشىلىق جاساۋعا ۇمىتكەر، بىراق ءالى كۇنگە دەيىن ونىڭ باعدارلامادا قاتىسۋى كۇماندى بولىپ قالىپ وتىر.

بۇل سالىق تولەۋشى سالىقتاردى تولەۋ جالتارۋدان تاباتىن پايدا مەن شىعىندارىن ءوزى تارازىلايتىن جالپىعا ءمالىم الەمدىك تاجىريبە. كاسىپكەرلەردىڭ ءبىر بولىگى «تاسادا» قالادى. سوندىقتان، تالقىلانىپ وتىرعان راقىمشىلىقتىڭ تيىمدىلىگىنە قاراماستان، كوميتەتىنىڭ الدىندا 3 مىندەتتى ورىنداۋ قالادى: بۇل سالىق تولەۋشىلەردىڭ اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى، سالىقتىق باقىلاۋ مەن سالىق تولەۋشىلەردىڭ سالىق مىندەتتەمەلەرىن تولىق كولەمدە ورىنداۋىن قامتاماسىز ەتۋ. حابارلامالىق سيپاتتاعى جۇمىس ۇيىمداستىرىلدى، بارلىق مەكەنجايلار بويىنشا باعدارلاماعا قاتىسۋعا قابىلداۋ ءۇشىن حابارلاما جىبەرىلدى، 1-جارتىجىلدىقتا وڭىرلەر بويىنشا كوشپەلى سەمينارلار جۇرگىزىلدى جانە 2-جارتىجىلدىقتا وتكىزۋ دە جوسپارلانعان.

- راقىمشىلىق سالىق تولەۋشىلەرگە قاشان ناقتى كومەكتەسكەنىن ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەرە الاسىز با؟

- كىم ءالى «تاسادا» ەنجارلىق تانىتىپ قالىپوتىرعانداردان ايىرماشىلىعى ساقتاپ قالۋى ەكىتالاي بيزنەستى قايتاجانداندىرۋدىڭ وڭ مىسالى بولىپ وتىر. مەن الدىن اتاپ وتكەندەي، شامامەن قىرىق مىڭ سالىق تولەۋشىلەربورىشتارىن جويۋ مۇمكىندىگىن پايدالاندى. ەگەر ارەكەت ەتپەيتىندەردى، بانكروتتاردى الىپ تاستاسا، بۇل بورىشكەرلەردىڭ 50 پايىز ارتىق.

ولار بويىنشا ءوسىمپۇلدار، ايىپپۇلدار ەسەپتەن شىعارىلدى جانە تيىسىنشە، بانك شوتتارىنان، مۇلكىنەن جانە باسقا دا بارلىق شەكتەۋلەر مەن تىيىم سالۋلار الىنىپ تاستالدى، ياعني ءوز بيزنەسىن ءارى قاراي جۇرگىزۋگە تولىققاندى مۇمكىندىگىنە يە بولدى.

اقتوبە وبلىسى بويىنشا ءبىر مىسال كەلتىرە كەتەيىن. جشس كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبى سالاسىندا تەحنيكالىق قىزمەتتەر جۇزەگە اسىرادى دەلىك جانە 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى بويىنشا وتەلمەگەن 470 ملن. تەڭگە سالىق بەرەشەگى، ونىڭ ىشىندە بەرەسى سوماسى – 138,3 ملن. تەڭگە، ءوسىمپۇل نەگىزگى قارىزدان 3 ەسەگە دەرلىك ارتىق بولدى. سالىق راقىمشىلىعىنا قاتىسۋ ناتيجەسىندە 138,3 ملن. تەڭگە تولەنگەن سالىق ارقىلى، سالىق تولەۋشىنىڭ 331,6 ملن. تەڭگە مولشەرىندە ءوسىمپۇلى ەسەپتەن شىعارىلدى.

ءسىز مۇنداي سومانى ەسەپتەن شىعارۋ كومپانيانىڭ كورپوراتيۆتىك پورتفەلىنە وڭ اسەر ەتكەنىن تۇسىنەتىن بولارسىز.

ساراپتامالىق پىكىر بويىنشا «شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن سالىق راقىمشىلىعى» باعدارلاماسىنىڭ قاتىسۋشىلارىنىڭ ۇلكەن ارتىقشىلىقتارى بار. ادىستەمە ءىس جۇزىندە قولدانىلسا دا بورىشتىڭ نەگىزگى سوماسىن وتەۋ سالىق تولەۋشى ءوتىنىش بەرمەي ءوسىمپۇلدار مەن ايىپپۇلداردى ەسەپتەن شىعارۋعا الىپ كەلەدى. قاجەت بولعان جاعدايدا، ەگەر ءسىز وتەلمەگەن بەرەشەكتى تاپساڭىز، مەملەكەتتىك كىرىستەردىڭ جەرگىلىكتى ورگانىنا جۇگىنىس جاساۋىڭىزعا بولادى، وندا ءسىز بورىشتاردى ەسەپتەن شىعارۋ ءۇشىن قاجەتتى ەسەپتەۋلەر مەن كەڭەس الا الاسىز.

سونىمەن قاتار، سالىق راقىمشىلىعىنىڭ تىزىمىنە ەنبەگەن سالىق تولەۋشىلەر بويىنشا تولەمدەردىڭ مەرزىمدەرىن ۇزارتۋ جانە كەيىنگە قالدىرۋ سياقتى بيۋدجەتپەن ەسەپ ايىرىسۋدىڭ وزگە دە تاسىلدەرى قولدانىلادى.

  • سالىق راقىمشىلىعىنىڭ اعىمداعى جاعدايى جونىندە ەگجەي-تەگجەيلى تالداۋ بويىنشا بەرگەن سۇحباتىڭىزعا راحمەت!
  • ءسوز سوڭىندا بيىلعى جىل ىنتىماقتاستىق، ءوزارا سىيلاستىقپەن وتسە ەكەن دەيمىن. ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگان سالىق ساياساتىنا بايلانىستى تۋىنداعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن جۇمىس جانە جەدەل بايلانىستارعا ءاردايىم اشىق. الدا ءالى 6 اي بار، جۋىق ارادا كاسىپكەرلەر تاراپىنان ءوسىمپۇلدار مەن ايىپپۇلدار بويىنشا جيناقتالعان بورىشتىق اۋىرتپالىقتى جويۋعا باعىتتالعان تولىق جاۋاپ بولار دەپ ۇمىتتەنەمىن.

"TÚRKISTAN" گازەتى

سوڭعى جاڭالىقتار