11 شىلدە, 10:28 852 0 قوعام دينارا مىڭجاسارقىزى

جەڭىلدەتىلگەن نەسيەگە قالاي قول جەتكىزۋگە بولادى؟

ەلىمىزدە اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلشارۋاشىلىعىن وركەندەتۋدىڭ ءتۇرلى امالى قاراستىرىلىپ كەلەدى. قازىر اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس اشۋعا بىرقاتار مۇمكىندىكتەر  بار. «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى»  اق بىرقاتار باعدارلامالار بويىنشا نەسيە بەرۋدى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.

«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق اۋىلدىق جەرلەردەگى شارۋاشىلىقتى دامىتۋ ءۇشىن بىرنەشە باعىت بويىنشا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتىر. ناقتىراق ايتاتىن بولساق، مال شارۋاشىلىعىنىڭ ءسۇتتى جانە ەتتى باعىتتارىن، اۋىلدىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ارنالعان نەسيە ونىمدەرى بار.

مىسالى، وتكەن جىلدان بەرى جاڭارتىلعان «سىباعا» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ول ءىرى قارا مەن ۇساق مال وسىرۋشىلەرگە، جانە قاجەتتى تەحنيكا مەن جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «سىباعا» نەسيەلىك ءونىمى بويىنشا نەسيەلەر 15 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە بەرىلەدى. شەتەلدەن اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال اكەلۋگە 70 ملن تەڭگەگە دەيىنگى مولشەردە، ال جەرگىلىكتى ۇساق مالدى ساتىپ الۋعا – 12 ملن تەڭگەگە دەيىنگى مولشەردە نەسيەلەر بەرىلەدى. سىياقى ۇستەمەسى – جىلدىق 4%-دى قۇرايدى، جىلدىق ءتيىمدى ۇستەمە – 4,1%-دان باستالادى (سۋبسيديالاۋدى ەسكەرگەندە). شەتەلدەن اكەلىنگەن اسىل تۇقىمدى مالدىڭ ءبىر باسىنا 225 مىڭ تەڭگەدەن سۋبسيديا قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار، مەملەكەت پايىزدىق مولشەرلەمەنى جىلدىق 14-تەن 4 پايىزعا دەيىن تومەندەتەدى. مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدىڭ تاعى ءبىر تەتىگى – جاس مالدى بورداقىلاۋ الاڭىنا تاپسىرعان كەزدە ءتىرى سالماعىنىڭ ءار كەلىسىنە 200 تەڭگەدەن سۋبسيديا تولەنەدى.

سونداي-اق، مال شارۋاشىلىعىنىڭ ءسۇتتى باعىتىن دامىتىپ، اۋىلدىق جەرلەردەگى وتباسىلىق تاۋارلى ءسۇت فەرمالارىن قۇرۋ مەن كەڭەيتۋدى كوزدەيتىن «ىرىس» اتتى باعدارلاما جالعاسىپ جاتىر. بۇل ءونىم بويىنشا 155 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيەلەر بەرىلەدى. مەرزىمى – 12 جىلعا دەيىن، سىياقى ۇستەمەسى جىلىنا 6%-دى قۇرايدى، جىلدىق ءتيىمدى سىياقى ۇستەمەسى – 6,7%-دان اسپايدى. ەكى جىلعا دەيىن جەڭىلدىك مەرزىمى تاعى بار.

شاعىن نەسيەلەرگە كەلەتىن بولساق، ولاردىڭ نەگىزگى بولشەگى «ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى» ارقىلى قارجىلاندىرىلادى. مىسالى، «يگىلىك» دەگەن باعدارلاما مال باسىن ارتتىرۋ، قۇس ءوسىرۋ جانە ومارتا شاۋاشىلىعىمەن اينالىسامىن دەگەن جوبالارعا بەرىلەدى.  نەسيە سوماسى 4 ملن تەڭگەگە دەيىن، مەرزىمى – 6,5 جىلعا دەيىن، جىلدىق ءوسىمى – 6%، جىلدىق ءتيىمدى ۇستەمە – 6,7%-دان اسپايدى. نەگىزگى بورىشتى وتەۋ ءۇشىن جەڭىلدىك كەزەڭ دە قاراستىرىلعان.

كەلەسى ءونىم «كاسىپكەر» دەپ اتالادى. باعدارلامانىڭ ماقساتى – كاسىپكەرلىك قىزمەتتى، ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىق جانە اۋىل شارۋاشىلىق ەمەس بيزنەس تۇرلەرىن دامىتۋ. نەسيە سوماسى – 6 ملن تەڭگەگە دەيىن، نەسيە مەرزىمى – 5 جىلعا دەيىن، سىياقى ۇستەمەسى – 6%، جىلدىق ءتيىمدى مولشەرلەمە – 6,7 %-عا دەيىن. 1 جىلعا دەيىن جەڭىلدىك مەرزىم بەرىلەدى.

قور 2005  جىلى شاعىن نەسيە قىزمەتىن باستاعالى بەرى جالپى سوماسى 258,8 ملرد تەڭگە بولاتىن 133,2 مىڭ تەڭگە نەسيە بەردى. ال 2018   جىلى شارۋالار قوردان 53,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 10,4 مىڭ نەسيە الدى. وسى ۋاقىت ىشىندە قوردىڭ كرەديتتىك پورتفەلى 124,5 ملرد تەڭگەگە جەتىپ، بەلسەندى نەسيە الۋشىلاردىڭ سانى 47 مىڭنان استى. كومپانيا 2017  جىلدان بەرى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى باعىتىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. وتكەن جىلى وسى باعدارلاما بويىنشا جالپى سوماسى 30 ملرد تەڭگە بولاتىن 8 مىڭنان استام نەسيە بەرىلدى. «باستاۋ بيزنەس» جوباسى اياسىندا جوسپارلانعان 4 مىڭ ادامنىڭ ورنىنا 5 مىڭنان استام ادام قارجىلاندىرىلدى. ولار كاسىپكەرلىك نەگىزدەرى بويىنشا وقىتىلعان ادامدار.

اۋىلدارداعى قارجىلاندىرىلعان باستاپقى بيزنەس ۇلەسىنىڭ باعدارلامامەن انىقتالعان كورسەتكىشى 20%-دان كەم ەمەس. قور ءتيىستى مولشەردى ارتىعىمەن ورىندادى. باعدارلاما بويىنشا بەرىلگەن بارلىق نەسيەلەردىڭ 78%-دى باستاپقى جوبالارعا ءبولىندى. بۇل 23,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 7 مىڭنان استام شاعىن نەسيە.

سونداي-اق، 473 زاكىرلىك كووپەراتسيا قاتىسۋشىسىنا 4,6 ملرد تەڭگە قارجى بەرىلدى. قوردىڭ 2019  جىلعا جوسپارى مىناداي:  60 ملرد تەڭگەدەن استام سومانىڭ نەسيەسىن بەرۋ، ونىڭ ىشىندە «ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ» باعدارلاماسىنا – 27,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.

ەتتى مال شارۋاشىلىعىنىڭ ينديكاتيۆتىك كورسەتكىشتەرىن ورىنداۋ ءۇشىن «سىباعا» باعدارلاماسى اياسىندا 35 مىڭ باس ءىرى قارا جانە 131,5 مىڭ باس ۇساق مال الۋدى قارجىلاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. كوكتەمگى ەگىستىك جانە كۇزگى جيىن-تەرىم جۇمىستارىن قارجىلاندىراتىن باعدارلاما «ەگىنجاي» دەپ اتالادى. باعدارلامانىڭ ماقساتى – كوكتەمگى ەگىستىك جانە كۇزگى جيىن-تەرىم جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە اينالىمدىق قاراجاتىن تولىقتىرۋ. نەسيە سوماسى – 6 ملن تەڭگەگە دەيىن، نەسيە مەرزىمى – 3 جىلعا دەيىن، سىياقى ۇستەمەسى – 6%، جىلدىق ءتيىمدى مولشەرلەمە – 6,7 %-عا دەيىن. 1 جىلعا دەيىن جەڭىلدىك مەرزىم بەرىلەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا قوردىڭ وبلىس ورتالىقتارىنداعى، سونداي-اق نۇر-سۇلتان، الماتى، سەمەي قالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن بارلىق فيليالداردا باعدارلاما اياسىندا وتىنىمدەردى قابىلداۋ ءجۇرىپ جاتىر. جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋ ءۇشىن اۋىل تۇرعىندارى اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا بارىپ، كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتىلۋى ءتيىس. سەرتيفيكات العاننان كەيىن جەكە كاسىپكەر رەتىندە مەملەكەتتىك تىركەۋگە تۇرادى جانە اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنان نەسيەلەندىرۋگە جولداما الادى. ودان ءارى باستاپقى قۇجاتتار توپتاماسىن جانە بيزنەس-جوسپارىن الىپ قوردىڭ فيليالىنا جۇگىنۋى قاجەت نەمەسە kazagro.kz پورتالىنىڭ كومەگىمەن ونلاين ءوتىنىم بەرە الادى.

نەسيەنى بەرۋ تۋرالى شەشىمدى جىلدامداتاتىن شارالار ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ وتىر. كليەنتتەرگە قولايلى بولۋ ءۇشىن بيىل 1 قاڭتاردان باستاپ تالوندىق جۇيە ەنگىزىلدى. نەسيە ءوتىنىمىن تاپسىرعان كليەنتكە ارنايى تالون بەرىلەدى. تالوندا نەسيەلەۋدىڭ نەگىزگى شارتتارى، تاپسىرىلعان قۇجاتتار ءتىزىمى، ءوتىنىمدى قاراستىرۋ مەرزىمى كورسەتىلەدى. سونىمەن قاتار، نەسيەلەۋ باعدارلاماسى، قارجىلاندىرۋ كوزى، سوما، پايىزدىق ۇستەمە، نەگىزگى بورىش پەن سىياقى بويىنشا جەڭىلدەتىلگەن مەرزىم، ءوتىنىمدى قابىلداعان مەنەدجەردىڭ مالىمەتتەرى مەن بايلانىس تەلەفونى انىق جازىلادى.

 توعجان تولەگەن

سوڭعى جاڭالىقتار