5 شىلدە 2019, 11:57 735 0 ادەبيەت "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

ومىرزاق ايتبايۇلى: تەرمين ماسەلەسىنە اسىعىستىق جاراسپايدى

ومىرزاق ايتبايۇلى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى:

– جالپى تەرمينولوگيا كىم كورىنگەن ارالاسا بەرەتىن نارسە ەمەس. وعان ابايلاپ بارۋ كەرەك. اركىم ءوز سالاسىن ءبىلىپ، ءوز شارۋاسىمەن اينالىسقانى دۇرىس قوي. تەرمين ماسەلەسى قىزىقتىرا ما، مامانداردان سۇراسىن. وعان بۇكىل ءومىرىن ارناعان ادامدار بار، سوندىقتان سولاردىڭ پىكىرىنە جۇگىنىپ، ويلاسقان ارتىق ەمەس.

تەرميندەردىڭ ءساتتى جاسالعاندارىنا تيىسپەۋ كەرەك. ماسەلەن «سىنىپ» ءسوزىن باياعىدا احمەت بايتۇرسىنۇلى قالىپتاستىرعان. كەڭەستىك كەزەڭدە احاڭنىڭ جاساعان تەرميندەرىنىڭ ءبىرازىن ساياسات ءۇشىن قولدانىستان الىپ تاستاعانىمەن، قايتادان ورنىن تاۋىپ جاتىر. تەرمين ماسەلەسىنە اسىعىستىق جاراسپايدى، ءبارى بىردەن قالىپتاسىپ، دامىپ كەتپەيدى.

حالىقارالىق تەرميندەردى اۋدارۋ، ونىڭ تاجىريبەدە قولدانىلۋى جايىندا بىلگىسى كەلگەن كىسى بولسا، عالىمدارىمىزدىڭ ەڭبەكتەرىنە كوز جۇگىرتسىن. كەرەك نارسەسىنىڭ ءبارىن تابادى.

حالىقارالىق تەرميندەردى وزگەرتپەي قابىلداۋ كەرەك، ەلىمىزدەگى ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ باعىتىنا سايكەس اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنگەندە حالىقارالىق تەرميندەردىڭ پايداسى زور دەيتىندەر، الدىمەن، قازاق ءتىلىن دامىتۋدى ويلاسىن. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «ەڭ الدىمەن قازاق ءتىلىن دامىتۋ كەرەك» دەدى ەمەس پە، ەلىمىزدىڭ ءتىل ساياساتى ءۇشىن دۇرىس ءسوز ول. جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىنىڭ ءبارىن اعىلشىنشا وقىتامىز دەگەن ءسوز – ابسۋرد. ماتەماتيكا، فيزيكا، حيميا پاندەرىن مەكتەپتە قازاقشا وقىپ وستىك قوي، ولاردىڭ بارىندە قازاقشا قالىپتاسقان تەرميندەر بار. اكادەميك قانىش ساتباەۆتان باستاپ، نەبىر مىقتى عالىمداردىڭ ءبارى جاراتىلىستانۋ پاندەرىن قازاقشا وقىعان. سولار كىمنەن كەم؟ قازاق مەكتەبىندە بالاعا كوپتەگەن پاندەردى اعىلشىنشا وقىتۋ – قازاق ءتىلىن قۇرتۋمەن بىردەي. ەگەر بالاعا قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرىلمەسە، ونىڭ كىمگە قاجەتى بار؟ ال ءبىلىم بەرەمىز بە، تەرميندەردىڭ قازاقشالانۋىنىڭ ماڭىزىن ءبىلۋ كەرەك.

سوڭعى جاڭالىقتار