5 شىلدە, 11:18 309 0 قوعام دينارا مىڭجاسارقىزى

ورتاق يدەولوگيا بولماسا... ادامي قۇندىلىق باعالانۋى ەكىتالاي 

مەملەكەتتىڭ دامۋ بولاشاعى – ونىڭ ءاۋ باستاعى يدەولوگيالىق ۇستانىمىنىڭ بەرىكتىگىنە  بايلانىستى. يدەولوگيا – كادىمگى ەكپە سياقتى. ادام بويىنا ءاپ-ساتتە تاراعان ەكپە كەز كەلگەن دەرتكە قارسى تۇرا الادى. ءتىپتى، مۇنى يممۋنيتەت دەسەك تە ارتىق ەمەس. يممۋنيتەتى جوعارى ادامنىڭ تۇلا بويىن ەشبىر دەرت تە، جات وي  دا دەندەي المايدى. ياعني، بۇل بەلگىلى ءبىر باعىتقا قاراي بەت الۋ جانە سول جولداعى ءتۇرلى بۇلتارىس-قالتارىستاردى ەڭسەرىپ، تۋرا ماقساتقا جەتۋ.

شىنى كەرەك، كەڭەستىك كەزەڭدە ءومىر سۇرگەن جۇرتتىڭ دەنى سول داۋىردەگى يدەولوگيانىڭ مىقتى بولعانىن اۋزىنىڭ سۋى قۇرىپ ايتادى. باقساق، راسىندا سولاي ەكەن. سول ءداۋىردىڭ ادامدارى ءبىر پارتيانىڭ مۇددەسى ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ، ءبىر ۇراننىڭ استىندا قىزمەت اتقارىپتى. ول ول ما، ورتاق يدەولوگياعا باس ۇرعانى سونشالىق، ءدام-تۇزى تاۋسىلعان شاقتا وزىمەن بىرگە پارتيا بيلەتىن دە بىرگە كومۋىن وسيەت ەتىپ قالدىرعانداردىڭ دا بولعانىن ەستىگەن ەدىك. سوندا بۇل قانداي قۇدىرەتتى يدەولوگيا؟

 

يدەولوگيا قانداي قۇرال؟

 

جالپى، يدەولوگيا دەگەنىمىز نە؟ يدەولوگيا  قانداي قۇرال؟ يدەولوگيا – مەملەكەتتىڭ يدەياسى توڭىرەگىنە توپتاسقان الەۋمەتتىك قاتىناستاردى رەتتەيتىن بەلگىلى ءبىر قۇندىلىق. «يدەولوگيا» ۇعىمىن عىلىمي اينالىمعا فرانتسۋز فيلوسوفى ا.دەستيۋت دە تراسي ءوزىنىڭ «يدەولوگيا ەلەمەنتتەرى» اتتى ەڭبەگى ارقىلى ەنگىزگەن. ونىڭ پىكىرىنشە، يدەولوگ – تاپتىڭ نەمەسە قوعامدىق توپتاستىقتىڭ ويىن ءبىلدىرۋشى، يدەيالىق مۇددەسىن قورعاۋشى دەگەن تۇسىنىك. بىراق «يدەولوگيا» دەگەن ءسوزدىڭ كەڭ تاراۋىنا سەبەپكەر بولعان ادام – ناپولەون بونوپارت. ول قوعامنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنەن، الدىندا تۇرعان كوكەيتەستى ماسەلەلەردەن جانە مەملەكەتتىڭ شىنايى ساياساتىنا الشاق يدەيالاردى قوشتاپ تاراتۋشى ادامداردى «يدەولوگتار» دەپ اتادى.

ال قازىرگى زاماننىڭ يدەولوگتارى كىمدەر؟ ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى ۇلتتىق يدەولوگيا جونىندە كوپ ايتىلىپ، ءجيى جازىلىپ ءجۇر. بىراق ۇلتتىق يدەولوگيا قانداي بولۋى كەرەك؟ ونى قالاي جۇزەگە اسىرا الامىز؟ وسى تۇرعىدا ناقتى جۇيەلەنگەن باعدارلاما بار ما؟

قوعام دا ءتىرى ورگانيزم. ەگەر بايىپتى ويلاپ قاراساق، قوعامنىڭ قۇرىلىمى ادامنىڭ دەنە قۇرىلىسىنا ۇقسايدى. ادامنىڭ ورگانيزمى تىرشىلىك جاساۋى ءۇشىن دەنەنىڭ ءاربىر مۇشەسى ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا بولىپ جانە ارقايسىسى ءوزىنىڭ جەكە فۋنكتسياسىن اتقارسا، قوعام دا سول سياقتى، ونىڭ ءاربىر سالاسى ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا بولىپ جانە ارقايسىسى ءوزىنىڭ ءتيىستى مىندەتىن اتقارۋى كەرەك.

ساياسات – قوعامداعى بيلىكتى باسقارۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن ىسكە اسىرۋدىڭ قۇرالى بولسا، يماندىلىق – سول قوعامداعى ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ رۋحاني قاسيەتىن تاربيەلەۋدىڭ دۇرىس جولى، ال ەكونوميكا قو­عامداعى الەۋمەتتىك ءومىر تىرشىلىگىنىڭ باستى تىرەگى. ولاي بولسا، وسى ءۇش سالا ۇلتتىق يدەولوگيامىزدىڭ نەگىزگى ارقاۋى بولۋعا ءتيىس. سوندىقتان قوعامىمىز دۇرىس دامۋى ءۇشىن، ونىڭ اۋەلى يدەياسى، وسى يدەيانىڭ دۇرىس-بۇرىستىعىن تەكسەرەتىن ونىڭ عىلىمي تەورياسى، سونىمەن قاتار، ونى ىسكە اسىرۋدىڭ تاسىلدەرىن كورسەتەتىن ستراتەگياسى مەن تاكتيكاسى بولۋعا ءتيىس. وسى ايتىلعانداردىڭ ءبارىن قوسقاندا ول ءبىزدىڭ ۇلتتىق يدەولوگيامىز بولىپ شىعادى. الايدا، بىزدە قايسى يدەولوگيا الدىعا اتتانداپ كەتتى، قايسىسى كەشەۋىلدەپ جاتىر؟

ۇلتتىق يدەولوگيا اياق استىنان كەزدەيسوق پايدا بولمايدى. ول قوعامنىڭ سۇرانىسى مەن قاجەتتىلىگىنە قاراي قۇرالادى جانە جەكە ادامداردىڭ ابستراكتىلى ويلاۋ قابىلەتى ارقىلى سانالى تۇردە پايدا بولادى. بۇگىنگى كۇنى ءبىزدىڭ قوعامعا وسىنداي ۇلتتىق يدەولوگيا قاجەتتىلىگى تۋىپ وتىر. يدەولوگيا قوعامنىڭ دامۋ بارىسىن زەرتتەپ، ونداعى سۋبەكتىلەردىڭ مۇددەسى مەن ماقساتىن انىقتاپ، ونىڭ ىشىندە پايدا بولعان قايشىلىقتاردى دەر كەزىندە بەيبىت جولمەن شەشىپ وتىرۋعا كومەكتەسەدى. سوندىقتان يدەولوگيانىڭ تەورياسى ادامدارعا تۇسىنىكتى بولىپ، ولاردىڭ جۇرەگىنە اسەر ەتە ءبىلۋى ءتيىس جانە لوگيكالىق جاعىنان دالەلدى بولعانى ابزال.

ءبىزدىڭ قازىرگى جاستاردىڭ كوپشىلىگىندە ءوز وتانىنا، ۇلتىنا دەگەن پاتريوتتىق سەزىمنىڭ جەتىسپەۋىنىڭ سەبەبى – ءبىز ولاردىڭ بويىنا بالا كەزىنەن باستاپ، ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ءسىڭىرۋ ءۇشىن دۇرىس ۇلتتىق تاربيە بەرە المادىق. ولاردىڭ وسكەن ورتاسى، كۇندەلىكتى ءومىر سالتى باتىستىڭ نەمەسە ورىستىڭ مادەنيەتىنە جاقىن بولدى، سوندىقتان ولاردىڭ پسيحولوگياسى مەن مەنتاليتەتى سولارعا بەيىم بولىپ ءوستى. سول سەبەپتى ولار تۋعان حالقىنىڭ تىلىنە، رۋحاني مادەنيەتىنە، تاريحىنا نەمقۇرايلى قارايدى. سەبەبى ولاردىڭ ىشكى جان دۇنيەسىنە، ساناسىنا ۇلتتىق قۇندىلىقتار ەشقانداي اسەر ەتە المايدى. وعان، ارينە، ءبىرىنشى كەزەكتە قازىرگى قوعام مەن وسكەن ورتاسى جانە اتا-اناسى كىنالى.

يدەولوگيا دەگەنىمىز – وي. ول وزدىگىنەن ەشتەڭە ىستەي المايدى. ونىڭ كۇشى – ادامداردىڭ ساناسىنا اسەر ەتۋ ارقىلى العا قويعان ماقساتىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن، ولاردى سوعان ۇيىمداستىرا بىلۋىندە. ەگەر يدەولوگيا ادامداردىڭ سانا-سەزىمى مەن كوڭىل-كۇيىنە اسەر ەتىپ، ولاردى اينالاسىندا بولىپ جاتقان وقيعالارعا بەيجاي قاراپ، نەمقۇرايدىلىق تانىتۋعا جول بەرمەسە، ول ادامدا رۋح سەزىمىنە اسەر ەتەتىن كۇشتى يدەولوگيا بولعانى.

بىزگە ۇلتتىق يدەولوگيا نە ءۇشىن قاجەت دەيتىن بولساق، ءبىز قازىر وتپەلى كەزەڭدى باسىمىزدان وتكەرىپ جاتىرمىز. قازاق حالقىنىڭ الدىندا بولاشاقتا ۇلتتىق تاۋەلسىزدىگىمىزدى، بولمىسىمىزدى، مۇددەمىزدى، قۇندىلىقتارىمىزدى، ءتىلىمىزدى قالاي ساقتاپ قالامىز دەگەن ساۋال تۇر. ۇلتتىق يدەولوگيا وسى سۇراقتارعا تەوريا جۇزىندە نەگىزدەلگەن، عىلىمي دالەلدەنگەن وبەكتيۆتى جاۋاپ بەرۋى كەرەك. ەگەر دە قوعامدىق-ساياسي جاعىنان الىپ قارايتىن بولساق، قازاق حالقى بىرنەشە عاسىر بويى رەسەيدىڭ بودانى بولىپ، باستارىندا بيلىگى بولمادى، سوندىقتان دا بۇل جاعداي ۇلتتىق سانانىڭ قالىپتاسۋىنا كەدەرگى كەلتىردى. سونىڭ كەسىرىنەن وسى كەزگە دەيىن «ۇلتتىق بولمىس»، «ۇلتتىق مۇددە»، «ۇلتتىق قۇندىلىقتار» دەگەن ۇعىمدار قازىرگى قازاقتاردىڭ ساناسىنا جەتپەي جاتىر. سول سەبەپتى بۇگىنگە دەيىن ۇلتتىق يدەولوگيامىزدى ءبىر جۇيەگە كەلتىرىپ، الدىمىزعا ورتاق ۇلتتىق ماقسات قويا الماي كەلەمىز. ارينە، ەگەر ءبىز تەك قانا قارىن تويدىرۋدىڭ قامىندا جۇرگەن توبىر عانا بولساق، ۇلتتىق يدەولوگياسىز دا كۇن كەشە بەرۋىمىز مۇمكىن. ال ەگەر ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىگىمىزدى ساقتاۋعا دەگەن قۇشتارلىعىمىز ارقىلى الەمدىك وركەنيەت كوشىنە ەنۋگە ىنتالى حالىق بولساق، وندا رۋحاني قۇجات ءبىرىنشى كەزەكتە ءبىزدىڭ سانامىز ءۇشىن قاجەت. سانا سىلكىنبەيىنشە، ساناداعى ەسكىنى ءوشىرىپ تاستامايىنشا ءبارى بوس اڭگىمە.

 

«رۋحاني جاڭعىرۋ» – يدەولوگيا ۇستىنى بولدى ما؟

 

وسىدان 2 جىل بۇرىن ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى جاريالاندى. بۇل ماقالا ەلىمىزدىڭ رۋحانيات سالاسىنا جاڭا سەرپىلىس اكەلىپ، تىڭ جوبالاردىڭ تۋىنداۋىنا جول اشقانى بەلگىلى.

ەلباسى ماقالاسىنىڭ القيسساسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ تەك بۇگىن باستالاتىن جۇمىس ەمەس» ەكەنىن ايتتى. دەگەنمەن، «اۋەلى ەكونوميكا، سودان كەيىن ساياسات» باعىتىن ۇستانعان ەلىمىز ءۇشىن رۋحانيات ءۇشىنشى-ءتورتىنشى ورىننىڭ دەڭگەيىنە ءتۇسىپ كەتپەسە دە، ەكونوميكا مەن ساياساتتان كەيىن قالعانى ءمالىم ەدى. سوندىقتان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اسىرەسە، «جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى – سول ۇلتتىق كودىڭدى ساقتاي ءبىلۋ. ونسىز جاڭعىرۋ دەگەنىڭىزدىڭ قۇر جاڭعىرىققا اينالۋى وپ-وڭاي» دەگەن تۇسى رۋحانياتقا سۋساپ جۇرگەن، بالاكوڭىل حالىقتىڭ كوكىرەگىندەگى ۇلتتىق شەرىن قوزعاپ، جانىنا جىلۋ سىيلادى. سونىمەن، باعدارلاما نەگە مۇمكىندىك بەردى؟

بىرىنشىدەن، ەلباسى مۇندا قازاق ءتىلىن بىرتىندەپ لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جۇمىستارىن باستاۋعا پارمەن بەردى. 2025 جىلعا دەيىن تولىق اۋىسىپ بولۋدى كوزدەگەن جوبا 2017 جىلى 27 قازان كۇنى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلدى. قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن ءالىپبيى ناقتىلاندى.

ەكىنشىدەن، قوعامدىق جانە گۋمانيتارلىق عىلىمدار بويىنشا «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى قولعا الىندى. بۇگىنگە دەيىن بۇل جوبا بويىنشا 30-عا جۋىق كىتاپ اۋدارىلدى. العاشقى جىلدىڭ وزىندە-اق العاشقى 18 كىتاپ اۋدارىلىپ، رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وقۋ ورىندارىنا تاراتىلدى.

«ۇشىنشىدەن، ءار قازاق «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەگەن ءسوزدىڭ ءمانىن ۇعىنا ءتۇستى. «تۋعان جەر» باعدارلاماسى ارقىلى ءار ازامات ءوزىنىڭ كىندىك قانى تامعان جەرىنە ورالىپ، ءوز اۋىلىنا جان-جاقتى كومەكتەسۋدى ۇردىسكە اينالدىرا باستادى.

تورتىنشىدەن، حالىقتىڭ ساناسىنا قاسيەتتى ورىندار ۇعىمى ءسىڭىرىلدى. وعان «قازاقستانىڭ قاسيەتتى رۋحاني قۇندىلىقتارى» نەمەسە «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسى كومەككە كەلدى. ەلىمىزدىڭ نەگىزگى رۋحاني قۇندىلىقتارىن ەرەكشە تۇلەتكەن، حالىقتىڭ تاريحي جادىن ءدۇر سىلكىندىرگەن جوبا وسى – «قاسيەتتى قازاقستان كارتاسى» باعدارلاماسى بولدى. اتالعان جوبا بويىنشا جالپىۇلتتىق دەڭگەيدەگى 100 نىسان تولىق جاسالىپ شىقتى. بۇل جەكەلەي العاندا 185 وبەكتىنى قۇرايدى. ولاردى 3D نۇسقامەن كارتاعا ەنگىزگەندە، ارقايسىسى جەكە-جەكە جاسالدى. سول سياقتى «100 جاڭا ەسىم» يەلەرى تانىلىپ، كوپكە ۇلگى بولا ءبىلدى.

ءبىر ايتا كەتەرلىگى، ەكى جىل بويى اكىمدىكتەر، جوعارى وقۋ ورنى، ءتىپتى مەكتەپتەر دە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جەلەۋ ەتىپ، شارا وتكىزۋدەن قولى تيمەدى. ارينە، مۇنىڭ كەيىنگى ۇرپاق تاربيەسىنە تيگىزەر ىقپالى بولسا، بەك قۋانار ەدىك. بىراق كەيدە اسىرا سىلتەپ، «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ لوگوتيپىن جابىستىرىپ، ءمان-مازمۇنى جوق باسقوسۋلار وتكىزگەندى دە كوز كوردى. «بۇل بولىنگەن اقشانى يگەرۋ مە، الدە قالاي؟» دەگەن ساۋال دا كوكەيدە تۇرعانى راس.  وسىعان وراي قازىرگى پرەزيدەنتىمىز، سول كەزدەگى قر پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزى «رۋحاني جاڭعىرۋدى» ناۋقانشىلدىققا اينالدىرىپ، كەز كەلگەن جەرگە تەلي بەرۋدىڭ ارتىق ەكەنىن ايتقان بولاتىن.

 

بىزدەگى يدەولوگ: اكىم ورىنباسارى ما، الدە...

 

ايماقتاردا مەملەكەتتىك قىزمەتتە بۇل سالاعا كوبىنەسە اكىم ورىنباسارى مەن ىشكى ساياسات باسشىسى جاۋاپتى. مادەنيەت، رۋحانيات، ءبىلىم جانە دەنساۋلىق سالاسى، قىسقاسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ تەتىگىن ۋىسىندا ۇستايدى.  ءبىر وكى­نىشتىسى، بىزدە اكىم ورنىقتى بولعانمەن، ونىڭ ورىنباسارلارى ءجيى اۋىسادى. بىلايشا ايتقاندا، جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى نەمەسە باستاعان ءىسىن سوڭىنا جەتكىزبەيدى. ارينە، بۇدان كەيىن قولعا العان جوبا ءوز ناتيجەسىن بەرمەيدى.

اكىم ورىنباسارى دەگەندە، بۇگىندە الماتى قالاسىنىڭ اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان قىرىقباي، اتىراۋ وبلىسى اكىمى­نىڭ ورىنباسارى بولعان شىڭعىس مۇقان، ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارعان ماقسات سقاقوۆتار ويعا ورالادى. ماسەلەن، كەزىندە قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىندە بولعان ارمان قىرىقباي اقىن قاسىم امانجولوۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىن وتكىزگەننەن كەيىن كوپشىلىكتىڭ العىسىنا بولەنگەن ەدى. اكىمدىك ەڭ الدىمەن التى الاشتىڭ ارداعى، اتى اڭىزعا اينالعان اقيىق اقىننىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشىن قويۋدى قولعا الدى. سەبەبى، «ۋا، داريعا – التىن بەسىك، تۋعان جەر» دەپ وتانعا، تۋعان جەرگە دەگەن زور سۇيىسپەنشىلىگىن، ىستىق سەزىمىن ولەڭمەن ورنەكتەپ كەتكەن اسىل پەرزەنتىنىڭ تۋعان جەرىندە ەسكەرتكىشىنىڭ بولماۋى كوپشىلىكتى كوپتەن ويلانتىپ جۇرگەن جاعداي بولاتىن. بۇدان بولەك «قاسىم» ادەبي-مادەني جۋرنالى جارىق كورىپ، قاسىمعا بايلانىستى بىرنەشە كىتاپ باسىلىپ شىقتى. «جىر جازامىن جۇرەگىمنەن» اتتى اقىن ولەڭدەرىنە جازىلعان اندەردىڭ سD ديسكىسى شىعارىلدى. وسىنداي يگى جاڭالىقتاردىڭ قاتارىندا اقىن تۋرالى دەرەكتى فيلم مەن بەينەفيلمنىڭ ءتۇسىرىلۋىن، اقىن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ارنايى عىلىمي-تانىمدىق سايت تۇساۋىن كەستى. وسىنىڭ ءبارى بولاشاقتا جاستاردى وتانسۇيگىشتىككە، ونەردى سۇيۋگە، ارىستارىمىزدى باعالاۋعا تاربيەلەيتىن رۋحاني قۇرال بولارى ءسوزسىز. مۇنى يدەولوگيا دەمەي كورىڭىز!

الماتى قالاسى اكىمدىگى جىل سايىن وتەتىن «ۇلى دالا – كوشپەندىلەر الەمى» حا­لىقارالىق ەتنوفەستيۆالىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىنا مۇرىندىق بولۋدا. وسىنداي ۇلتتىق سالت-ءداستۇر، ۇلتتىق ادەت-عۇرىپ ناسيحاتتالاتىن شارالاردان  اكىم دە، اكىم ورىنباسارى دا تىس قالمايدى. ۇلى دالامىزدىڭ كوشپەندىلەر مادەنيەتىن حالىقپەن بىرگە تاماشالايدى، حالىقپەن بىرگە قول سوعادى.

ال 27 جاسىندا اتىراۋ وبلىسى اكى­مىنىڭ ورىنباسارى بولعان شىڭعىس مۇقاننىڭ نەگىزگى ماماندىعى – جۋرناليست. «بولاشاق» باعدارلاماسى ارقىلى امەريكاداعى گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتى كەننەدي باسقارۋ مەكتەبىن تامامداعان ول ءوڭىردىڭ يدەولوگياسىنا قاتىستى دۇنيەلەردىڭ ىسكە اسۋىنا شاما-شارقىنشا ۇلەس قوستى. اسىرەسە، ايماقتاعى كەيبىر وتباسى مۇشەلەرىنىڭ جات اعىمنىڭ جەتەگىندە كەتپەۋىنە بارىنشا كۇش سالعان اكىمدىك تالاي شارۋا تىندىردى. شىڭعىس مۇقان باسپاسوزگە بەرگەن ءبىر سۇحباتىندا: «ءدىننىڭ ماسەلەسىمەن تەك ءدىندارلار عانا ەمەس، قوعامنىڭ بارلىق وكىلدەرى اينالىسۋى ءتيىس. ماحامبەت تەاترى «حاق جولى» سپەكتاكلىن قويدى. بۇل تاقىرىپ تەاتر تاريحىندا تۇڭعىش رەت كوتەرىلدى. ۇكىلەپ باپتاپ وسىرگەن ۇلىن اراب ەلىنە وقۋعا جىبەرگەن وتباسى جونىندە. دۇرىس ەمەس، بۇرىس ءىلىمدى وقىپ كەلگەن جىگىت ورتانى بۇزادى، اكە-شەشەسىنە قارسى شىعادى، ەڭ سوڭىندا جا­رىلىس جاساپ، تەمىر تورعا قامالادى. تۇرمەدە جاتقاندا قايعىدان قان جۇتقان اناسى باقيلىق بولادى. جاس جىگىتكە ءومىردىڭ ءمانىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن بارىنان ايىرىلۋ قاجەت پە ەدى؟.. «ءومىرزايا» كوركەم ءفيلمى دە ءداستۇرلى ءدىن جولىنداعى جانە دەسترۋكتيۆتىك اعىم جەتەگىندە جۇرگەن ەكى جىگىتتى بەينەلەيدى. بارلىق وبلىستىق تەلەارنالاردان كورسەتىلدى. بۇل تاقىرىپ تا ۇلتتىق كينەماتوگرافيا تاريحىندا العاش رەت كوتەرىلدى…» دەگەن ەدى. وسى ماقساتتا ءبىر جىلدا 182 مىڭنان استام تۇرعىننىڭ قاتىسۋىمەن 1300-گە جۋىق ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ، تەرىس اعىمدار ادامي قاسيەتتەردەن ايىرعان وسىنداي جاستاردىڭ ساناسىن وياتۋ ءۇشىن 80 مىڭ دانا اقپاراتتىق ماتەريال تاراتىلعان. بۇل دا ۇلتتىق يدەولوگيانى ساقتاپ قالۋعا جۇمىلدىرىلعان كۇش. بۇگىندە شىڭعىس مۇقان «مازمۇنداما» قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى.

سونداي-اق، ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمى­نىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارعان ماقسات سقاقوۆ تا «بولاشاقتىڭ» تۇلەگى. وسى باعدارلامانىڭ  مەرەيتويىندا كوسىلە سويلەگەن سقاقوۆقا ەلباسى ن.نازارباەۆ تا سۇيسىنە قول سوققانى ەسىمىزدە. 41 جاستاعى لاۋازىمدى تۇلعا ەڭبەك جولىن 2000 جىلى قر ىشكى ىستەر ورگانىنان باستاپ، قر پرەزيدەنتىنىڭ كۇزەت قىزمەتىندە، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىندە، قر مادەنيەت، ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرىندە، قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى، قر مادەنيەت جانە اقپارات  مينيسترلىگىنىڭ ءتىل كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن اتقارعان. 2017-2019 جىلدار ارالىعىندا ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولعان ول ۇندەمەي ءجۇرىپ تالاي ءىس بىتىرۋگە بولاتىنىن ايتادى.

سوڭعى جاڭالىقتار