27 ماۋسىم, 14:19 558 0 جاڭالىقتار اسەل انۋاربەك

تۇركى الەمىن بىرىكتىرگەن جيىن

اپتا باسىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «ۇلى دالا» ءىV گۋمانيتارلىق عىلىمدار فورۋمى ءوتتى. الەمنىڭ بىرنەشە مەملەكەتىنەن كەلگەن عالىمدار مەن مەملەكەت، قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ باسىن قوسقان كەزەكتى شارا «تۇركى وركەنيەتى: ءتۇپ تامىرىنان قازىرگى زامانعا دەيىن» دەپ اتالدى.

ءىV گۋمانيتارلىق عىلىمدار فورۋمى «تۇركى مەملەكەتتىگىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ تاريحى»، «ۇلى دالا وركەنيەتى جانە الەمدىك مادەنيەتكە قوسقان ۇلەسى»، «تۇركى الەمىنىڭ ادەبيەتى مەن فولكلورتانۋىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر»، «تۇركى الەمىنىڭ ەتنومادەني ەرەكشەلىكتەرى»، «قازىرگى ءتۇر­كىتانۋ: جاڭا كوزقاراستار مەن تاسىلدەر» جانە ەۋرازياداعى ينتەگراتسيالىق ۇردىستەر: كەڭىستىك پەن ۋاقىتتىڭ كوكجيەكتەرى» اتتى 6 تاقىرىپتىق سەكتسيا بويىنشا ءوتتى. بۇل سەكتسيالار تۇركى داۋىرىنەن باستاپ قازىرگى ينتەگراتسيالىق ۇردىستەرگە دەيىنگى ارالىقتى قامتيدى. الەمدىك تانىمال ماماندار اراسىنداعى عىلىمي بايلانىستاردى نىعايتۋ، وي-پىكىر الماسۋ، جاھاندىق ماسەلەلەردى شەشەتىن كەڭەستەردى ورتاعا سالۋ حالىقارالىق فورۋمنىڭ نەگىزگى مىندەتى بولىپ بەلگىلەندى.

فورۋمعا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ، موڭعوليانىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى پۋنسالمااگين وچيربات، ءازىربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەمەر-ءمينيسترى گاسان گاسانوۆ، قىرعىز رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كومەكشىسى سۋلتان راەۆ، قىرعىز رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ تۇڭعىش ءتور­اعاسى مەدەتكان شەريمكۋلوۆ جانە بىرقاتار عالىمدار مەن مەملەكەت، قوعام قايراتكەرلەرى قاتىستى. حالىقارالىق ماڭىزى بار شارادا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءسوز العان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى فورۋمنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. «قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا تۇركى الەمىنىڭ گەنەزيسى، تۇركى وركەنيەتى، ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ۇلى دالاداعى تۇركى حالىقتارىنىڭ ادامزات وركەنيەتىنە قوسقان ۇلەسى، العاش رەت جىلقىنى قولعا ۇيرەتىپ، تەمىردى يگەرگەنى جايلى جازىلعان بولاتىن. ارنايى جيىن وتكىزۋ جونىندە تاپسىرما بولعان. سوندىقتان، ءبىز بيىلعى فورۋمدى وسى تاقىرىپتى تالقىلاۋعا ارناپ، «تۇركى وركەنيەتى: ءتۇپ تامىرىنان قازىرگى زامانعا دەيىن» دەپ اتاپ وتىرمىز. بۇل فورۋم التىن وردانىڭ 750 جىلدىعى، موعولستان مەن تاراز قۇرىلتايىنىڭ 750 جىلدىعى، ءجۇسىپ بالاساعۇننىڭ «قۇتتى بىلىگىنىڭ» 950 جىلدىعى، شايىر ءناسيميدىڭ 650 جىلدىعى سياقتى مەرەكەلەرمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعاندىقتان، ءبىزدىڭ جيىندارىمىز وسى­عان ارنالماق»، – دەدى دارحان قىدىرالى.

ال فورۋمعا ارنايى كەلگەن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ قر پرە­زيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋىن جەتكىزدى. «ۇلى دالا – ەۋرازيا كەڭىستىگىن مىڭداعان جىلدار بويى مەكەندەگەن حالىقتاردىڭ تاريحي شەجىرەسىنىڭ كۋاسى. باتىس پەن شىعىس وركەنيەتتەرىن توعىستىراتىن ۇندەستىك پەن ۇيلەسىمنىڭ بەسىگى. ۇلى دالا كەڭىستىگىندە وركەنيەتتىڭ گۇلى ەرتە بۇرشىك جارىپ، زامانالار بەدەرىنە، كۇللى جاھاننىڭ يگىلىگىنە اينالعان قۇندىلىقتار تولاسسىز جاڭعىرىپ وتىرعان. سوندىقتان، ءبۇ­گىن­گى فورۋمدا تالقىلاناتىن تاقىرىپتاردىڭ اۋقىمى كەڭ، ماعىناسى تەرەڭ، بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن تاعىلىمى بولارىنا كامىل سەنەمىن. اشىق پىكىر الماسۋلار مەن ساليقالى ساراپتامالار تۇركىتانۋ عىلىمىنا زور ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىن. فورۋم جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەيمىن»، – دەلىنگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا.

فورۋمنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءتۇر­كى الەمىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان ساياسي قايراتكەرلەر مەن عالىمدارعا حالىق­ارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ارنايى التىن توسبەلگىلەرى تابىستالدى. توسبەلگىگە يە بولعاندار قاتارىندا موڭعوليانىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى، ءازىربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەمەر-ءمينيسترى، قىرعىز جوعارعى كەڭەسىنىڭ تۇڭعىش توراعاسى سياقتى تۇلعالار دا بار. سونىمەن قاتار، فورۋمعا كەلگەن كوپ­شى­لىك­كە جاڭادان جارىق كورگەن بىرنەشە جي­ناقتار تانىستىرىلدى.

اسەل انۋاربەك

سوڭعى جاڭالىقتار