20 ماۋسىم 2019, 12:52 817 0 ىشكى ساياسات دينارا مىڭجاسارقىزى

ون باعىت – وڭ ناتيجەگە جەتەلەيدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلىقتاۋ ءراسىمى كەزىندە ەل كولەمىندە الداعى ۋاقىتتا اتقارىلۋعا ءتيىستى جۇمىستىڭ باستى 10 باعىتىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت نەگىزىنەن قوعامداعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە نازار اۋداردى. بۇعان سوڭعى كەزدە ەلىمىزدە قوردالانىپ قالعان تۇيتكىلدەر سەبەپ.

ماسەلەن، پرەزيدەنت ءبىرىنشى باعىتىندا حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرىپ، ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرىپ، «ازاماتتا­رىمىز ءوز ەلىندە الاڭسىز ءومىر ءسۇ­رىپ، ماقتان تۇتۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق ءوسىم بولۋى كەرەك» دەدى. ال  ەكىنشى باعىتىندا سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋعا شاقىردى. 1 قىركۇيەككە دەيىن سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس بويىنشا رەفورمالار توپتاماسى دايىندالاتىنىن ەسكەرتتى.

ءۇشىنشى باعىتى سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋعا ارنالسا،  ءتورتىنشى باعىت جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ جانە حالىقتى لايىقتى جالاقىمەن قامتاماسىز ەتۋدى قامتىدى. «ۇلتتىق تابىستى ءادىل ءبولۋ – ستراتەگيالىق ماڭىزدى مىندەت»،  – دەپ اتاپ ءوتتى پرەزيدەنت.

بەسىنشىسى – كۇن تارتىبىندەگى كۇيىپ تۇرعان باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالماق. بۇدان بىلاي حالىقتى ساپالى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى باستى نازاردا بولادى.

التىنشى باعىت – ادىلەتتى الەۋمەتتىك ساياسات. بۇل بويىنشا ادامي قۇندىلىقتاردى دامىتۋ باعىتى جالعاسادى.

جەتىنشى باعىتتا وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ جاڭا باعدارى ءسوز بولدى. بۇعان دەيىن دە ايتىلعانداي، «قۋاتتى ايماقتار – قۋاتتى قازاقستان» باعىتى جالعاسادى. جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ جۇيەسى نىعايتىلماق.

سەگىزىنشى، رۋحاني جاڭعىرۋ ءۇردىسى جالعاسادى. تاريحقا قۇرمەت، وتانعا ادال بولۋ – اسىل قاسيەتتەر. بۇل قاسيەتتەر قازاقستان حالقىنىڭ جاسامپازدىعىن نىعايتادى.

توعىزىنشى، سىرتقى ساياساتتا قازاقستاننىڭ الەمدىك قاۋىمداستىق الدىنداعى بەدەلى ايقىندالا تۇسپەك. قازىر ەلىمىزدىڭ سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندە تانىلىپ، بەدەلى بەكىپ ۇلگەردى.

ونىنشى، جاستارعا ۇلكەن سەنىم ارتىلادى. ەلىمىزدە «جاستار – ەل تىرەگى» ارنايى جوباسى مەن «جاس كاسىپكەر» باعدارلاماسى ودان ءارى جالعاسادى. جاستاردى مەملەكەتتىك قىزمەتكە كوپتەپ جۇمىلدىرۋ ءۇشىن پرەزيدەنتتىك كادر رەزەرۆى قۇرىلادى.

دينارا مىڭجاسارقىزى

«Turkystan»

 

اتامۇرات شامەنوۆ، ەكونوميست:

پرەزيدەنت باسپانا ماسەلەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارۋدا

– تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ ءىسى ەلىمىزدەگى ونداعان جىلداردان بەرى شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى. الەۋمەتتىك تۇيتكىلدىڭ باستاۋىندا وسى باسپانا تاۋقىمەتى تۇر. ءبىرىنشى، حالىققا جۇمىس ىستەۋگە جاعداي جاساۋ، مۇمكىندىك تۋعىزۋ كەرەك. تۇرعىن ءۇي – وسى فاكتوردىڭ باستى تۇيتكىلى. اسىرەسە، جاستاردى باسپانامەن قامتۋدى قولعا الۋ كەرەك. ءبىز وسىلاي ولاردىڭ تەزىرەك وتباسى قۇرۋىنا جول اشامىز. سەبەبى، دەموگرافيا سانى ارتۋى قاجەت.

پرەزيدەنتتىڭ دە العا قويعان باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى وسى ماسەلەگە ارنالدى. ەل پرەزيدەنتى ءتۇرلى ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ قولجەتىمدى باسپاناعا يە بولۋىنا ايرىقشا نازار اۋدارماق.   ق.توقاەۆ بيلىك الدىندا «بىرىڭعاي تۇرعىن ءۇي ساياساتىن» جاساقتاۋ مىندەتى تۇرعانىن ايتىپ، ۇكىمەت وسى باعىتتا ناقتى شارالار قابىلدايتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. جالپى، ەلىمىزدە بۇعان دەيىن دە باسپانالى بولۋعا ارنالعان ءتۇرلى باعدارلامالار قابىلداندى. ماسەلەن، بىلتىر 12,5 ملن. شارشى مەتر جاڭا تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە، بۇل كورسەتكىش 2017 جىلعى دەڭگەيگە قاراعاندا 12,1 پايىزعا وسكەندىگىن كورەمىز. ونىڭ ۇستىنە بيىل 13 ملن. شارشى مەتر جاڭا تۇرعىن ءۇي سالىنادى دەگەن جوسپار بار. جىل باسىنان بەرى 4,6 ملن. شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي نىساندارى پايدالانۋعا بەرىلدى. كوپبالالى وتباسىلار ءۇشىن 7 جىلعا جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي سالۋعا جانە ساتىپ الۋعا 350 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان. وسى كەزەڭ ىشىندە جىل سايىن 6 مىڭ جالعا بەرىلەتىن پاتەردىڭ قۇرىلىسى قامتاماسىز ەتىلمەك. ايتا كەتەرلىگى، بيىلعى جىلدىڭ مامىر ايىندا اكىمدىكتەر كوپبالالى وتباسىلار ءۇشىن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي بەرە باستادى. قوسىمشا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ارقىلى از قامتىلعان كوپبالالى، تولىق ەمەس وتباسىلار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارى بار وتباسىلاردى جىلدىق 2 پايىزبەن نەسيەلەۋ ەنگىزىلۋدە. بۇل ارقىلى جىل سايىن 6 مىڭ وتباسىنىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك تۋماق.

 

نۇرداۋلەت ومىرزاق، جەكە كاسىپكەر:

جاستار مەن كوپبالالى وتباسىعا كوڭىل ءبولۋ ماڭىزدى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلىقتاۋ راسىمىندە حالىق كوكەيىندە جۇرگەن تالاي جايتتى اقتاردى. الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋمەن قاتار تۇرعىن ءۇي تاپشىلىعىنان زارەزاپ بولعان وتانداستارىمىز جەتەرلىك. مەملەكەت باسشىسى 10 باعىتقا بولگەن جۇيەلى جوسپار ىشىندە باسپانا ماسەلەسى كوتەرىلگەنى قۋانتتى. «تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ. ءتۇرلى ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ قولجەتىمدى باسپاناعا يە بولۋىنا ايرىقشا نازار اۋدارامىن. ءبىزدىڭ الدىمىزدا بىرىڭعاي تۇرعىن ءۇي ساياساتىن جاساقتاۋ مىندەتى تۇر. ۇكىمەت وسى باعىتتا ناكتى شارالار قابىلدايدى» دەگەن پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ءسوزى تالاي جۇرەككە جىلى تيگەنى انىق. تاۋەلسىز قازاق­ستاننىڭ جاس ازاماتى رەتىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتالعان ساياساتىنا قولداۋ بىلدىرەمىن. وسىعان دەيىنگى اتقارىلعان جۇمىستارمەن باق بەتتەرىندە جاريالانعان ماتەريالدار ارقىلى حاباردارمىن. 2017 جىلدان باستاپ، جىل سايىن 3000-عا جۋىق پاتەر سالۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي قورىن قۇرۋ ءۇشىن وڭىرلەرگە 25 ملرد. تەڭگە ءبولىپ جاتقانىن بىلەمىن.

ءتىپتى وسى جىلدان باستاپ جىل سايىنعى قارجىلاندىرۋدى 10 ملرد. تەڭگەگە ارتتىرۋ جوسپارلانعان-دى. ماماندار ەسەبى بويىنشا اتالعان قاراجات جىل سايىن تاعى 1000 تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا قوسىمشا تاپسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتقان. مەملەكەت باسشىسى بەسىنشى باعىت رەتىندە توقتالعان تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ جانە ءتۇرلى ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ قولجەتىمدى باسپاناعا قول جەتكىزۋى بولاشاعىمىزدى جارقىن ەتپەك. ماڭايىما كوز جۇگىرتىپ وتىرىپ ايتار بولسام، باسپانا ۇلەستىرۋ كەزىندە كوپبالالى وتباسىلار مەن جاس وتباسىلارعا باسا دەن قويىلسا ەكەن. سونداي بولعان كەزەڭدە جاس وتباسىلار كوبەيىپ، ولار ەكىنشى ءۇي الۋ ءۇشىن كوپبالالى وتباسى بولۋعا ۇمتىلار ەدى.

 

 

ءاليا ابلاشوۆا، الماتى قالالىق №100 مەكتەپ ديرەكتورى:

ۇستازدار قاۋىمى تۇرعىن ءۇي  دەگەندە ەلەڭ ەتە قالدىق

– ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەت دامۋىنىڭ 10 باعىتىن اتاپ ءوتتى. ەكونوميكالىق ءوسىم، جەمقورلىقپەن جۇيەلى كۇرەس، ءادىل سوت، جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ، ءارتۇرلى ساناتتاعى قىزمەتكەرلەردى باسپانامەن قامتۋ ماسەلەسى، ۇستاز بەن دارىگەردىڭ بەدەلىن كوتەرۋ، كوپۆەكتورلى قازاقستاننىڭ دامۋى، تاعى باسقا تۇيتكىلدەر ءسوز بولدى. اسىرەسە، ءبىز، ۇستاز قاۋىمى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ دەگەندە ەلەڭ ەتە قالدىق. ءبىز قانشاما ۇرپاق تاربيەلەپ كەلەمىز. الەۋمەتتىك تۇرمىسى سىن كوتەرمەيتىن ماماننىڭ كاسىبي تۇرعىدان وسۋىنە كەدەرگى كوپ. ونسىز دا جالاقىسى از ۇستاز قاۋىمىن باسپانامەن قامتۋ ۇلكەن مۇمكىندىك. سول سياقتى ءبىز كوپبالالى وتباسىنىڭ دا دەر كەزىندە ءوز باسپاناسىنا قول جەتكىزۋىنە مۇددەلىمىز. سەبەبى نەبىر دارىندى، تالانتتى بالالار وسىنداي وتباسىنان شىعادى. ولاردىڭ جان-جاقتى دامۋى ءۇشىن اۋەلگى كەزەكتە باسپانا كەرەك.

سوڭعى جاڭالىقتار