17 ماۋسىم 2019, 12:27 832 0 قوعام Túrkistan Gazeti

بوكەنباي باتىر ۇلىقتالدى

اقتوبەدە ابىلقايىر حاننىڭ باس قولباسشىسى بولعان بوكەنباي قاراباتىرۇلىنىڭ ەسكەرتكىشى اشىلدى.

بۇگىن اقتوبەدە بوكەنباي باتىرعا ارنالعان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا ءوتىپ، كەيىن ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋى بولدى. بوكەنباي باتىردىڭ ۇرپاقتارى بۇل ءىستى ون جىل بۇرىن قولعا الىپ، بۇگىن اياقتاپ وتىر.

«بوكەنبايدىڭ اكەسى قاراباتىر دا باتىر بولعان ادام. ۇرپاقتارى تىلەنشى باتىر، جولامان باتىر، ەسەنامان باتىر، ولجاباي باتىر دەپ ايتار بولساق، اۋلەتىنىڭ ءبارى تەگىن ادام ەمەس. مەموريالدىق كەشەندى سالۋ جۇمىسى ون جىل بۇرىن باستالدى. سوڭعى ەكى جىلدا ناقتى جۇمىس اتقارىلدى. ابىلقايىر حاننىڭ باس قولباسشىسى بوكەنباي باتىردى ۇلىقتاۋ ءۇشىن «الاش پارىزى» قوعامى دا ۇلەس قوستى»، - دەدى باتىردىڭ ۇرپاعى، كاسىپكەر قۋاتبەك حايتۋللاەۆ.

ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىنا كەلگەن وبلىس اكىمى وڭداسىن ورازالين دە ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.

«قۇتتى مەكەن اقتوبە وڭىرىنەن شىققان قوبىلاندى باتىر، كىشى ءجۇزدىڭ حانى ءارى قولباسشىسى ابىلقايىر حان، ابات بايتاق، ەسەت باتىر، تىلەۋ باتىر، ەسەت كوتىبارۇلى، اساۋ باراق، ساڭكىباي سىندى باتىرلاردى ەسكە الساق، ولاردىڭ ءىزىن جالعاستىرعان ءاليا مولداعۇلوۆا  مەن مالكەجدار بوكەنباەۆ، سارسەنعالي ەشپاەۆ، يمانعالي ءبىلتابانوۆتار سىندى ەرلەرىمىزدى، اقتوبە جەرىندە جاساقتالعان 312 اتقىشتار ديۆيزياسىن ماقتانىشپەن ايتا الامىز. بۇل ۇرپاقتار ساباقتاستىعى. سولاردىڭ ءبىرى حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن اتقا ءمىنىپ، سوڭىنا قالىڭ جۇرتىن ەرتە بىلگەن بوكەنباي قاراباتىرۇلى. باتىر بابامىز ءومىر سۇرگەن XVIII عاسىردىڭ باسى قازاق حالقىنىڭ تاعدىرىنا سىن بولعان، ەلدىكتى تارازىعا سالعان اۋىر كەزەڭدەر بولدى. سونداي سىن ساعاتتا بوكەنباي بابامىز جەر قايىسقان قول جيناپ، جوڭعارلاردى ەلىمىزدەن قورعادى. ونىڭ ەرلىگى تۋرالى ءابىش كەكىلباەۆ، مۇحتار ماعاۋين ءوز شىعارمالارىندا بارىنشا ايشىقتى جەتكىزە ءبىلدى. ال قازىرگى زاماندا يرينا ەروفەەۆا عىلىمي نەگىزدەرىن كەلتىرىپ، دەرەكتەردى دالەلدەدى»، - دەدى وبلىس اكىمى وڭداسىن ورازالين.

ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن تاريحشىلار كەلىپ، جازۋشى، كينودراماتۋرگ ەلۋباي سماعۇل، دەپۋتات حابيبۋللا جاقىپوۆ، باتىر ۇرپاعى مۇراتباي سۇيىنعاراەۆ، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى  ساپار ساعىنتاەۆ، اقتوبە وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى مالىك جەكەەۆكە ەسكەرتكىشتى اشتى.

«حالىقتىڭ باسىنا سىن ساعاتى سوعاتىن كەز بولادى. سونداي كەزەڭ XVIII عاسىردىڭ باسى بولدى. 1710 جىلى سول سىن ساعات سوقتى. ياعني، قازاق ۇلتى قالا ما، قالماي ما دەگەن شاق ەدى. حالىقتىڭ كوپشىلىگى، باتىرلار، بيلەر، حاندار، سۇلتاندار ساعى سىنىپ، قاراقۇمدا جينالىپ، ءارى قاراي نە بولاتىنىن تالقىلادى. تاعدىرشەشتى ساۋالعا جينالعان كەزدە ەل اعالارى «جوڭعارلارعا بەرىلەيىك، باسقا جول قالمادى» دەپ ويلادى. الاشتىڭ تۋى جىعىلىپ جاتقان تۇستا بوكەنباي باتىر شىعىپ، حالىقتىڭ ەڭسەسىن كوتەردى. قازىر «ەگەر بوكەنباي شىقپاي قالسا، باعىنىشتى ەل بولعان كەزدە نە بولار ەدى» دەپ ويلاعاندا توبە شاشىمىز تىك تۇرادى. قازاقتىڭ تاعدىرى جولايلىقتا تۇرعاندا باتىر كۇرەس جولىنا باستاپ، حالىقتى الىپ شىقتى»، - دەدى جازۋشى ەلۋباي سماعۇل.

 

سوڭعى جاڭالىقتار