5 ماۋسىم, 16:53 451 0 بىلگەنگە مارجان "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

قازاقستانداعى جوو ءبىلىم الۋ قانشا تەڭگە تۇرادى؟

ادام ومىرىندەگى ماڭىزدى شەشىمدەردىڭ قاتارىندا ماماندىق تاڭداۋ العاشقى ورىندا بولسا، تيىسىنشە، جوعارعى وقۋ ورنىن تاڭداۋ كەلەسى قادامنىڭ ءبىرى بولماق.

سوندىقتان كەلەسى قادامعا اياق باسپاي تۇرىپ، مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەك ءبىلىم ورداسىن دۇرىس تاڭداي الۋى كەرەك.
ۋنيۆەرسيتەتتى تاڭداۋدا قانداي فاكتورلارعا نازار اۋدارۋ قاجەت، قازاقستانداعى قانداي جوعارعى وقۋ ورىندارى بار؟ بۇل سۇراققا بۇگىن تولىقتاي زەرتتەۋ جاساپ، انىقتايتىن بولامىز.
ەلىمىزدەگى ەڭ قىمبات جوعارعى وقۋ ورنى استاناداعى گۋميلەۆ اتىنداعى ەۆرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى. وندا وقۋ اقىسى – 650 مىڭ مەن 710 مىڭ تەڭگە ارالىعىن قۇرايدى. قازىر مۇندا 168 ماماندىق بويىنشا 16 مىڭ ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. وقۋ ورنىندا 13 فاكۋلتەت بار.

2017-2018 وقۋ جىلىندا قازاقستاندا 496,21 مىڭ ستۋدەنت ءبىلىم الدى قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيستىرلىگى ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا. وتكەن وقۋ جىلىمەن سالىستىرعاندا ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋشىلار سانى 19,14 مىڭ ادامعا نەمەسە 4% - عا ارتتى، الايدا ون جىل ىشىندە كورسەتكىش 30,8% - عا نەمەسە 220,84 مىڭ ادامعا قىسقاردى. UNESCO دەرەكتەرىنە سۇيەنەتىن بولساق، شەتەلدەگى قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر سانى كەرىسىنشە 2007 جىلى 32,14 مىڭ ادامنان 2017 جىلى 89,66 مىڭعا دەيىن ءوستى.
بۇگىندە قازاقستاندا 122 جوعارى وقۋ ورنى جۇمىس ىستەيدى. سوڭعى ون جىلدا كەيبىر سەبەپتەرمەن 45 مەكەمە جابىلدى. اتالعان جوعارعى وقۋ ورىندارىن تالاپكەر قالاي اجىراتا الادى؟ قانداي جاڭاشىلدىققا نازار اۋدارۋى كەرەك؟

بىرىنشىدەن، تالاپكەر قاي وڭىردە ءبىلىم العىسى كەلەتىنىن شەشىپ الۋى ءتيىس. ءاربىر ادامنىڭ بالا كەزدەن ارمانداپ، وسى جەردە وقيمىن-اۋ دەگەن تىلەگى بولادى. مىسالى، بالا كەزىمنەن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن ۇلگى تۇتىپ، الدىما ماقسات ەتىپ قويعان ەدىم. سول ارمانىم ورىندالىپ، بۇگىنگى تاڭدا وقۋ ورداسىندا ءالى دە ستۋدەنتپىن. ماسەلەن، جوعارى وقۋ ورىنداردىڭ ۇشتەن ءبىرى الماتىدا شوعىرلانعان. اتاپ ايتار بولساق، الماتىدا 40 جوعارعى وقۋ ورنى بار. ولاردىڭ 10–ى مەملەكەتتىك، 30–ى جەكە مەنشىك. 13 جوعارى وقۋ ورنى نۇر-سۇلتاندا ، 12 – وڭتۇستىك قازاقستان جانە 9-قاراعاندى وبلىستارىندا بار. قالعان وڭىرلەردە جەتى جوو-دان كەم ەمەس.

ادەتتە، كوپتەگەن ءىرى جوو-لار باسقا قالالاردان كەلگەن ستۋدەنتتەردى ورنالاستىرۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمعا يە. سوندىقتان بولاشاق ماماندىقتى تاڭداۋ باستى مىندەت بولىپ تابىلادى. كەيبىر وقۋشىلار كىم بولعىسى كەلەتىنىن الدىن الا جوسپارلاپ، وقيتىن ورنىن دا بولجامداپ قويادى.
ماماندىقتى قازىرگى ۋاقىتتا نارىق تالاپتارىنا جانە جاقىن اراداعى پەرسپەكتيۆاعا سايكەس تاڭداۋ قاجەت. تاڭدالعان ماماندىق ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە ەكەنىنە كوز جەتكىزۋ كەرەك.
قازىرگى زاماننىڭ جاستارى – تسيفرلىق ۇرپاق. ولاردىڭ ءوسۋى تەحنولوگيالارمەن تىعىز بايلانىستى. ارينە، بولاشاقتا اعىلشىن جانە بىرنەشە باعدارلامالاۋ ءتىلىن بىلەتىن ءىت ماماندارى سۇرانىسقا يە بولادى. ادام بالاسى ۇنەمى ىزدەنىستە بولۋى كەرەك.
رەيتينگ ءار ءتۇرلى جوعارى وقۋ ورىندارى تۇلەكتەرىنىڭ ءبىر ماماندىق بويىنشا كىرىس دەڭگەيى ايتارلىقتاي دارەجەلەنەتىنىن كورسەتەدى. وسىلايشا، ەڭ جوعارى جالاقى قبتۋ مەن قازاقستان-نەمىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەكتەرىنىڭ اراسىندا تىركەلگەن. وسى پارامەتر بويىنشا "تۇران" ۋنيۆەرسيتەتى، قازاق تەحنولوگيا جانە بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتى مەن ورتالىق قازاقستان اكادەمياسى از بالل الدى.
قر ۇكپ رەيتينگى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسقان تۇلەكتەردىڭ ۇلەسى بويىنشا "اتامەكەن" اتىنداعى قازاق كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا اكادەمياسى كوش باستاپ تۇر. م. تىنىشپاەۆا، م. وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانە قبتۋ. جوو تاڭداۋدا جوو-نىڭ ءبىتىرۋشىنى جۇمىسقا ورنالاستىرۋداعى ءرولى ماڭىزدى. ۋنيۆەرسيتەت نەمەسە اكادەميا ءوز تۇلەكتەرىن العا جىلجىتۋعا، وندىرىستىك پراكتيكادان وتۋگە جانە ت. ب. كومەكتەسەتىنىنە نازار اۋدارۋ قاجەت.
وبلىستىڭ جۇمىس بەرۋشىلەرى مەن ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە، قازاقستاننىڭ ەڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارى جوعارىدا ايتىلعان رەيتينگكە سايكەس قبتۋ، اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى، سۋلەيمان دەميرەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت، نارحوز ۋنيۆەرسيتەتى جانە حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتى بولدى.
قارجىلىق قۇرامداۋىش جوو تاڭداۋداعى نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ادەتتە، ءىرى قالالاردا وقۋ قىمباتقا تۇسەدى، وڭىرلەردە ديپلوم الۋ الدەقايدا ارزان – قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋدىڭ ەڭ تومەنگى جانە ەڭ جوعارى قۇنى اراسىنداعى ايىرماشىلىق 14 ەسەگە جەتەدى (Kursiv Research رەيتينگىلەنەتىن 70 جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اراسىندا).
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستانداعى ەڭ قىمبات جوعارى وقۋ ورنى كيمەپ بولىپ وتىر، جاڭا وقۋ جىلىندا ينستيتۋتتا ءبىر كرەديتتىڭ باعاسى بارلىق ماماندىقتار بويىنشا 71 900 تەڭگەنى قۇرايدى، ستۋدەنت ورتا ەسەپپەن ءبىر جىل ىشىندە 30 كرەديتتى يگەرۋدە،ناتيجەسىندە جوو-دا وقۋ قۇنى 2 ملن تەڭگەدەن ءسال ارتىق بولادى. قبتۋ-دا ءبىر جىل ءبىلىم الۋ ءۇشىن ماماندىعىنا بايلانىستى جىلىنا 1,45 ملن-نان 2 ملن تەڭگەگە دەيىن، ەكى ديپلومدى ءبىلىم الۋ ءۇشىن قوسىمشا حالىقارالىق ەمتيحانداردى تاپسىرۋ قاجەت. ەڭ قىمبات جوو ۇشتىگىن الماتى مەنەدجمەنت ۋنيۆەرسيتەتى جابادى، مۇندا جىلدىق وقىتۋ 700 مىڭنان اسادى. اعىلشىن تىلىندە ءار ءتۇرلى ماماندىقتار بويىنشا وقۋ جىلىنا 1,5 ملن تەڭگەگە دەيىن بولادى.

حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىندە وقۋ جىلىنا شامامەن 900 مىڭ تەڭگە، قازاقستان-نەمىس ۋنيۆەرسيتەتىندە بارلىق ماماندىقتار بويىنشا 1 كۋرس 850 مىڭ تەڭگە تۇرادى. ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دا وقۋ جىلىنا 619,5 مىڭ تەڭگەدەن 1,07 ملن تەڭگەگە دەيىن سارالانادى. 2017-2018 وقۋ جىلىندا 400 مىڭ تەڭگەدەن 1,25 ملن تەڭگەگە دەيىن ءبىلىم العان سۇلەيمەن دەميرەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت رەيتينگىسىن جالعاستىرۋدا. س. د. اسفەندياروۆ اتىنداعى 1 كۋرس وقۋ 1 جىلعا 770,1 مىڭ 847 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ەلىمىزدىڭ ەڭ قىمبات ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ وندىعىنا ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى كىرەدى. جىلدىق وقۋ قۇنى 600 مىڭنان 1 ملن تەڭگەگە دەيىن.

سانيا مۋحامەتكاليەۆا

سوڭعى جاڭالىقتار