23 مامىر, 16:38 431 0 تۇلعا "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

تۇلعا تابيعاتى  ءھام تاعدىرلار تالقىسى

 

 

ەل ادەبيەتى تاريحىندا تانىمال تۇلعالاردىڭ، اسىرەسە قايراتكەر-قالامگەر، اقىن-ءانشى، باسقا دا ونەرپازداردىڭ ءومىرى مەن ونەگەسى، شىعارماشىلىق مۇراسى حاقىندا جازىلعان تۋىندىلاردىڭ قاراسى قالىڭ ەكەنى انىق. بۇل قاتاردى جازۋشى تۇرلىبەك مامەسەيىتتىڭ كوپ جىلعى ىزدەنىستەرىنىڭ ناتيجەسىن تانىتاتىن – «تاڭجارىق» اتتى رومان-ديلوگياسى بايىتىپ تا، تولىقتىرىپ تا تۇرعانىن ايتۋ ءلازىم.

الدىمەن اتاپ وتەر جايتتاردىڭ ءبىرى، ەكى كىتاپتان تۇراتىن تۋىندىنىڭ (رومان-ديلوگيا) تۇتاس تابيعاتىنان ۇلت تاريحىنداعى كۇردەلى كەزەڭ، قيىن دا قاستەرلى، سىندارلى ساتتەر بارىنشا بەينەلى دە نانىمدى، ءارى جۇيەلى جەتكىزىلەدى. اتاپ ايتقاندا، اقىن-قايراتكەر تاڭجارىق جولدىۇلى مەن شىعىس تۇركىستان قازاقتارىنىڭ ازاتتىق جولىنداعى الاساپىرانعا تولى كۇرەستەرى، اۋىل-ايماقتاعى ءدۇبىرلى دۇربەلەڭ مەن ىشكى-سىرتقى قارىم-قاتىناس كەڭ كولەمدە سۋرەتتەلەدى. باستىسى، بولعان وقيعانىڭ (اقىن ت.جولدىۇلىنىڭ جەتىسۋ وڭىرىنە كەلۋى، شىعىس تۇركىستانداعى ازاتتىق كۇرەسى، گومينداڭ وكىمەتىنىڭ از ۇلتتارعا قياناتى، تۇرمە تاۋقىمەتى ت.ت.) بەدەرلى بەلگىلەرى جۇيەلى جەلى، ۇنامدى ۇيلەسىم، سالالى ساباقتاستىق، سىرلى سيپاتتار ارقىلى كەڭ ءورىس الادى. اسىلى، ونىڭ ءوزى – ەلىمىزدىڭ قۇرامداس ءبىر بولشەگىن انىق-قانىق تانىتاتىن – شىعىس تۇركىستانداعى ءۇش ايماق (التاي، ىلە، تارباعاتاي) تۇرعىندارىنىڭ ازاتتىق ءھام بوستاندىق جولىنداعى جانكەشتى ارەكەتى، جانقيارلىق كۇرەسى، ارمان-اڭسارلارى، بىرلىگى مەن بەرەكەسى، تاتۋلىعى مەن تۋىستىعى، ساعىنىش-سۇيىسپەنشىلىكتەرى اياسىندا كەڭىنەن كورىنىس بەرەدى. بۇل اسىرەسە قازاقستاننىڭ جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ شەكارا ايماعى مەن شىعىس تۇركىستانداعى گومينداڭ وكىمەتى تۇسىنداعى قيلى كەزەڭ كورىنىستەرىنەن، 1916 جىلعى ۇركىنشىلىككە قاتىستى جايتتاردان، ەل-جەردىڭ بۇتىندىگى مەن تاتۋلىعىنا قاتىستى ارەكەت-قيمىلداردان، اۋىل-ايماق، اعايىن اراسى، كوشى-قون ماسەلەسى توڭىرەگىندە انىق اڭعارىلادى. باستىسى، ارينە شىعىس تۇركىستان ايماعىنداعى ەل ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى ءھام كۇرەسكەر اقىنى تاڭجارىق جولدىۇلىنىڭ جاستىق كەزەڭى، قيىن دا قيلى ءومىر جولى، اۋىر دا ازاپتى تاعدىر-تالايى، سونداي-اق، ادامدىق مۇراتتارى، ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى، دۇنيەتانىم ارنالارى، ءماندى دە ماڭىزدى اقىندىق ونەرى، ايتىسكەرلىك قاسيەتى، شىعارماشىلىق مۇراسى كەڭ كولەمدە كورىنىس تابادى.

رومان-ديلوگيانىڭ ءبىراز بولىگى – تاڭجارىقتىڭ ناعاشى جۇرتىنداعى ەل-جەردى ارالاپ، اۋىل كورىنىستەرى مەن تابيعاتتى تاماشالاۋعا ارنالادى. كەلەسى كەزەكتە ءبورىباي مەن تىنالىگە ەرىپ قاراتۇمسىقتاعى مەكتەپكە بارۋى، جولاي ايعىرجال، نارىنقول، قارقارا، كەگەن، جالاڭاش، لاباسى، سارىجاز جونىندە، البان اسان، كودەك، قويدىم سىندى اقىندار مەن ءبىرتۋار جامەڭكە تۋرالى اڭگىمە-ەستەلىكتەرگە قانىعادى (50-60 بەتتەر). ءبورىبايدىڭ ايتۋىنشا، الباننىڭ بەتكە ۇستار ەلشىل-قوعامشىل جايساڭ جاندارى – اۋباكىر، جامەڭكە، ۇزاق، ىدىرىس ت.ب. ەل-جەرگە قىزمەتى، اۋىل-ايماق، اعايىنعا ىقىلاس-ىقپالى الابوتەن ەدى. ال كۇمىسجان مەن تاڭجارىق ارالارىنداعى جاراسىم، تالدىبۇلاق بويىنداعى قيماس-سىرلاس ساتتەر، ساعىنىش پەن سۇيىسپەنشىلىككە نەگىزدەلگەن ماحاببات مازداعى ءماندى، سەنىمدى سۋرەتتەلەدى.

توي جيىنىنىڭ كورنەكتى بولىگى – قويدىم مەن تاڭجارىقتىڭ ايتىسىنان كورىنىس بەرەدى. ارنايى ايتىس وتەتىن تۇسقا ءۇي دە تىگىلەدى. كوپشىلىككە دە الدىن-الا حابارلانادى. اسىلى، ايتىس ونەرىندە – ەل-جەر جاعدايى ارقاۋ ەتىلدى. قوعام، ادام، زامان شىندىعى دا تىلگە تيەك بولدى. بىردە كەزەكتەسىپ، ەندى بىردە جاۋاپتاسىپ، كىدىرمەي-مۇدىرمەي الما-كەزەك ونەر جارىستىرىپ، ءسوز اسىلىن، وي كورىگىن ورتاعا سالدى.

بۇدان باسقا، 1916 جىلعى كوتەرىلىستىڭ ون جىلدىعى – قارقارا جايلاۋىندا وتكەن-ءدى. وعان جالپى جۇرتشىلىقتان وزگە اتاقتى ادامدار، اقىن-جازۋشىلار، ونەرپازدار كوپتەپ قاتىستى. اسىرەسە، م.اۋەزوۆ، ءى.جانسۇگىروۆ، ي.بايزاقوۆ، ق.جانداربەكوۆ، قاجىمۇقان، ق.قۋانىشباەۆ، ءا.قاشاۋباەۆ، س.قوجامقۇلوۆ ت.ب. اقىل-پاراساتىمەن، ونەگەلى ومىرىمەن، ورەلى ونەرىمەن كوپشىلىكتىڭ ەسىندە قالدى. تاڭجارىقتىڭ دا جاڭا قىرلارى مەن تىنىسىن اشىپ، اقىل-پاراساتى مەن دۇنيەتانىمىنا كوپ اسەر ەتتى. ءومىر ءورىمى مەن ونەرپازدىق قىرلارىنا، ىزدەنىس ارنالارىنا دا كەڭىنەن قوزعاۋ سالدى. اسىرەسە، الاشتىڭ قايراتكەر-قالامگەرلەرى مۇراسىنا ەركىن ەنىپ، ازاتتىق پەن ەلشىلدىك مۇراتتارىنا دەن قويىپ، كوركەمدىك-رۋحاني تۇرعىدان بايىپ-تولىسىپ، ەسەيە ءتۇستى. اباي مۇراسى مەن ميراسى جان-جۇرەگىن قوزعاپ، كەڭ ءورىس اشتى. شاكارىم، ماعجان، مىرجاقىپ ەسىمى مەن ەڭبەكتەرى تاقىرىپتىق ءھام جانر جۇيەسى، مازمۇندىق مانىمەن كوڭىلىن قوزعاپ، كوركەمدىك كوكجيەگىنە باستاپ، تاريح تاڭباسىن ايقىنداپ، تانىم ارنالارىن كەڭ تۇردە بايىتا ءتۇستى. ال اقىن-قالامگەر ءى.جانسۇگىروۆتىڭ «جەتىسۋ سۋرەتتەرى» كوڭىل تولقىنىن تەربەپ، «...ەرەكشە اسەر ەتىپ، بىردەن-اق جاتتالىپ جۇرە بەردى».

رومان-ديلوگيانىڭ ەكىنشى كىتابى، نەگىزىنەن شىڭجاڭ ءوڭىرىنىڭ قۇلجا، ءۇرىمجى قالالارىنداعى تاڭجارىقتىڭ تۇرمە تاۋقىمەتىنە قاتىستى تۇستاردى، ءۇش ايماقتاعى (التاي، ىلە، تارباعاتاي) ازاتتىق جولىنداعى الاساپىران ساتتەردى سۋرەتتەۋگە ارنالادى. ەلدەگى سەتىككوك داۋى، تاڭجارىق – ساليحان قاتناسى دا كوڭىلدى باۋرايدى (409-بەت). ءتورت دوس (الەكەن، دوسىمقان، رىمبەك، تاڭجارىق) اقوزەندى بويلاپ، اققورا سايىمەن ورلەپ، ەل ارالاپ، تابيعاتتى تاماشالاعان كەزدەرى، ەلىكتىڭ لاعىنا كەزىگۋى، ايۋدى جايراتقان – جاقان مەن ماقان ارەكەتى تۋرالى اڭگىمەلەر دە ءازىل-قالجىڭ اياسىندا ءورىس الىپ، كوركەمدىك-رۋحاني قىرلارىمەن ەستە قالادى.

رومان-ديلوگيانىڭ ەداۋىر بولىگىن – شىڭجاڭ بيلەۋشىسى جىڭ ءشۋريننىڭ ورنىنان ءتۇسىپ، شىڭ شىساي اسكەري بيلەۋشىسى اتانعان تۇستارى الدى. جاپونيادا اسكەري مەكتەپ ءبىتىرىپ، سوعىس تاكتيكاسىن دا جەتە مەڭگەرگەن شىڭ شىساي شىڭجاڭعا دەربەس بيلىك جۇرگىزۋ ءىسىن كەڭىنەن ورىستەتۋگە مىقتاپ تابان تىرەدى. ول ءۇشىن، ارينە وزىنە سەنىمدى ادامداردىڭ قاجەتتىگىن انىق سەزىندى. الدىمەن، التايداعى ءشارىپحاندى ايماقتىق اكىمشىلىك مەكەمەسىنە باستىق ەتتى. دەربەس بيلىكتىڭ تىزگىنىن قولىنا مىقتاپ تابىستادى. گانسۋ ولكەسى مەن سىرتقى موڭعوليا شەكاراسىن قورعاۋدى، قىسقاسى دەربەس بيلىكتىڭ مول مۇمكىندىگىن – قۇمىل ايماعى اكىمشىلىگى مەن اسكەري قۇرامعا قاتىستى ءىستىڭ ءتۇيىندى تۇسىن جولبارىسبەككە سەنىپ تاپسىرادى.

 

جاسىراتىنى جوق، از ۋاقىت ارالىعىندا شىڭ شىساي بيلىك تۇتقاسىن مىقتاپ قولعا الدى. ۇرىمجىدە العاش رەت حالىق قۇرىلتايىن وتكىزدى. قۇرىلتاي نەگىزىندە قۇلجا قالاسىندا بىرقاتار ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاپتى. ىلە ايماقتىق وقۋ-اعارتۋ مەكەمەسىنىڭ ەرەجەسى جاسالدى. «ءساۋىر توڭكەرىسىنەن» كەيىنگى وزگەرىستەر ناتيجەسىندە – ۇلتتار تەڭدىگىنە، وقۋ-اعارتۋ ىسىنە باسىمدىق بەرىلدى. الدىمەن، وقۋ-اعارتۋ جۇمىسىنا اقىندار تارتىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا: ج.شايحىسلامۇلى، ك.مارالباەۆ، ق.دارۋبايقىزى، ش.العازىۇلى بولسا، بىرقاتار زيالى ازاماتتار: ا.تالاسباەۆ، ن.سابىروۆ، ق.ماناسباەۆ، م.بەكتاسوۆ ت.ب. قاتارعا الۋ كوزدەلدى. ەل ادەبيەتى نۇسقالارى – «الپامىس»، «قوبىلاندى»، «قىز جىبەك» سىندى ەلدىك-ەرلىكتى تۋ ەتكەن، عاشىقتىق-سىيلاستىق سىرلارىنا تولى قيسسا-داستاندار، اباي، ىبىراي، ا.بايتۇرسىنوۆ، م.دۋلاتوۆ، ب.مايلين ت.ب. ءار الۋان جانرداعى تۋىندىلارىنىڭ تاقىرىپتىق ءھام كوركەمدىك ءمانى مەن ءنارى كەڭ تۇردە ايقىندالدى. كوپشىلىككە كونتسەرت كورسەتىلىپ، حالىق اندەرى ورىندالدى. مۇنىڭ ءبارى-بارشاسى قالىڭ كوپشىلىككە ۇنامدى ءۇردىس رەتىندە وڭ اسەر ەتتى.

سونداي-اق، قوقىمشا اۋىلىنداعى توي ۇستىندەگى تاڭجارىق پەن ۇلجالعاس اراسىنداعى ايتىس اسىل ءسوزدىڭ ايبىنى مەن ايدىنىن تانىتتى. ەل-جۇرتتىڭ جايىن دا، جەكە باستىڭ مۇڭ-شەرىن دە، تاريح تولقىنىنا قاتىستى كوپكە ورتاق كوكەيكەستى ماسەلەلەردى دە كەڭىنەن قوزعادى.

بۇدان باسقا، تاڭجارىقتىڭ قۇلجادان شىعارعان – «ىلە وزەنى» اتتى قازاقشا العاشقى گازەتى، ونداعى «وقىپ كور گازەتىمدى» اتتى ولەڭ جۇرت نازارىن اۋداردى. ال ماقسۇتتىڭ قازاق، قىرعىز، موڭعول حالىقتارىنىڭ قۇرىلتايىنا قاتىسىپ، شىڭ شىسايدىڭ ۇلتتاردىڭ مادەني باعىتىن دامىتۋعا قاتىستى سوزىنەن وزگە، وزگەرگەن وكىمەت سيقىنان ساقتانۋ قاجەتتىگىن العا تارتادى. شىڭ شىسايدىڭ «شىڭجاڭدى قايتا قۇرۋ» ساياساتى استارىندا حالىق اراسىنا ىرىتكى سالۋ، تىڭشىلار ارقىلى استىرتىن ارەكەتى بارى بايقالىپ قالادى. قارۋ جيناۋ ءىسىن اشىق جۇرگىزەدى. گومينداڭ وكىمەتى كوشپەلىلەر قولىنداعى قارۋدى جيىپ الۋ ارقىلى قاۋىپ-قاتەردەن ارىلۋعا بولاتىنىنا باتىل قادامدار جاسادى. توعىزتاراۋ مەكتەبىنىڭ دالىزىندە وتكەن جيىندا، سونداعى ۋگولين سوزىندە دە ەل ىشىندەگى مىلتىق جيناۋ ءىسى كەڭىنەن قوزعالدى. قاتاڭ باقىلاۋ مەن جازالاۋ جۇرەتىنى دە بەلگىلى بولدى. وسى باعىتتا، الدىمەن ماقسۇتتى قاۋىپسىزدىك ورىندارى سۇراقتىڭ استىنا الدى. بىرقاتار بەدەلدى ادامدار – ءۇرىمجى اباقتىسىنا جابىلدى. ساقشى مەكەمەسىنەن كەلگەن ەكى سۇستى جىگىت تاڭجارىقتى دا ەركىنەن تىس الىپ كەتىپ، تۇرمە تورىنەن بىراق شىعاردى. ءوز كەزەگىندە تاڭجارىق تا تۇرمە تاۋقىمەتى مەن ازاپتى ءھام زارداپتى زورلىعىن كورىپ، سۇراق-جاۋاپتىڭ كەسىر-كەساپاتىن تارتۋداي-اق تارتتى. ۇرىمجىگە جولدانعان حاتتى العا تارتتى. «ماقسۇت سىبايلاسى» ەكەنى دە جانىن جارالاپ، ۇرىپ-سوعىپ، بەتىنە باستى.

تاڭجارىق قۇلجا مەن ءۇرىمجى تۇرمەسىنەن ازاپ پەن زورلىقتى، قاناۋ مەن قيناۋدىڭ مىڭ سان امال-تاسىلدەرىن باستان وتكەردى. تاڭجارىق تارتقان تۇرمە تاۋقىمەتى، ازاپتى-زارلى، قيلى قيىنشىلىق، مۇڭلى-شەرلى ساتتەر ءومىر-تاعدىرىنا وشپەس بەلگى-بەدەر بولىپ قالدى. جانىن جارالادى. كوڭىلىنە سىزات ءتۇستى. تاريح تاڭباسىنداي اسەر ەتتى. بۇل، اسىرەسە تۇرمە تاۋقىمەتىنەن، ونداعى ولەڭ- جىرلارىندا كەڭ تۇردە ورىن الادى.

تاڭجارىقتى تۇرمە تاۋقىمەتى ەلگە ورالعان سوڭ دا مازالاپ، قيناي باستادى. اۋىق-اۋىق توسەك تارتىپ، كەۋدە تۇسى ءجيى شانشىدى. ءار قيلى كورىنىس-جاعداياتتار مەن اسەر-ەلەس كوز الدىنا كەلدى. اقىن جۇبايىنا كوز تاستاپ، سوڭعى ساپارعا اتتاندى. قارالى جيىن وتكەننەن كەيىن-اق رىمبەك تاۋ اسىپ، جايلاۋ ارالاعان تۇستاعى اقىن اماناتىن – «بوتام»، «اققۋدىڭ زارى»، «جەتىم قىز»، «بوزتورعاي» كۇيلەرىن بىرىنەن سوڭ ءبىرىن ورىنداپ، ءماندى-ءنارلى قالىپتا جۇيەلى جەتكىزدى. زارلى-مۇڭلى تۇستارىنا دا ءمان بەردى. اقىن ءومىرى مەن تاعدىر-تالايىن، ونەرپازدىق قىرلارىن دا كەڭ تۇردە اشتى. زارلى-مۇڭلى كۇيلەردىڭ اۋەن-سازىنان ارلى ازاماتىنان ايرىلعان جالپى جۇرتتىڭ جوقتاۋى، جان-جۇرەكتىڭ ءدۇرسىلى مەن كوڭىل تولقىنى دا تانىلىپ تۇردى. اسەيىن، ءاشىم، رىمبەك ۇشەۋى اقىن اماناتىن وسىلاي دا جۇزەگە اسىردى.

كىتاپتا مازمۇنى مەن قۇرىلىمىنا ءجىتى دەن قويساق، كوپتەگەن حالىق دانالىقتارى، ماقال-ماتەلدەر جۇيەسى، ايشىقتى-ناقىشتى قاناتتى ءسوز، ءماندى-ءنارلى ناقىل-وسيەت، ۇنامدى-ۇتىمدى تىركەستەر، باستىسى ءسوز جۇيەسى، ويلار مەن تولعانىستار مولىنان ۇشىراسادى: «الىستان التى جاسار بالا كەلسە، الپىستاعى شال اتىن ۇستايدى»، «تۇنگى دىبىس – الىسقا كەتەدى»، «يت كوزى ء–تۇتىن تانىماس»، «ءدامسىزدى ءدامدى ەتكەن تۇز اۋليە، الىستى جاقىن ەتكەن قىز اۋليە»، «ايى بىتكەن – ايىندا، كۇنى بىتكەن – كۇنىندە»، «اتاسىزدىڭ – اۋزى زور»، «اشۋلانعاندا كوز قىزارادى، اشۋ باسىلعان سوڭ بەت قىزارادى»، «اقساقالدىڭ نازاسىنا قالساڭ، ساقالىنىڭ اعى ۇرادى»، «توي دەسە، قۋ باس دومالايدى»، «كوزدەن كەتسە، كوڭىلدەن بولادى ۇمىت»، «ءيتىن كەت دەمەگەن، بالاسىن تەك دەمەگەن»، «تۋعانىندا كورمەگەن، ولگەنىندە جىلامايدى»، «باۋىرى ءبۇتىن سىناۋعا، باۋىرى جىرتىق جىلاۋعا كەلەدى»، «مال يەسىنە تارتادى»، «كوپ تۇكىرسە – كول»، «ءازىلىڭ جاراسسا، اتاڭمەن وينا»، «قۇل قۇتىرسا، قۇدىققا قارماق سالادى»، «بايتال تۇگىل، باس قايعى»، «التاۋ الا بولسا، كەرەگە باس سايىن پالە بولادى»، «بالا ولگەنشە – شال ءولسىن»، «جاۋعا بارساڭ، ءبارىڭ بار»، «كولدە جۇرگەن قوڭىر قاز ءشول قادىرىن بىلمەيدى، شولدە جۇرگەن بۇلدىرىق كول قادىرىن بىلمەيدى»، «ۇندەمەي جاتقان جاۋدى الادى، ۇندەمەي توسقان داۋدى الادى»، «ەل تارىقپاي، تىلەۋىن بەرمەس»، «وتكەلىم تاياز دەمە، تاياعىڭدى سالىپ بويلات، ءوز ءىسىم ماقۇل دەمە، اعايىنعا ويلات»، «جاقسىدا – جاتتىق جوق»، «قۋعىنمەن تاپقان، سۇرگىنمەن كەتەدى»، «ەل شەتىنە جاۋ تيسە، باتىر مەنەن بيگە سىن»، «جول مۇراتى – جەتۋ»، «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا، اجالدى ولەدى» ت.س.س.

 

جالپى، جازۋشى ت.مامەسەيىت تاڭجارىق اقىننىڭ ءومىر تاريحى مەن تاعدىرىن بايانداۋ ارقىلى قازاق حالقىنىڭ ازاتتىق جولىنداعى الاساپىرانعا تولى قيلى كەزەڭىن، ءداستۇرى مەن دۇنيەتانىمىن، كاسىپ-داعدىسىن، تۇرمىس-تىرشىلىگىن كەڭ كولەمدە كورسەتىپ، ءماندى-ءنارلى، سىرلى سيپاتتا سۋرەتتەيدى. تاريح تاڭباسى مەن تاعدىرلار تالقىسى ءومىر قۇبىلىستارى مەن وقيعاسى، كوركەمدىك ويلاۋ مەن شىعارماشىلىق قيال نەگىزىندە كەڭ ءورىس الادى. مۇنىڭ ءبارى-بارشاسى باستى تۇلعا – تاڭجارىق توڭىرەگىندە كەڭىنەن كورىنىس تاۋىپ، ەل تاريحىمەن، كۇردەلى كەزەڭنىڭ قاتپارلى تۇستارىمەن، اتاقتى ادامداردىڭ ەلدىك-ەرلىك جولىنداعى ادامي مۇراتتارىمەن، ءومىر ءورىمى مەن ۋاقىت بەدەرىمەن بايلانىس-ساباقتاستىقتا سۋرەتتەلەدى. دەمەك، «تاڭجارىق» رومان-ديلوگياسى ۇلت تاريحىنىڭ جارقىن بەتتەرى – ءۇش ايماق (التاي، ىلە، تارباعاتاي) حالقىنىڭ ازاتتىق پەن بوستاندىق جولىنداعى جانكەشتى قيمىل-ارەكەتتى، جانقيارلىق كۇرەستى، ەرەن ەڭبەكتى تاڭجارىق اقىننىڭ ءومىر-تاعدىرى، ەل مۇراتى مەن مۇددەسى، ارمان-اڭسارى، ءداستۇر مەن دۇنيەتانىم ارنالارى، تاعدىرلار تالقىسى، ءتالىم-تاربيە، سىيلاستىق سىرلارى ارقىلى كوركەم دە بەينەلى، بەدەرلى بايانداعان تولىمدى تۋىندىلار قاتارىنا جاتادى. باستىسى، تۇلعا تابيعاتى مەن تاعدىرلار تالقىسى كوركەم، جۇيەلى جەتكىزىلەدى.

 

راقىمجان  تۇرىسبەك،

فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ

دوكتورى، ەۇۋ  پروفەسسورى

سوڭعى جاڭالىقتار