23 مامىر, 16:08 184 0 جاڭالىقتار احمەت ومىرزاق

كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ  – اسا قاجەتتى جوبا

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى حالىققا ۇندەۋىندە ەلگە اسا قاجەتتى يگىلىكتىڭ ءبىرى – «ەلدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرۋ» ماسەلەسىنە توقتالىپ، وندا بىلاي دەگەن ەدى:

ەلىمىزدە گاز ءوندىرۋ تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە جىلىنا 8-دەن 52 ميلليارد تەكشەمەترگە دەيىن ارتتى، ءارى قاراي دا وسە تۇسەدى.  قازىر ەلىمىزدەگى تۇرعىنداردىڭ 50 پروتسەنتكە جۋىعى گازبەن قامتاماسىز ەتىلگەن.  9 وبلىسقا گاز تارتىلعان. دەگەنمەن، ورتالىق جانە سولتۇستىك وڭىرلەر ءالى دە گازسىز وتىر.

ءبىز قاراوزەك (قىزىلوردا وبلىسى) – جەزقازعان – قاراعاندى – تەمىرتاۋ – استانا باعىتىندا ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن سالۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك. بۇل 2,7 ميلليون ادامدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار، شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جاڭا وندىرىستەرىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى».

اتالعان جوبا جۇزەگە اسقاندا ەلدىڭ ەكولوگياسى جاقسارىپ، اۋانىڭ ءبۇلىنۋى بارىنشا ازايادى. ويتكەنى كومىر جانە باسقا وتىن تۇرلەرىن تۇتىنۋ توقتاپ، تولىعىمەن گازگا كوشكەن جاعدايدا ءبىر عانا ەل ورداسى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ وزىندە اۋاعا تارايتىن زياندى قالدىقتار التى ەسەگە ازايادى ەكەن. ياعني، ءبىر جىلدا اتموسفەراعا شىعاتىن 35 مىڭ توننا زياندى قالدىقتان قۇتىلۋعا مۇمكىندىك بار.

ەلىمىزدىڭ ورتالىق جانە سولتۇستىك ايماقتارىن گازداندىرۋعا ارنالعان «قىزىلوردا-جەزقازعان-قاراعاندى-تەمىرتاۋ-استانا» باعدارى بويىنشا وتەتىن «سارىارقا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 1 061 شاقىرىمعا بولادى جانە ءبىر جىلدا 2,2 ملرد تەكشە مەترگە گاز وتكىزەتىن بولادى. 2 ميلليون 700 مىڭ تۇرعىندى گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان جوبانى «استانا گاز» قمگ جۇرگىزۋدە.

بىرنەشە وبلىس پەن قالانى كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتەتىن «سارىارقا» گاز ماگيسترالى – قاراوزەك گاز كومپرەسسورلىق ستانتسياسىنان 44 شاقىرىم جەردە «بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت» گاز قۇبىرىنىڭ بويىنان بۇرىپ سالىنىپ، مىڭ شاقىرىمنان ماگيسترالدى جەلىگە اينالادى. وسى ارقىلى نۇر-سۇلتان قالاسى مەن ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرىندەگى 171 ەلدى مەكەنگە تابيعي گاز – ارزان وتىن جەتكىزىلەدى. بۇل جوبا ارقىلى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ماڭىنداعى جانە قاراعاندى وبلىسىنا قارايتىن 119 ەلدى مەكەنگە، اقمولا وبلىسىنداعى 51 ەلدى مەكەنگە رەت-رەتىمەن كوگىلدىر وتىن جەتكىزىلىپ، ءاۋ باستاعى كوزدەلگەن جوبا تولىق جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.

ەلىمىزدە كوگىلدىر وتىن قورى مول بولسا دا، ونى يگەرۋ مەن كادەگە جاراتۋ ءىسى ءالى كۇنگە تولىق اياقتالا قويعان جوق. دەگەنمەن ەلىمىزدى گازبەن قامتۋ ارقىلى، حالىقتى ارزان وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ بۇگىندە 50 پايىزعا جەتىپ قالدى. ياعني ەلىمىزدىڭ 8,5 ميلليون تۇرعىنى كوگىلدىر وتىندى پايدالانىپ وتىر دەگەن ءسوز.

وتكەن جىلى مەملەكەت تاراپىنان تۇرعىنداردى گازبەن قامتۋعا 18,4 ميلليارد تەڭگە، ال ۇلتتىق وپەراتور تاراپىنان 1,5 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلىپ، جىلدىڭ سوڭىندا تاعى 130 مىڭداي تۇرعىننىڭ وشاعىندا  كوگىلدىر وتىن جاندى. قازىر ەلىمىزدەگى 17 ءوڭىردىڭ 11-ءى تابيعي گازدى پايدالانىپ وتىر.

 

ا.ومىرزاق

سوڭعى جاڭالىقتار