16 مامىر 2019, 15:48 575 0 ادەبيەت احمەت ومىرزاق

فيزيك قالامگەردىڭ ساتيرالىق مۇراسى

ءبىر ماماندىق يەسىنىڭ ەكىنشى ءبىر سالامەن اينالىسۋى تاريحتا بار نارسە. الايدا جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى سالاسىنىڭ مامانى ادەبي شىعارما جازىپ، ءسوز ونەرىندە ءوز ءىزىن قالدىرىپ جاتۋى – سيرەك كەزدەسەتىن وقيعا سانالادى.

قازۇۋ-دىڭ تۇلەگى، عىلىمي ديسسەرتاتسياسىن تومسك قالاسىندا قورعاپ، قازاق پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرستيتەتىندە ستۋدەنتتەرگە ءدارىس بەرگەن، فيزيكا عىلىمىنىڭ كانديداتى ماعريپا جىلقىباەۆا قازاقتىڭ تالانتتى قىزدارىنىڭ ءبىرى ەدى. ول وزگە سالادا ەڭبەك ەتسە دە، قالامگەرلىك قابىلەتىن تانىتىپ، ساتيرالىق شىعارمالارى مەن ءتۇرلى تاقىرىپتاعى تانىمدىق ماقالالارىن جاريالاپ وتىردى.

بيىل الماتىداعى «مەرەي» باسپاسىنان فيزيك عالىم ماعريپا جىلقىباەۆانىڭ «جالعاسى بار ۇتىس» دەپ اتالاتىن كىتابى جارىق كوردى. كىتاپقا بۇكىل ءومىرىن عىلىم مەن قالامگەرلىككە ارناعان ماعريپا شوجەعۇلقىزىنىڭ سوڭعى ەلۋ جىل كولەمىندە جازعان ساتيرالىق تۋىندىلارى توپتاستىرىلعان.

«قورشاعان ورتامىزدا الۋان ءتۇرلى زاتتار كوپ. بيوسفەراداعى تىرشىلىك يەلەرى دە سان ءتۇرلى. سول الەمنىڭ قويناۋىنداعىنىڭ ءبارىن قازىرگى ءبىز جاندى جانە جانسىز نارسەلەر دەپ، جىكتەپ قويدىق. تەحنيكانىڭ ءبارى جانسىزعا جاتارى بەلگىلى. ال ەندى ماشينانىڭ بۇكىل بولشەكتەرى بىرگە كەلىپ جينالعاندا سىزگە قىزمەت ەتەتىن «جاندى كولىكتى» شىعارىپ بەرەدى. تەرەڭگە ءۇڭىلىپ، توڭىرەككە ويلانا قاراساڭىز، جاندى-جانسىز دۇنيەنىڭ بارىندە دە دىبىسى بار، ولاردىڭ ايتىپ تۇرعان اڭگىمەسى دە جەتكىلىكتى. بىراق بىزدەگى كورەر كوز بەن سولاردى ەستيتىن قۇلاقتىڭ كۇش-قۋاتى تومەندەۋ. وسى كەمشىلىكتى اشىق مويىنداپ، قورشاعان دۇنيەدەگىنىڭ ءتىلىن ۇعۋعا تىرىسىپ كورەلىك. سوندا بارىپ شىندىقتى سەزىنەسىڭ. شىندىق دەگەنىڭ جىكتەۋگە كەلمەيتىن جالعىز دانا. بۇكىل ادەبيەتتە سول شىندىقتىڭ قورعاۋشىسى ساتيرا. ساتيرانىڭ كوركەم ادەبيەتتە بولۋى – شىندىقتىڭ جالاۋى زاڭعار بيىكتە جەلبىرەپ تۇرعان سۇلۋ ەكەنىن كورسەتەدى»، – دەپ جازىپتى اۆتور كىتاپتىڭ العىسوزىندە. بۇل – كىتاپتاعى شىعارمالاردىڭ انىق سيپاتى.

كىتاپ «سايتاننىڭ ساقالى»، «ءبارىڭنىڭ ايتقانىڭا قوسىلامىن»، «شولاق مىلتىق» دەگەن ءۇش بولىمنەن تۇرادى. عالىم ساتيريكتىڭ زامان شىندىعىن وتكىر دە كوركەم تىلمەن بەينەلەگەن سىقاق اڭگىمەلەرى، ۋىتتى قالجىڭ، ماعىناسى تەرەڭ مىسالدارى ءبىلىم كوكجيەگىڭدى كەڭەيتە تۇسەدى.

كىتاپ – ونەر يەسىنىڭ مۇراسى. دەمەك، «جالعاسى بار ۇتىس» تا عالىم ماعريپا شوجەعۇلقىزىنىڭ ارتىندا قالعان ءىز. فيزيك-عالىمنىڭ ادەبي شىعارمالارى ءوزىنىڭ بولەكشە ءپىشىن-مازمۇنىمەن وقىرمانداردى قىزىقتىرارى انىق.

احمەت جۇماعاليۇلى

سوڭعى جاڭالىقتار