16 مامىر 2019, 15:25 785 0 جاڭالىقتار "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

اگرارلىق سالاعا كاسىبي مامان كەرەك

ەلباسى جولداۋىندا اگروونەركاسىپ كەشەنى ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالۋى تيىستىگىن ايتقانى ءمالىم. اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا اگروتەحنولوگيالىق حاب فورماسىندا زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ تۋرالى اتاپ وتىلگەن ەدى.

ەلىمىزدە 3 بەيىندىك جانە اگرارلىق سالانىڭ 14 ماماندىعى بويىنشا 20 جوعارى وقۋ ورنى، ونىڭ ىشىندە جەكەمەنشىك 7 ۋنيۆەرسيتەت جانە 59 كوللەدج اۋىل شارۋاشىلىعىنا مامان دايىندايدى. بۇل ماماندىقتار بويىنشا 7,5 مىڭعا جۋىق بىلىمگەر جەتەكشى ءۇش جوعارى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋدا. سونىڭ 70 پايىزعا جۋىعى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيدى.

اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – اگروقۇرىلىمداردىڭ ۇساقتىعى. اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن وندىرۋمەن 185 مىڭنان استام اگروقۇرىلىممەن قاتار 1,6 ميلليونعا جۋىق ءۇي شارۋاشىلىعى اينالىسادى. جالپى، اگروقۇرىلىمداردىڭ 96 پايىزى (177,6 مىڭ) شارۋا قوجالىقتارى. ولاردىڭ جەر كولەمى مەن شارۋاشىلىق دەڭگەيى ينتەنسيۆتى نەگىزدە كەڭ كولەمدە تاۋار وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. جالپى ءونىمنىڭ 27 پايىزى وسى ىسپەتتى شارۋا قوجالىقتارىنا تيەسىلى بولسا، ال 40 پايىزى ەگىستىك جەرى 10 گەكتاردان اسپايتىن فەرمەرلەرگە تيەسىلى. شارۋا قوجالىقتارىنىڭ 81,2 پايىزىنىڭ ەگىستىك القاپتارى 50 گەكتاردان اسپايدى. ياعني بۇل سالاداعى ونىمدىلىك دەڭگەيى تومەن ەكەندىگىن كورەمىز. سونىمەن قاتار ءۇي شارۋاشىلىعىنا ەلدەگى مال شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ 74 پايىزى تيەسىلى. ۇساق قۇرىلىمدار ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ، يننوۆاتسيانى ەنگىزۋ، قاۋىپسىز ازىق-تۇلىك جەتكىزۋ ماسەلەلەرىن وزدىگىنەن شەشۋگە قابىلەتسىز. سونداي-اق، بىلىكتى مامانداردى جۇمىسقا تارتۋعا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. كوپشىلىگى جاس مامانداردى لايىقتى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايمەن قامتاماسىز ەتە المايدى. سوندىقتان اگرارلىق ماماندىقتى مەڭگەرگەن تۇلەكتەر اۋىلعا بارۋعا قۇلشىنبايدى. بۇعان دەيىن «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسىنا بۇل سالادان «ۆەتەرينارلىق مەديتسينا» ماماندىعى عانا قوسىلعان ەكەن. بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇسىنىسىمەن باعدارلاماعا ءۇش ماماندىقتى قوسۋعا قول جەتتى. ەندى الداعى جىلدان باستاپ جاس اگرونومدار، بالىق شارۋاشىلىعى جانە مال شارۋاشىلىعى ماماندارى قوسىمشا قارجىلىق قولداۋ مەن الەۋمەتتىك كومەككە يە بولادى. ياعني جاس مامانداردى تارتۋ ءۇشىن ۇساق شارۋاشىلىقتاردىڭ كووپەراتسياعا بىرىگۋىن جانە عىلىم، ءبىلىم، ءوندىرىس ينتەگراتسياسىن قارقىندى جۇرگىزۋ قاجەت.

اۋىلعا جاس ماماننىڭ كەلمەۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – كەيىنگى جىلدارى اگرارلىق ماماندىقتاردا وقيتىن قىز بالالار كوپ. سوندىقتان اسكەر قاتارىنان ورالىپ، اگرارلىق سالا بويىنشا وقۋعا تۇسەتىن تالاپكەرلەرگە بىرقاتار جەڭىلدىك قاراستىرىلۋى قاجەت. وسى ساناتتاعى تالاپكەرلەر قاجەتتى ءوتۋ بالىن العان جاعدايدا وقۋعا بايقاۋسىز قابىلدانۋى ءتيىس. ال كوللەدج بىتىرۋشىلەر اقىلى وقۋدى تاڭداعان جاعدايدا، ولاردى اڭگىمەلەسۋ ارقىلى قابىلداعان دۇرىس. مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ءبولۋ ەرەجەسىن دە قايتا قاراۋ قاجەت. سۇرانىسقا يە اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەريناريا ماماندىقتارى بويىنشا ماقساتتى گرانتتاردى وبلىس اكىمدىگىنىڭ تاپسىرىسى نەگىزىندە بەرۋ جانە ونى وندىرىستە 5 جىل ەڭبەكپەن وتەۋدى قاراستىرۋ قولايلى شەشىم بولار ەدى. تاعى ءبىر ماسەلە، كوپتەگەن مەملەكەتتىك گرانتتار ماماندانباعان جوعارى وقۋ ورىندارىنا كەتەدى. بۇل مامان دايىنداۋ ساپاسىنا كەرى اسەر ەتەدى. سول سەبەپتى مەملەكەتتىك گرانتتاردىڭ 70 پايىزىن اگرارلىق سالاداعى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنا بولگەن ابزال.

اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندىعىنا گرانتتاردىڭ كوپتەپ بولىنەتىندىگىنە قاراماستان، جوعارى ءبىلىمدى كادرلارعا تاپشىلىق بايقالاتىنى ايتىلدى. 2014-2016 جىلدارى ماماندارعا جانە عىلىمي كادرلارعا دەگەن جالپى قاجەتتىلىك 6 456 ادامدى قۇراعانى كورسەتىلدى. كادر تاپشىلىعى نەگىزىنەن عالىم-اگرونوم، ۆەتەرينار دارىگەر، زووينجەنەر، ينجەنەر-مەحانيك، ينجەنەر-تەحنولوگ، ەكونوميست، بۋحگالتەر سياقتى ماماندىقتار بويىنشا سەزىلەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا، اوك سۋبەكتىلەرىنىڭ 80 پايىزى ماماندارعا ءزارۋ. 13 مىڭنان استام زاڭدى تۇلعالاردىڭ – اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەر مەن باسشىلىق قۇرامىندا قىزمەت اتقاراتىن مامانداردىڭ 12 پايىزىنىڭ عانا اگرارلىق جوعارى جانە اياقتالماعان جوعارى ءبىلىمى بار. ماماندى ساپالى دايىنداۋ ءۇشىن زاماناۋي ۇلگىگە كوشۋ قاجەت. ياعني ءبىلىم بەرۋ يننوۆاتسياعا باعدارلانعان كاسىبيلىك داعدى مەن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا باعىتتالۋى ءتيىس. بولاشاق ماماندار اگروبيزنەستە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن جاڭا ءبىلىمدى ۇتىمدى پايدالانا ءبىلۋى قاجەت.

جانىبەك ءاشىم

سوڭعى جاڭالىقتار