10 مامىر 2019, 17:03 650 0 ونەر "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

اياعىمەن سۋرەت سالىپ، تىگىن تىگەتىن انار

«ناسىپكە – اللا قارىزدار»، جاراتۋشى جان بالاسىن ءناسىپسىز قالدىرماعان. اركىمنىڭ ولشەپ بەرگەن ءوز ىرزىعى بار. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار دا بۇگىندە قوعامنان تىس قالىپ وتىرعان جوق. قارىم-قابىلەتىنە قاراي ەشكىمگە الاقانىن جايماي، سپورتپەن، قولونەرمەن، ۇستالىقپەن، زەرگەرلىكپەن، تىگىنشىلىكپەن اينالىسىپ، كاسىپكەرلىككە بەت بۇرعانداردى ەستىپ تە، كورىپ تە ءجۇرمىز. دەگەنمەن، ادام مۇمكىندىگىندە شەك جوقتىعىنا مىسال كوپ. ماسەلەن، ايگىلى ۇشقىش ا.مارەسەۆكە اۋەدەگى شايقاسىن ۇزبەي، نەمىس باسقىنشىلارى توبەسىنە جاسىن ويناتۋىنا ەكى اياعىنان بىردەي ايىرىلعانى، جازۋشى ن.وستروۆسكيگە «قۇرىش قالاي شىنىقتى؟» رومانىن جازىپ شىعۋىنا زاعيپتىعى بوگەت بولا الماعان.

قيمىل-قوزعالىسى شەكتەۋلىلىگىنە قاراماستان، وزىمىزدەگى قىزىلوردالىق اتاقتى مەحانيزاتور، سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى جادىرا تاسماعانبەتوۆانىڭ ەرەن ەڭبەكتىڭ ۇلگىسىن تانىتۋى، جازۋشى زەينوللا شۇكىروۆتىڭ سىر بويى تاريحى تۋرالى توم-توم كىتاپتار جازعانى، ءسىرا، ەستەن شىعار ما؟! قازىر دە قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ ەشكىمگە الاقان جايماي، قارىم-قابىلەتتەرىنە قاراي جەكە كاسىبىن اشىپ، ءوزىن دە، وزگەلەردى دە باقۋاتتىلىققا باستاپ وتىرعاندارى از ەمەس. جامبىلدىق ءزۇلفيا عابيدۋللينانىڭ باسىنا تۇسكەن قيىندىققا قارسى تۇرىپ، مويىماي، مۇقالماي، سپورتتا ۇلكەن جەتىستىككە جەتۋى، ەلىمىزدە ءجۇزۋ سپورتىنان تۇڭعىش پاراليمپيادا چەمپيونى اتانۋى كوپكە ۇلگى بولعان. بۇل دا ادام بويىندا بار الەۋەت پەن مۇمكىندىكتىڭ ساتىمەن جارقىراي اشىلۋىنىڭ جارقىن مىسالى. ادام مۇمكىندىگىنىڭ ەڭ بيىك شىڭى – ەرلىك تە سونداي. ول دا كۇللى ادامي ىزگى قاسيەتتەرىمىزدىڭ سىعىندىسى، سينتەزى ىسپەتتەس. ويدا جوقتا تۋادى.

تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىنى انار بەكسۇلتانوۆانىڭ تۋمىسىنان ەكى قولى بىردەي جوقتىعىنا قاراماستان، ءوزىنىڭ شاعىن تىگىن تسەحىن اشىپ، قىز جاساۋىن تىگىپ، بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ وتىرعانىن ەرلىك ەمەس دەپ كىم ايتادى! مۇنداي جاۋاپتى ءىستى موينىنا الۋىنىڭ ءوزى ونىڭ قايسارلىعىن، باتىلدىعىن، ماقساتكەرلىگىن تانىتادى. بۇگىندە تەپسە تەمىر ۇزەتىن، اياق-قولى بالعاداي تالاي ازاماتتارىمىز ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپپاي، جۇمىسسىز تەككە سەندەلىپ جۇرگەنىن ەسكەرسەك، اناردىڭ مۇنىسى شىن مانىندە دە تاڭعالارلىق ءىس.
مۇسىلماندىق ۇلگىمەن كيىنگەن ءجۇزى جىلى كەيىپكەرىمىز اشىق-جارقىن مىنەزىمەن، بۇكپەسىز اڭگىمەسىمەن ءبىزدى بىردەن باۋراپ الدى. ونىڭ اكەسى ساعىنتاي مارقۇم تالاس اۋدانىندا ورمانشى-قورىقشى بولىپ جۇمىس ىستەگەن ەكەن. گۇل ءوسىرۋدى جاقسى كورىپتى. اكەنىڭ سول قاسيەتى بويىنا جۇققان انار اۋىلدا تۇرعانىندا گۇلدىڭ الۋان ءتۇرىن باپتاعان. گۇل تۋرالى ايتقاندا ارقالانىپ، قوس جانارى شوقتاي جايناپ شىعا كەلەدى. كەشە عانا بازاردان 17 مىڭ تەڭگەگە قىزىل-سارى گۇل كوشەتتەرىن ساتىپ اكەلىپ وتىرعىزىپتى. اۋلاسىنداعى جايقالا ءوسىپ تۇرعان سول گۇلدەر.

«بالا كەزدەگى مۇعالىم بولسام دەگەن ارمانىم ورىندالماي قالدى. ايتسە دە گۇلگە دەگەن قۇمارلىعىم ءالى كۇنگە باسەڭدەگەن ەمەس. – گۇلدەر مەنىڭ ۇيىمدە اقپاننان قاراشاعا دەيىن گۇلدەپ تۇرادى. ولاردى ءوزىم كوشەتتەپ، ىدىستارعا وتىرعىزىپ كوبەيتىپ وتىرامىن. سودان كەيىن اپا-سىڭلىلەرىمە، قۇربى-قۇرداستارىما سىيلايمىن. جالپى گۇل سىيلاعاندى جاقسى كورەمىن»، – دەيدى ول.

جۇمىس بولمەسىنە كىرگەنىمىزدە، جاعالاي ىلىنگەن ءتۇرلى كارتينالار نازارىمىزدى اۋدارا بەردى. دەنىندە گۇلدەر مەن تابيعاتتىڭ اسەم كورىنىستەرى بەينەلەنگەن. «بۇل سۋرەتتەردى قىزدارىڭىز سالدى ما؟ جاقسى ەكەن» دەدىم، ول ءسال ەزۋ تارتىپ: «جوق، ءوزىم سالعان سۋرەتتەر»، – دەدى. سول كەزدەگى تاڭدانىسىمدى سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن. وسىلايشا ونى مۇلدە باسقا قىرىنان تاني تۇسكەندەي بولدىق.

وسى ورايدا ءسال شەگىنىس جاساساق. انار – تالاس اۋدانىنىڭ ءۇشارال اۋىلىنان ۇستاز بولسام دەگەن اسقاق ارمانمەن جامبىل پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ، بيولوگيا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. ماماندىعى بويىنشا مەكتەپكە جۇمىسقا ورنالاسۋعا دا تىرىسادى. بىراق قايدا بارسا دا مەكتەپ باسشىلارى ودان ات-تونىن الا قاشقان. وسىلايشا تاۋى شاعىلىپ جۇرگەندە جامبىل وبلىستىق «اq jol» گازەتىنە ول تۋرالى كولەمدى ماقالا جاريالانادى. «راس، ونى سول كەزدەگى گازەت رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى باقتيار ءابىلداۇلىنىڭ تاپسىرۋىمەن جازعان ەدىم. ماقالا گازەتكە شىققان كۇنى بەس-التى مەكەمەنىڭ باسشىسى ء(بارى دە ايەل ازاماتتار) قوڭىراۋ شالىپ، انارعا وزدەرىنەن جۇمىس تاۋىپ بەرۋگە دايار ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى» دەيدى ماقالا اۆتورى بايماحانبەت احمەت. كوپ وتپەي سول كەزدەگى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى كەڭەسبەك دەمەشەۆتىڭ ىقپالىمەن انار وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ كورمە زالىنا ەكسكۋرسوۆود بولىپ جۇمىسقا ورنالاسادى. قىزمەتىنە بار ىنتا-ىقىلاسىمەن كىرىسكەن قىزدىڭ بوس ۋاقىتىندا اياعىمەن سۋرەت سالىپ وتىرعانىن كورگەن ارىپتەسى، سۋرەتشى ۆەرا جۋلانوۆا ونىڭ وسى قىرىن اشۋعا كومەكتەسىپتى.

– سۋرەتتى اۋىلدا جۇرگەن كەزىمدە دە سالدىم. بىراق بىلاي مايلى بوياۋمەن سالۋدى ۆەرا ۆيكتورقىزىنان ۇيرەندىم. جۇمىستا قازبا جۇمىستارى كەزىندە تابىلعان قۇمىرالارعا قاراپ وتىرىپ، بەينەلەۋگە تىرىستىم. كۇندەلىكتى جاتتىعۋدىڭ ارقاسىندا قىلقالاممەن ءبىراز تۋىندىنى دۇنيەگە اكەلدىم. بىراق مەنىكى جاي شاتپاق قوي. نازار اۋدارماي-اق قويىڭىز، – دەدى ول.

بولمە قابىرعالارىنا جاعالاي ىلىنگەن سۋرەتتەردى انار اياعىمەن سالدى دەگەنگە تاڭداناسىڭ. انار ءوزى سالعان گۇل سۋرەتىنىڭ جانىنا بانكىدە ءوسىپ تۇرعان لاندىش گۇلىن اكەلىپ قويعاندا، ۇقساستىعىنا قايران قالدىم. تۋىندىلارى ارنايى سۋرەت كورمەلەرىنە قويىلىپ ءجۇر ەكەن.

بۇل بولمەدە اناردىڭ ەڭ جاقسى كورەتىن گۇلى ءوسىپ تۇر. ول «ءادجۋا» دەگەن جەمىس اعاشىنىڭ دانىنەن ونگەن. ونى ساۋد ارابياسىندا بولعان ءبىر قۇربىسى اكەلىپ بەرگەن. بويى الاسا، جاپىراعى تارام-تارام سالالى ساۋساقتارعا ۇقسايتىن بۇل جەمىس اعاشى 5-سىنىپتا وقيتىن قىزىمەن تۇيدەي قۇرداس بولىپ شىقتى.

اناردىڭ تىگىن تسەحى ءۇيىنىڭ تۇكپىر بولمەسىندە. وندا تاپسىرىس بويىنشا تىگىلگەن ءبىر-ەكى كورپەشە عانا قالىپتى. جايپاق، شاعىن ۇستەل ۇستىندە جاپوننىڭ شاعىن «Janome» تىگىن ماشيناسى تۇر. ول ەڭ العاش وسى ماشينامەن قۇراق قۇراپ، كورپە تىگۋدى ۇيرەنىپتى. ءالى كۇنگە وسىمەن جۇمىس ىستەپ، ەڭبەك ەتەدى. ماماندانعانى سونشا كوز الدىمىزدا وتىرا قالىپ، اياعىمەن تىگىن ماشيناسىن ىسكە قوسىپ، ۇرشىقشا ءۇيىرىپ جۇمىس ىستەپ كەتتى.
كاسىپكەردىڭ جۇمىسىنا قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان – شىنار ەسىمدى اپكەسى. «دەنساۋلىعىما بايلانىستى جۇمىستان شىعىپ، قينالىپ جۇرگەنىمدە جاعدايىمدى ويلاپ: «قاشانعى وسىلاي ارەكەتسىز جۇرە بەرەمىز. ءبىز دە ءبىر كاسىپپەن اينالىسايىق. ءبىر جاعى تابىس كوزى، ءبىر جاعى جۇمىس بولادى» دەپ وي تاستاپ، بۇل ىسكە باستاماشى بولعان دا ءسىڭىلىم عوي! ءسويتىپ ءوز كاسىبىن اشىپ، ءبىزدى تىعىرىقتان الىپ شىقتى. جاسى كىشى بولسا دا وعان باعىنىپ، ايتقانىن ەكى ەتپەي ورىنداۋعا تىرىستىم. كەيدە ءبىر اپتادا ەكى-ءۇش قىز جاساۋىن تىككەن كەزدەرىمىز دە بولدى. جالپى ودان جامان بولعان جوقپىز. تۇرمىسىمىز تۇزەلىپ، بالالاردى وقىتىپ، قىزدارىمدى تۇرمىسقا بەردىم. ەندى ءسىڭىلىم كاسىبىن كەڭەيتۋدى ويلاپ ءجۇر. ءۇي جانىنان ارنايى تىگىن تسەحىن سالدى. ونىڭ ازىرگە بىتپەگەن ءبىراز جۇمىسى بار. اناردىڭ شارشاعانىن بايقاسام، «سەنىڭ قولىڭنان ءبارى كەلەدى. ەندى ءبىر «ءاۋپ» دەسەڭ مۇنى دا الىپ شىعاسىڭ» دەپ جىگەرلەندىرىپ وتىرامىن»، – دەدى ول.

بۇل ءىس قالاي باستالىپ ەدى؟ العاشقىدا انار قۇربىلارىنان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسى اياسىندا ۇكىمەتتەن بەرىلەتىن گرانتتاردى ۇتىپ الۋعا قاتىسىپ، باق سىناۋعا بولاتىندىعىن ەستيدى. وزىنە قولايلىسى وسى-اۋ دەگەن ويمەن قىز جاساۋىن تىگۋدى دۇرىس كورەدى. وسىلايشا ول «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار اراسىندا ۇيىمداستىرعان بايقاۋىنا قاتىسىپ، 3 ميلليون تەڭگە كولەمىندەگى گرانتىن جەڭىپ الىپ، ۇيىنەن شاعىن تىگىن تسەحىن اشادى.

– بۇرىن اجەلەرىم مەن اپكەلەرىمنىڭ تىككەن بۇيىمدارىنا قاتتى قىزىعاتىن ەدىم. ەندى بۇل كاسىپتى قولعا العالى ءوزىمنىڭ قالاي تىگىنشى بولىپ كەتكەنىمدى دە بايقاماي قالدىم. گرانتتىڭ ارقاسىندا جاپوندىق تىگىن ماشينالارىن الىپ، ىسكە كىرىستىم. بار زەيىنىڭدى قويساڭ بارلىعىن ۇيرەنۋگە بولادى. ارينە، قينالدىم. وڭ اياقپەن باسقىشىن باسىپ، سول اياقپەن ماتانىڭ باستارىن قوسىپ، تىكتىم. قازىر كوپكە ءمالىم «ماحاببات» كورپەلەرىن دە ءبىر اياعىممەن اۋدارىستىرىپ تىگە بەرەمىن، – دەيدى كاسىپكەر. جۇمىسقا قاجەتتى ماتالاردى شىمكەنت پەن بىشكەك قالالارىنان ساتىپ اكەلەدى.

«شەشە كورگەن تون پىشەر» دەگەن، قىزدارى ادەمى مەن سۇلۋايىم دا ساباقتان قولدارى بوساسا انالارىنا قولعابىس ەتەدى. قۇراق قۇرايدى، باسقا دا شارۋالارىنا جاردەمدەسەدى. ال مەكتەپتە ول ەكەۋى قولونەر جانە تىگىن ۇيىرمەسىنە قاتىسىپ ءجۇر. ۇستازدارى لۋنارا ەرتاەۆا شاكىرتتەرىن ءتۇرلى كونكۋرستارعا قاتىستىرىپ، قاناتتاندىرىپ، قولداپ وتىرادى.

اناردىڭ العا قويعان ماقساتى دا مول. بۇگىندە قوماقتى نەسيە الىپ، ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋدى ويلاستىرۋدا. بۇل جۇمىستى باستاپ تا كەتكەن سىڭايلى. اۋلاسىنان تىگىن تسەحى عيماراتىن جىل اياعىنا دەيىن سالىپ بىتىرمەك. جۇمىسى ءجۇرىپ جاتسا، قىز جاساۋى دۇكەنىن اشپاق نيەتتە.

اسحات رايقۇل
جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار