10 مامىر 2019, 16:53 783 0 ونەر "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

جانىم سۇيگەن كاميلا-اۋ نەمەسە ءبىر ءاننىڭ تاريحى

وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارى. ماحابباتىن قىزعا ەمەس، مولدىرەپ اققان بۇلاققا ايتقان، بادام سەكىلدى كوكتەمدە قۇتىرىپ، جازدا السىرەپ اعىسى باياۋلايتىن وزەن-كولگە ايتاتىن كەز. مەنىڭ بۇل سوزدەرىمە، بالكىم، بىرەۋلەر كۇلەر، ويتكەنى قيالي بولىپ كورىنۋىم ابدەن مۇمكىن. دەگەنمەن، شىندىعى وزىمە ايان.

بۇگىنگى ءاربىر ءۇيدىڭ ءار بولمەسىنەن ورىن العان كوگىلدىر جاشىگىڭىزدىڭ دە تاپشى كەزى، ەل قۇلاعى – كىشكەنتاي عانا راديوقابىلداعىشتا. ءتىپتى كەيدە ءۇي تىرلىگىمەن سىرتقا شىققاندا دا قالتاڭا سالىپ الاتىن ىڭعايلىلىعى تاعى بار. سول كەزدەردىڭ اندەرى قانداي كەرەمەت! ءالى كۇنگە قۇلاعىمىزدا جاڭعىرىپ، كوڭىل كوكجيەگىمىزدە سايراپ تۇر. دەنى – حالىق اندەرى. تۇنىپ تۇرعان ماحاببات! شىنايى سەزىم! عاشىقتىق! ال بوزبالا جىگىتكە ودان ارتىق سىرلاس بار ما مىنا جارىق الەمدە، ءاي، مەن عانا ەمەس مەنىڭ تۇستاستارىمنىڭ ءبىرازى وڭاشادا جانارى جاسقا مالىنىپ، تالاي ۇيقىسىز تۇندەردە سول ءبىر كىشكەنتاي قوبديشانى قۇشاقتاپ جاتپادى دەرسىز؟!

سول جىلدارى ءجيى تىڭدايتىن، ءتىپتى مەنىڭ العاشقى سەزىمىمدى وياتقان، الدەبىر بەلگىسىز بەينەگە عاشىقتىق وتىمدى تۇتاتىپ قانا قويماي، مازامدى العان مازاسىزدىق كۇيگە تۇسىرگەن ءبىر ءان تۋرالى ايتپاقپىن. راديودان ءجيى بەرىلەدى. ورىنداۋشىسىنىڭ كىم ەكەنىن دە بىلمەيمىن. بىراق دومبىرامەن ورىندايتىن. ءان سونداي مۇڭدى! ورىنداۋشىنىڭ ءۇنى ءتىپتى كەرىم، دومبىرانىڭ قوڭىر ءۇنىن جايمەن، شىم-شىمداپ شەرتىپ وتىرادى. قوس ىشەكتىڭ ۇيلەسىمى ءاننىڭ قۇدىرەتىن ودان سايىن اشا، ايقىنداي تۇسەدى. بارلىق سيقىر داۋىس پەن ءاننىڭ ماتىنىندە، ماقامى مۇڭلى.

سەنسەڭىز سول ءان مەنىڭ ەڭ سۇيىكتى انىمە اينالدى. ءاربىر جولىن جاتتاپ العام. مەن ونى كوككە دە ايتتىم، سۋعا دا ايتتىم، سۋ جاعاسىنداعى نۋعا دا ايتتىم. ادامدار اراسىندا ىشتەي قايتالاپ ىڭىلداعانىم بولماسا، داۋىس شىعارىپ ايتپايتىنمىن، بىراق ايتپاق تۇگىلى ەكى ادامنىڭ باسى قوسىلعان جەردەن قاشىپ جۇرەتىن ادەت پايدا بولدى. وڭاشالىقتى جانىم قالاپ تۇراتىن. جالعىزدىق سەرىگىمە اينالدى. تەك سول ءان، سول اۋەن سانامدى بيلەپ العانى سونشا، ەسسىز كۇي كەشتىم. كاميلا ەسىمدى بەيتانىس سۇلۋ، قيعاش قاس، وتتى جانار... مۇڭلى اۋەن... مەنىڭ الەمىم! ول الەمگە بوتەن ەشكىمدى كىرگىزگىم جوق. وزىمە عانا ايان قۇمارلىق، نە دەسەم دە ىرقىما كونە بەرەتىن سۇلۋ سىڭارىما اينالعان ءاننىڭ قايىرماسىنداعى اۋەلەتىپ قايىرار انە ءبىر تۇسى ءتىپتى عاجاپ ەندى!.. ەلىكتىرىپ ايتار ىرعاق: «كاميل-ءا-ءااا-ءااا-ءاۋ!» دەپ سوزىلا اۋەلەتەتىن جەرىندە كەۋدەڭ وكسىككە تولىپ، جۇرەگىڭدى ءبىر قوزعاپ وتەدى دە، لەزدە كوكىرەگىڭدى اششى ءبىر ۋ جانىپ وتكەندەي، ول وت جانارىڭان مولتىلدەپ تامشى بولىپ ءۇزىلىپ ءتۇسىپ جاتادى...

قازىرگى ەگدە جاستاعى كەيپىڭمەن قايتالاپ ەسكە تۇسىرسەڭ، ارينە، ەسسىز قۇمارلىق بيلەگەن جاس جىگىتتىڭ بۇل قىلىعىنا ەرىكسىز ەزۋ تارتار ما ەدىڭىز، كىم ءبىلسىن!؟ بىراق ول كەزدە كادىمگىدەي ءان الەمى ءوز تۇڭعيىعىنا تارتىپ كەتەتىن-ءدى. شىن ءسۇيۋ، ماحابباتتاعى جاۋاپسىزدىق دەگەننىڭ دە ءمانىسىن اجىراتا المايتىن كەز. «جانىم سۇيگەن كامي-ءلا-ءاا-ءااۋ»، – دەگەندى ەستىگەن سايىن ءبىر جانىپ، ءبىر ءوشىپ، كادىمگىدەي قىزارا ءبورتىپ، قان ىسىپ جۇرەك تۋلايدى. تەك مەنىڭ «قيعاش قاسىمنىڭ» ايان بەرەر ەشتەڭەسى جوق. جاۋاپسىز. كىنا وزىمدە، ويتكەنى ءالى ەن سالعان ەشكىمىم جوق. بۇرىمدى كورسە قاراداي قىسىلاتىن ەسسىزگە كىم جولاسىن..

وسى كۇنى سول ءبىر الاڭسىز كۇندەرىمدى ساعىنام. قيالداعى بۇراڭ بەلدەردىڭ ءبارى سۇلۋ، اقىلدى، كەربەز... بىراق مەنى تانىمايدى، جۇرەكتەگى ەڭ قاۋىپتى جارا دا – سول. «مەن وسكەنشە سول ادەمى قىزدار تاۋسىلىپ قالماسا ەكەن» دەگەن وي جانىمدى جەيدى. ءاننىڭ ءسوزى قانداي، جۇرەكتى قوزعايدى. «نەگە ولمەدىم عازيز ءسابي جاسىمدا» دەيدى زارلى ءۇن، عاشىقتىڭ زارى. قانداي قورقىنىشتى! ول ولىمنەن قورقاتىن كەز، كادىمگىدەي زارەم ۇشادى. كەۋدەدە الدەبىر ءتاتتى قۇمارلىق ەندى اتويلاپ كەلە جاتقان ءجاسوسپىرىم شاعىڭدا ولگىڭ كەلمەيدى-اق. انەبىر سول كەزدە ءوزىم ونشا تۇسىنە بەرمەيتىن «اققان جاستى مويىنعا ارتۋ، ماحاببات ۋى، عازيز» سوزدەر وتە ۇرەيلى ەستىلەدى. سوندا دا بولسا ايتقىم كەلەدى. قايتالاي بەرەمىن. جارتاس كورسەم وتىرا قالىپ، بيىك كورسەم توبەگە شىقسام بويىمدى تۇزەپ كەۋدەمدى كەرىپ، شىرقايمىن-اي كەلىپ. وسى ءاننىڭ ارقاسىندا وزدىگىمنەن دومبىرا ۇيرەندىم. اسەم شەرتىپ، ءتاۋىر كۇيلەتپەسەم دە ەلدىڭ جۇزىنە قاراماي پەرنەدەگى ساۋساقتارىمدى اڭدىپ وتىرىپ، ەكى-ءۇش ادامنىڭ الدىندا ءانشى اتاندىم. سوسىن قىزا-قىزا قىزدارى بار «بەشىرلەردە» ايتاتىن بولدىم. قۇداي-اۋ، ءبىر عاجاپ، وزىمشە ءانشىمىن. ءان، ارينە وسال ەمەس، ويتكەنى حالىق ءانى. ۋاقىت تەزىنەن، ادام ويى سۇزگىسىنەن ىرىكتەلىپ، جان تەربەتكەن اندەر عانا مۇنداي مارتەبەگە يە بولادى، ول اندەر سوندىقتان دا ومىرشەڭ. ءالى قانشاما ۇرپاققا رۋحاني ازىق بولىپ، قانشاما ماحابباتتى الديلەيدى. وسىنداي عاجاپ ءان تۋدىرعان ءبىزدىڭ حالىق نە دەگەن دارىندى دەسەڭىزشى؟! حالىقتىق ونەر دەگەن وسى.

ال ەندى... سول اندەگى كاميلا-كامكەڭدى كوردىم. قولىن ۇستادىم، ءسوزىن تىڭدادىم. قاسىندا ءجۇردىم. جۇرەگىم جارىلا قۋاندىم. راحاتتانىپ كۇلدىم. تىنىسىم كەڭىپ، جانارىم جاسقا تولدى. مەن ول ءۇشىن تيتتەي دە قىسىلعان جوقپىن. كەرىسىنشە كوڭىلدەگى مۇڭ سەيىلدى. كەشەگى بالا كۇنگى ماحاببات سيمۆولىنا اينالعان قۇدىرەتتى ءان، «كاميلا» ءانى ءدال وسى كىسىلەرگە ارناپ جازىلعانداي قۋاندىم. سەندىم. قانداي كورىكتى، كەربەز! كەشىرىڭىز، تەك اجارى عانا ەمەس، جانىنىڭ سۇلۋلىعى، بار بولمىسىنىڭ پاكتىگى اپپاق جۇزىنەن نۇر بولىپ جارقىراپ تۇرعان وسىناۋ جازۋشى ايەلدىڭ تال-بويىندا تەك حالىقتىق ونەرگە كەيىپكەر بولا الاتىن قاسيەتىن ءتۇسىندىم. كەشەگى بابالار جىر-اڭىزعا اينالدىرعان قازاق ايەلىنىڭ بولمىسىن كوردىم، ءسۇيسىندىم. مەيىرىمدى ءجۇزى جانىنىڭ دا دارحاندىعىن، اقىلدىلىعىن جاسىرا الماي، ەمەن-جارقىن جۇزدەسۋ بولدى. اسىرەسە، ەكى ءجۇز قادام جەرگە، كولىك ۇستاعان كەزدەگى، ون مىڭ تەڭگەگە ۇساق اقشاسى بولماعان تاكسيست جىگىت: «وي، قالتامدا مىنانداي اقشام بولسا، ۇيىمدە دەم الىپ جاتپايمىن با» دەگەن سوزىنە انالىق جۇرەگى ەزىلگەن كامكەڭ: «وندا مىنانى قالتاڭا سال دا، بارىپ ءوزىڭ ويلاعانداي ءبىر دەمالشى» دەگەنىن جانىنداعى جولباسشىلاردان ەستىگەندە، ءبىزدىڭ قازاق ايەلدەرىنىڭ سونشالىقتى مەيىرىمدى-سەزىمتالدىعىنا قايران قالماسقا شاراڭ جوق. ول – انا، مەيلى ءوزىنىڭ تۋعان پەرزەنتى بولسىن، مەيلى وزگەنىڭ ۇرپاعى بولسىن، جانى اۋىرىپ، مەيىرىم-شۋاعىن توگۋ ءۇشىن جارالعان. بۇگىنگىدەي ءوز شاراناسىنان بەزىنىپ، كۇل-قوقىسقا لاقتىرىپ كەتىپ جاتقان وقيعالاردى كورگەندە-ەستىگەندە، اتام زاماننان كەلە جاتقان انالىق ماحابباتتىڭ قايدا جوعالعانى جانىڭدى قينايدى.

ادام بالاسى اۋەلدە بىردەي قالىپتا، كىرشىكسىز كۇنادان پاك جاراتىلادى. ءدۇنياۋي قاپشىعىمىزدى وزىمىزگە ۇناعان پايداسى مول زاتتارعا تولتىرۋىمىزعا دا مۇمكىندىك بەردى. كوپشىلىگىمىز الگى قاپشىقتى اسىرە قىزىلدىققا، وتىرىك-وسەككە، ماقتانشاقتىق اۋرەشىلىككە، تۇككە تۇرعىسىز اتاق-مانساپ، ساتقىندىق سەكىلدى قوقىسقا تولتىردىق. ساۋاپتى ىستەرگە، يماندىلىققا، سەزىم مەن ماحابباتقا ورىن قالدىرمادىق... ال ءومىردى ءسۇيۋ، تۋعان حالقىڭنىڭ ۇلتتىق ادەت-عۇرپىن، ءداستۇرىن، ءداستۇرلى ونەرىن قاسيەت تۇتۋ – تەك حالىقتىق اندەردىڭ كەيىپكەرى سىندى كامكەڭدەردىڭ بويىنان عانا تابىلادى. سولاردىڭ قولىنان عانا كەلەدى. ۇلى ماحاببات، سەزىنۋ مەن مەيىرىمنىڭ اراجىگىن اجىراتا المايتىندارعا وسى ءبىر جانى جايساڭ، جومارت جۇرەكتى قازاق ايەلىنىڭ ءومىر جولى ۇلگى-ونەگە دەر ەدىم. تۇلابويى تۇنىپ تۇرعان سۇلۋلىق – كامكەڭ- «كاميلا» ءانىنىڭ دە عۇمىرى ۇزاق بولعاي...

ورالحان قوجامجاروۆ
شىمكەنت قالاسى

تەگتەر ءان ءماتىن

سوڭعى جاڭالىقتار