18 ءساۋىر 2019, 18:23 1014 0 ادەبيەت احمەت ومىرزاق

جۇرەكتەرگە ءسوز ساۋلەسىن تۇسىرگەن

وتكەن اپتادا م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىندا كورنەكتى جۋرناليست-جازۋشى «الماتى اقشامى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قالي سارسەنبايدىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي «ءسوز ساۋلەسى» اتتى شىعارماشىلىق كەش ءوتتى. كەشتى تانىمال تەلەجۋرناليست نۇرتىلەۋ يمانعاليۇلى جۇرگىزدى.

قازاقتىڭ بەلگىلى ونەر قايراتكەرلەرى ءاسانالى ءاشىموۆ، ءىليا جاقانوۆ، ءسابيت ورازباي جازۋشىنىڭ «ەستەت» اتتى جاڭا كىتابىنىڭ تۇساۋىن كەستى. قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت قالي سارسەنبايدىڭ شىعارماشىلىعى جايىندا سويلەپ، مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى ءابدىجاميل نۇرپەيىسوۆ، اكادەميك سەرىك قيراباەۆ ت.ب. كورنەكتى تۇلعالار مەرەيتوي يەسىنىڭ شىعارماشىلىق جەتىستىكتەرى تۋرالى ويلارىن ايتىپ، مەرەيىن ءوسىردى.

قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق حالىق اسپاپتار وركەسترى كۇمبىرلەتە كۇي توكتى. قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ءارتىسى، قىرعىز مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى سالامات سادىقوۆا، «قوڭىر» توبى، تانىمال ءانشى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى باعدات سامەدينوۆا اۋەلەتە ءان شىرقاپ، شىعارماشىلىق كەشتىڭ ءسانىن كىرگىزدى.

ءابدىجاميل نۇرپەيىسوۆ, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى:

ءبىز جازۋشىلىقتى قۇر كاسىپكە اينالدىرىپ، قادىرىن ءتۇسىرىپ الدىق

– باياعى سوۆەت زامانى ەدى. ادەبيەت پروبلەماسى جونىندە جازعان ءبىر ماقالام «ليتەراتۋرا» گازەتىندە جاريالاندى. سوندا «وبليك سلوۆا وپرەدەلياەت وبليك مىسلەي» دەگەم-ءدى. مۇنى قازاق تىلىنە اۋدارساق «ءسوز جۇيەسىن تاپسا – وي يەسىن تابادى!»

ال ەندى ءبىر ماقالامدا «اباي دۇنيەدەگى باردىڭ ءبارىن ءبىر ءوزىنىڭ كوكىرەگىنە سىيعىزدى» دەپپىن. بۇل اقيقات قوي. شىندىق قوي. ءسىز بەن ءبىز نە ايتساق، نە جازساق – سونىڭ بارىندە دە ابايدى الدىمىزدا ۇستاپ، ابايدى كۋالىككە شاقىرىپ، ابايدان تسيتاتا كەلتىرەمىز.

بۇلاردى ايتىپ وتىرعانىم – بۇگىن ءبارىمىزدىڭ باسىمىزدى قوسىپ وتىرعان قالامداس دوسىمىز قالي سارسەنبايدى وسىدان وتىز جىل بۇرىن پەن-كلۋبقا مۇشە عىپ الىپ تۇرىپ: «سەنىڭ جازعان شىعارماڭدا كۋلتۋرا بار» دەپپىن. قالي ول كەزدە ءتىپتى جاس. جاس جازۋشى.  وسى سوزدەن كەيىن ول تۋرالى ەشتەڭە ايتپاي، ءتىلىمدى تىستەپ وتىرۋىما بولادى ەكەن. سەبەبى بار: جازۋشىلىقتى ءبىز قۇر كاسىپكە اينالدىرىپ قادىرىن ءتۇسىرىپ الدىق.  اباي «ءسوز ونەرى دەرتپەن تەڭ»، – دەدى. زەينوللا دوس «ار ءىسىنىڭ ازابى»، – دەدى. سوناۋ كونە گرەك، كونە ريم زامانىنان بەرى ايداي الەم مۇنى ءبىر اۋىزدان «تۆورچەسكايا مۋكا» دەپ، بار داۋىردە، بارشامىزدىڭ ميىمىزعا قۇيىپ، سانامىزعا ءسىڭىرىپ كەلەدى.

ءبىزدىڭ الدىمىزدا اق قاعاز. قولىمىزدا قالام. ەسىك، تەرەزەنى جاۋىپ الىپ ستولعا وتىرعاندا تاعى دا زەينوللا دوس ايتقانداي، باسىمىزعا سوزبەن ونەر تۋدىرامىز دەگەن وي كەلە مە؟ كۇمانىم بار.

ءبىر مىسال: لەۆ تولستويدىڭ وتە جاقسى كورگەن تالانتتى قىزى  تاتيانا اكەسىنىڭ شىعارمالارىن كوپ رەت كوشىرىپ جازعان. «وتەتس سەرگي»، «حادجي مۋرات» سياقتى پوۆەست، اڭگىمەلەرىن  «ونا پەرەپيسىۆالا منوگو راز. ي ەتو داۆالا ەي ۆوزموجنوست ۋبەديتسيا، سكول وتەتس ترەبوۆاتەلەن ك سەبە، سكول ون ستروگ ي ۆزىسكاتەلەن».

 

ءجۇرسىن ەرمان

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى:

قازاقى قاراسوزدىڭ اقيىعى

(قاليعا)

قالىڭداپ جولبارىستاي جال-يىعىڭ،

الپىسقا سەن دە كەلدىڭ، قالي ءىنىم.

قۇرمەتتەپ توبەسىنە كوتەرەدى ەل،

قازاقى قاراسوزدىڭ اقيىعىن!

 

ءتىرىلتىپ تاريحتاعى سۇر تاستاردى،

الپىستا تورلاماسىن بۇلت اسپاندى.

ول سەنىڭ قالامگەرلىك ۇلى ەڭبەگىڭ،

ازاندا ىزدەپ جۇرسە جۇرت «اقشامدى».

 

مازالاپ ءنان قالانىڭ سان  سۇراعى،

جىگەرىڭ تالانتىڭدى قامشىلادى.

شىعادى شۋاق شاشىپ ءار ادامعا،

شاھاردىڭ مىڭ جاساعان شامشىراعى!

 

شەشىلىپ «شال مەن شىندىق» سىرلاسقاندا،

قاراپ قوي توبەڭدەگى نۇرلى اسپانعا.

«اقشامنىڭ» ايناسىمەن كورسەتەسىڭ،

كەلبەتىن قوعامىڭنىڭ كىر باسقاندا.

 

ەسىگىن قاعىپ قازاق ءار ءۇيىنىڭ،

كەلەسىڭ قايىستاي بوپ قانىپ ءيىڭ.

زامانداس بولعانىما قۋانامىن

قالامداس جانى جايساڭ قالي ءىنىم!

 

دايىنداعان: احمەت ومىرزاق

سوڭعى جاڭالىقتار