18 ءساۋىر 2019, 17:59 1180 0 قوعام احمەت ومىرزاق

جاتاقحانا تاپشىلىعى قالاي شەشىلۋدە؟

وسىدان ءبىر جىل بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ءومىرىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان، بەس بولىمنەن تۇراتىن بەس  الەۋمەتتىك باستاماسى جاريالانعان بولاتىن. سونىڭ ءۇشىنشى باستاماسى «جوعارى ءبىلىم بەرۋ قولجەتىمدىلىگىن جانە ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ستۋدەنتتەردىڭ تۇرمىس جاعدايلارىن جاقسارتۋعا» ارنالعان-دى.  وندا 2018-19 وقۋ جىلىندا تاعى 20 مىڭ گرانت ءبولۋ كەرەكتىگى جانە دەپ 11000 جاڭا ەكونوميكاعا قاجەتتى تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا باكالاۆرلىق ءبىلىم بەرۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق، 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ستۋدەنتتەرگە ارناپ كەمىندە 75000 ورىندىق جاتاقحانا سالۋدى تاپسىرىلعان ەدى.

مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك ارقىلى جاسالۋى ءتيىس بۇل تاپسىرما بۇگىندە قانشالىقتى ماقساتقا ساي ورىندالعانىنا كەلەتىن بولساق، ەداۋىر جۇمىستار جاسالعانىن ايتۋعا بولادى.

جىل سايىن قىركۇيەكتە جاڭا وقۋ جىلى باستالعاندا ستۋدەنتتەر ءۇشىن باستى ۋايىمنىڭ ءبىرى – جاتىن ورىن. جاتاقحاناعا قولى جەتكەندەردىڭ ءجونى باسقا، قولى جەتپەگەندەر ءوزى وقيتىن وقۋ ورنىنا جاقىن ماڭنان پاتەر ىزدەيدى.

قازىرگى كەزدە ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەردى جاتاقحانامەن قامتۋ ماسەلەسىنە كوز جۇگىرتسەك، وسىدان بىرەر جىل بۇرىنعا جاعدايمەن سالىستىرعان ءبىراز العا ىلگەرىلەۋ بار ەكەنىن كورەمىز.

قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا سوڭعى بەس-التى جىلدا جيىرماعا جۋىق ستۋدەنتتىك جاتاقحانالار قۇرىلىسى جوسپارلانىپ، پايدالانۋعا بەرىلگەن. ونىڭ ىشىندە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە 16, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە 1, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە 1 جاتاقحانا تيەسىلى ەكەن. بۇگىندە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى 7020 ورىنعا ارنالعان 15 جاتاقحانانى پايدالانۋعا بەرگەن. سونىڭ ىشىندە ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-گە 135 ورىندىق، قورقىت اتا اتىنداعى قمۋ-گە 400 ورىندىق، قارمتۋ-گە 822 ورىندىق، ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-گە 274 ورىندىق، نۇر-مۇباراك ۋنيۆەرسيتەتىنە 610 ورىندىق، پاۆلودار مەملەكەتتىك پەدينستيتۋتىنا 500 ورىندىق، م.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ-دىڭ قازاقستاندىق فيليالىنا 500 ورىندىق، قىزپۋ-گە 450 ورىندىق، وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا – 500 ورىندىق، ش.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمۋ-گە – 500 ورىندىق، س.تورايعىروۆ اتىنداعى پمۋ-گە 500 ورىندىق، م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ-گە 588 ورىندىق، ق.ساتپاەۆ اتىنداعى قازۇتۋ-گە 344 ورىندىق، ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كمۋ-گە 310 ورىندىق، س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاتۋ-گە 592 ورىندىق جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. قازىر ەل استاناسى نۇر-سۇلتان قالاسىندا ورنالاسقان ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ءۇشىن 500 ورىندىق جاتاقحانا سالىنىپ جاتىر. سولايشا ەلىمىزدە 5 جىلدا 15 جاتاقحانا سالىنىپ بىتكەن.

وقۋ ورىندارىن جاتاقحانامەن قامتۋ ماسەلەسى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى كوپ شوعىرلانعان ەلىمىزدىڭ استاناسى نۇر-سۇلتان قالاسى مەن الماتى شاھارىندا جاقسى جولعا قويىلعان. ويتكەنى ستۋدەنتتەرى كوپ ەكى قالادا سىرتتان كەلىپ وقيتىن ستۋدەنتتەر ءۇشىن بارىنشا جاعداي جاساۋدى باستى مىندەت سانايتىن قالا اكىمشىلىگى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى بۇل ماسەلەنى كۇن تارتىبىنەن تۇسىرگەن ەمەس.

رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، جاتاحقاناعا مۇقتاج ستۋدەنتتەردىڭ كوبى الماتى قالاسىندا (8 مىڭداي), ودان سوڭ قاراعاندى وبلىسى (5 مىڭنان اسا). ودان كەيىنگى ورىنداردا شىعىس قازاقستان، وڭتۇستىك قازاقستان، اقتوبە، جامبىل وبلىستارى تۇر.

قازىر الماتىداعى قاازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە 5871 ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتىر. ال ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 7 جاتاقحاناسىندا 3177 ستۋدەنت تۇرادى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە 17 143 ستۋدەنت ءبىلىم السا، ونىڭ ىشىندە گرانتتا وقيتىندار سانى – 13 775. ۋنيۆەرسيتەتكە قاراستى 15 جاتاقحانادا 5730 ستۋدەنت تۇرادى. ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە 9949 ستۋدەنتتىڭ 8545-ءى گرانت ارقىلى ءبىلىم الۋدا. وقۋ ورنىنىڭ 6 جاتاقحاناسىندا 1998 ستۋدەنت تۇرادى. ال 6821 ستۋدەنت (ونىڭ 3270-ءى گرانتپەن وقيتىندار) ءبىلىم الاتىن اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 5 جاتاقحاناسىندا 1887 ستۋدەنت تۇرادى.

دەگەنمەن الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلە تولىق شەشىمىن تاۋىپ قالاتىن سياقتى. ماسەلەن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە 1 مىڭ 270 ورىندىق جاڭا جاتاقحانا سالىنىپ جاتىر. باسقا جوو-لاردا دا وسىنداي جاتاقحانالار سالىنۋ جوسپارلانۋدا.

ايماقتارعا كەلسەك، بۇل سالادا جاقسى جاڭالىقتار جوق ەمەس. وسىدان ون شاقتى كۇن بۇرىن شىمكەنت قالاسىنداعى 5 مىڭنان اسا ستۋدەنت ءبىلىم الاتىن وڭتۇستىك قازاقستان پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە 350 ورىندىق جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. زاماناۋي ستاندارتتارعا ساي سالىنعان بۇل جاتاقحانا ستۋدەنتتەرگە قاجەتتى بارلىق قۇرالدارمەن ساپالى جابدىقتالعان. جالپى شىمكەنت قالاسىنداعى 48 وقۋ ورىندارىندا 123 مىڭنان استام ستۋدەنت وقيدى. ال جوعارعى وقۋ ورىندارىندا 39 جاتاقحانادا 7,6 مىڭعا جۋىق ستۋدەنت تۇرادى. الداعى كەزدە جاتاقحاناعا مۇقتاج 8000 ستۋدەنتتى دە جايلى ورىنمەن قامتۋ ءۇشىن شەشىم شىعارىلىپ، ول باعىتتا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن قالاداعى «تۇران» شاعىناۋدانى ايماعىندا جاڭا جاتاقحانانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلمەك. اتاپ ايتقاندا، «شىمكەنت» اكك قاراجاتى ەسەبىنەن 5 مىڭ ورىندىق جاتاقحانا سالۋ ءۇشىن 8 گەكتار جەر بولىنگەن. سول سياقتى «قارجى ورتالىعى» اق-مەن كەلىسىم نەگىزىندە 200 جانە 350 ورىندىق جاتاقحانا قۇرىلىسى باستالدى. سونىمەن بىرگە وڭتۇستىك قازاقستان فارماتسەۆتيكالىق اكادەمياسى 450 ورىندىق جاتاقحانا رەتىندە قولدانىستاعى عيماراتتى قايتا قۇرۋدى جوسپارلاعان.

ۇلكەن قالادان ءبىلىم ىزدەپ كەلگەن ەلىمىزدىڭ جاستارىن جاتاقحانامەن قامتۋ ءۇشىن ەلىمىزدە بارىنشا كەڭ كولەمدە قارقىندى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرتالاي مىسالىن جوعارىدا اتاپ وتتىك. دەمەك جاقىن ارادا ءبىلىم قۋعان تالاپكەرلەرگە ساپالى ءبىلىم الۋعا بارلىق جاعداي جاسالادى دەپ سەنەمىز.

احمەت جۇماعاليۇلى

سوڭعى جاڭالىقتار