18 ءساۋىر 2019, 17:56 926 0 ءبىلىم دينارا مىڭجاسارقىزى

بالاعا ارنالعان تۇسىنىكسىز تەست نەگە كوپ؟

بۇگىندە بالالاردىڭ وي-ءورىسىن، تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن قوسىمشا قۇرال كوپ. ونى مۇعالىمدەر دە ساباق بارىسىندا جان-جاقتى پايدالانۋعا داعدىلانعان. ارينە، مۇنىڭ ءبارى وقۋشىنىڭ ءبىلىمدى، ساۋاتتى بوپ وسۋىنە سەپتىگىن تيگىزبەسە، كەدەرگىسى جوق. الايدا، كەيدە تىم اسىرا سىلتەپ، قاجەتسىز اقپاراتتاردى تىقپالاي بەرۋدىڭ قاجەتى قانشالىقتى؟

تاياۋدا بالاسى 3-سىنىپ وقيتىن تانىس اتا-انا جىلارمان كۇيدە حابارلاستى. «بالاما مەكتەپتە ءوز بەتىمەن ورىنداۋعا تاپسىرما بەرىپتى. «پوني» حالىقارالىق بالالار زياتكەرلىك سايىسىنىڭ بۇل ءتورت بەتتىك تاپسىرماسىنىڭ سويلەمدەرى مۇلدەم تۇسىنىكسىز. قازاق سىنىبىنىڭ بالالارىنا ورىس حالقىنىڭ بالالار اقىنى سامۋيل مارشاكتىڭ نە كەرەگى بار؟ ونىڭ ورنىنا قازاق حالقىنىڭ اعارتۋشىسى ىبىراي ءالتىنساريندى نەگە بەرمەسكە؟ وسىنداي ساۋاتسىز تەستتى 550 تەڭگەگە ساتىپ الدىق. ءبىز سوندا كىمنىڭ بيزنەسىن جۇرگىزىپ وتىرمىز؟»، – دەدى اشىنعان اتا-انا.

الگى تەست تاپسىرماسىن كورۋگە اسىقتىم. شىنىندا دا، قاتەدەن كوز سۇرىنەدى. تىكەلەي ورىس تىلىنەن قازاق تىلىنە اۋدارىلعانى انىق بايقالادى. سويلەمدەرى وراشولاق، تۇسىنىكسىز. 3-سىنىپ وقۋشىسى تۇرماق، ەرەسەك ادام دا ۇعا المايدى. ماسەلەن، س.مارشاكتىڭ «تاتۋ-ءتاتتى وتباسى» اتتى ولەڭىن بەرىپتى.

«بۇل الەمدە الدەبىرەۋ،

ەسىمى ونىڭ دوب،

كەلىنشەگى بار ەدى،

ونىڭ ەسىمى مويۋ،

ەكەۋى ءبىر كۇن كۇشىك الدى

اتىن قويدى بوب،

ودان كەيىن الدى مىسىق،

مىسىق اتى – چيتەرابوب».

بۇل ولەڭدە نە ماعىنا بار؟ قانداي ءتالىم-تاربيە بەرەدى؟ قازاق بالالارىنا ءوزىمىزدىڭ اعارتۋشى-عالىمداردىڭ ولەڭىنەن شۋماق ۇسىنۋعا بولماس پا ەدى؟ ءارى قاراي گرامماتيكالىق قاتەگە تولىپ تۇرعان «ءجىپتى تارتىب، ءجاۋاپ قۇتىنىز» دەگەن تاپسىرماعا كەپ توقتادىق. بۇل بالالاردى شاتاستىرۋ ما، الدە؟ ونسىز دا ساۋات جاعىنان ورەسكەل قاتە جىبەرەتىن وقۋشىلاردىڭ ميىن اتالا قىلۋدىڭ نە قاجەتى بار؟ وسى ارقىلى «پوني» حالىقارالىق بالالار زياتكەرلىك سايىسى ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە اتسالىستىق دەپ ويلايتىن سياقتى. شىن مانىندە، قازاق تىلىنە شورقاق ماماندار دايىنداعان تەست تاپسىرماسى وقۋشىنىڭ وي-ءورىسىن دامىتۋعا تيتتەي دە ۇلەس قوسپايتىنى كورىنىپ-اق تۇر. جانە مۇنداي ساۋاتسىز تەستتىڭ ساۋداسىن قىزدىرۋعا ءبىلىم ۇيالارى دا سەپتىگىن تيگىزىپ جاتقان جوق پا؟ سوندا، اتا-انا كىمنىڭ بيزنەسىن جۇرگىزىپ وتىر؟

 

توعجان تولەگەن 

سوڭعى جاڭالىقتار