11 ءساۋىر 2019, 18:00 1005 0 ادەبيەت احمەت ومىرزاق

«سول قىز قازىر مۇراتىم، تىلەگىم دە»

اقىن امانحان ءالىمۇلىنىڭ ليريكالىق سىرلاسۋ كەشى

كەشە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەحانيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتىندە بەلگىلى اقىن، تانىمال ليريك اقىن امانحان الىمۇلىمەن كەزدەسۋ كەشى ءوتتى.

ءۇش ساعاتقا سوزىلعان «سول قىز قازىر مۇراتىم، تىلەگىم دە» اتتى شىعارماشىلىق كەشىندە اقىن ليريكالىق ولەڭدەرىن وقىپ، قاتىسۋشىلاردىڭ ءتۇرلى تاقىرىپتاعى سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. كەزدەسۋ كەشىندە جۇرگىزۋشى بولعان جوق، اقىننىڭ وقىرماندارمەن سىرلاسۋى ىسپەتتەس بولدى.

كەزدەسۋ كەشىندە جاس اقىندار بالاۋسا جىرلارىن وقىپ، اعا اقىننىڭ ريزالىعىنا بولەندى.

اسەرلى كەزدەسۋ سوڭىندا امانحان ءالىمۇلى: ء"بىز الەم حالقىمەن باسەكەلەسە الاتىن، باسەكەلەستىككە لايىق ۇلت بولۋىمىز كەرەك. قازاقتىڭ تۇلعالى قالامگەرى قالتاي مۇحامەدجانوۆپەن ءبىر سۇحباتتاسقان ساتىمدە ول «امانحان، پالەنشە مەنەن نەگە وزىپ كەتتى دەمە، مەن پالەنشەدەن نەگە قالىپ قويدىم دە. ول سەنى قاناتتاندىرادى، ەڭ جامان قاسيەت قىزعانىشتان بويىڭدى الىس ۇستاتادى. ىلگەرى ۇمتىلدىرادى، قامشىلايدى دەيتىن. سوندىقتان، قۇرمەتتى جاستار، مەن دە سەندەرگە قالتاي اعامنىڭ ءسوزىن قايتالايمىن، سەندەر دە "اناۋ مەنەن نەگە وزىپ كەتتى دەمەي، مەن نەگە ودان قالىپ قويدىم" دەپ وزدەرىڭە سۇراق قويىپ، وزدەرىڭدى قامشىلاڭدار، وزدەرىڭە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرىڭدار. ءبىز ءبارىمىز سونداي بولساق، ۇلتتىمىز وزگە ۇلتتارمەن باسەكەلەسە ءوسىپ، وركەندەپ، دۇنيەگە تانىلعان ۇستىنە، تانىلا تۇسەدى.  وسىنى ەستەن شىعارماساق باسەكەلەستىككە لايىق ەل-جۇرت، ۇلت بولىپ قالىپتاسامىز. ۋاقىت پەن زاماننىڭ تالاپ-تىلەگىنەن قالمايمىز" – دەي كەلىپ، كەشتىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى مەن قاتىسۋشىلارىنا ريزالىعىن ءبىلدىردى.

P.S. اقىندىق دەگەن قۇدىرەتتىڭ ءنار الار ءمولدىر باستاۋى – ماحاببات پەن جاستىق شاق دەسەك، امانحان ءالىمۇلىنىڭ جىرلارىندا سەزىمدەر شارپىسى بولەكشە كورىنىس تابادى. ەندەشە ادەمى ليريكانىڭ ءبىر ۇزىگىنە كوز سالا وتىرىڭىزدار.

* * *

قاس پەن كوزدىڭ، باۋىرىم، اراسىندا،

اسقاق كەۋدە سوڭىنا قاراسىن با؟

باسىم كەتىپ بارادى بىلەگىندە،

سانام كەتىپ بارادى ساناسىندا.

 

جاۋلاپ العان جانىمدى تالما كەشتە،

كەرەمەت كۇن كەشەگى قالمادى ەستە.

ەرنىم كەتىپ بارادى ەرىنىندە،

شايقالادى شاتتىعىم الما توستە.

 

كەش ۇعىنعان قادىرىن تىرەگىم بە،

سول قىز قازىر مۇراتىم، تىلەگىم دە.

كوزىم كەتىپ بارادى بۇرىمىندا،

ءوزىم كەتىپ بارامىن جۇرەگىندە.

 

* * *

كوگىلدىر كوكتەم، ەلىك قىز، ەسىڭدە مە ەدى،

كەڭ دالا كەربەز كولبەڭدەي ءتوسىن كەرەدى،

ەسىڭدە مە ەدى؟..

 

العاشقى رەت ءبىز بىرگە اسقاندا قىرعا،

شۇپىلدەپ تۇرعان تەگەنە اسپان دا نۇرعا،

اسقاندا قىرعا.

 

قىزعالداق عۇمىرىڭ قۇلپىرىپ ءومىر توسىندە،

كەلە الماي تۇردى، سەزەمىن، كوڭىل شەشىمگە،

ءومىر توسىندە.

 

جانارىڭ جانىپ جۇلدىزداي جالقىندى كەشتە،

جۇرەگىڭ، جانىم، جۇگەنسىز القىندى توستە،

جالقىندى كەشتە...

 

باقىتتان سول ءبىر بۇل كۇندە باقىت تا اسپايدى،

القارا كوك تە جۇلدىزدان جاقۇت شاشپايدى

 

عاشىقتىق حاتتار جاۋابى

 «مەن كەشە جۇلدىزدارمەن سىرلاسقاندا...»

سەن مەندەي عاشىق پا ەدىڭ تۇنگى اسپانعا؟

وزىڭدەي سىيماي كەتەم بولمەگە مەن،

كەۋدەمدى əلدەقانداي مۇڭ باسقاندا.

«تۇسىمدە بۇرىمىممەن وينادىڭ كەپ...»،

سول كۇنى، راس، سەنى ويلادىم كوپ.

وكپەلەپ تۇرعانداي بوپ ەلەستەدىڭ:

«سەن مەنسىز تالاي تويدى تويلادىڭ»، – دەپ.

«تويدا بوپسىڭ، ءبىر قىزعا قىزىقتىڭ با؟..»

ولاي، جانىم، كۇدەردى ءۇزىپ تىنبا.

ەرتە كوكتەم قايتادان ورالعانمەن،

جانىڭ قالار جابىرقاپ، ءجۇزىپ مۇڭعا.

«سۇيىكتىم دەپ كوپ جەردە قايتالاپسىڭ...»

كوپ نۇكتەنى، اياۋلىم، بايقاماپسىڭ.

Əدەيى مە، بەكەر دەپ وسىنىمدى،

مەنىڭ تۇنىق كەۋدەمدى شايقاماقسىڭ.

«لالا گۇلدەر بۇل كۇندە قىردا تۇندى...»،

مەن ءجۇرمىن-اۋ ءوزىڭسىز مۇندا مۇڭدى.

جالىن كەشكەن شىعارسىڭ گۇلدەر قۋىپ،

بويتۇمارىم، سەرىك قىپ ءبىر حاتىمدى.

«و، وت سەزىم، قاي جاققا الىپ ۇشتىڭ؟!.»،

ورالمادىڭ، جانىما سالىپ ۇشقىن.

كەلمەسىڭدى بىلەمىن قاسىما əستە،

كەسەسىنەن بال تاتپاي ساعىنىشتىڭ.

سوڭعى جاڭالىقتار