11 ءساۋىر 2019, 13:47 930 0 ىشكى ساياسات Túrkistan Gazeti

بۇل سايلاۋ بۇرىنعىدان وزگەرەك

راسۋل جۇمالى، ساياساتتانۋشى:

شىن مانىسىندە كوپشىلىككە توسىن جاڭالىق، كۇتپەگەن جاعدايلار ورىن الدى. بىراق بۇل حالىقتىق بيلىكتىڭ وسى باعىتتاعى العاشقى قادامى عانا. جانە ول وزدىگىنەن قالىپتاسىپ كەتپەيدى، بىرىنشىدەن ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە. ەكىنشىدەن حالىقتىڭ ءوزى دە بەرىلگەن تاريحي مۇمكىندىكتى قالاي پايدالانا الادى؟ ماسەلە وسىندا. تاعى ءبىر جاقسىلىقتىڭ نىشانى 9 ماۋسىمدا كەزەكتەن تىس وتەتىن سايلاۋ. پرەزيدەنت ق.توقاەۆ زاڭ بويىنشا 2020 جىلعا دەيىن كۇتىپ وتىرۋعا مۇرساتى بار ەدى. بىراق قالاي بولعاندا دا بىزدە پرەزيدەنت تاعايىندالمايدى. تولىققاندى باسشى بولۋ ءۇشىن سايلاۋدان ءوتۋ كەرەك، حالىقتىڭ سەنىمىنە يە بولۋ كەرەك. سوندىقتان وسى ماسەلەنى كەشەۋىلدەتپەي ءتيىستى تۇردە زاڭداستىرۋ ەرتەرەك قولعا الىنعانى مەنىڭشە، دۇرىس قادام. ەڭ باستى ماسەلە سايلاۋدىڭ قانشالىقتى ءادىل، دەموكراتيالىق تۇردە وتۋىندە جاتىر. «جاقسىلىققا جورۋ كەرەك» دەپ قايتا-قايتا ايتىپ جاتقانىم بۇل حالقىمىزعا بەرىلىپ وتىرعان مۇمكىندىك. مەنىڭشە ونى دۇرىس، ساۋاتتى پايدالانىپ قالۋ كەرەك. ال قوعامدا ايتىلىپ، الەۋمەتتىك جەلىلەردە تالقىعا ءتۇسىپ جاتقان سايلاۋعا دەگەن سەنىمسىزدىكتى قابىلداي المايمىن. ەگەر «بارلىعى باياعىشا قالادى، ەشتەڭە وزگەرمەيدى، ءوز ادامدارىن سايلاپ الادى» دەپ وتىرا بەرسەك راسىندا دا ەشنارسە وزگەرمەيدى. حالىق مۇنداي تۇسىنىكتەن ارىلعانى ءجون. ەسەسىنە تالابىن ءبىلدىرىپ، بەلسەندىلىك تانىتاتىن بولسا، بالكىم دەگەنىنە جەتەر. ارينە، كوپتەگەن كەدەرگىلەر مەن شەكتەۋلەر بار. ونىڭ ىشىندە سايلاۋدىڭ وزىنە قاتىستى اكىمشىلىك رەسۋرستى پايدالانۋ، زاڭدىق تۇرعىدان 5 جىل مەملەكەتتىك قىزمەتتە بولۋ، 15 جىل قازاقستاندا ءومىر ءسۇرۋ كەرەك. ونان وزگە ۇمىتكەرلەر جەكە باسىن ۇسىنا المايدى، تەك قانا قوعامدىق ۇيىمدار نەمەسە پارتيالاردان عانا ۇسىنىلۋى شەكتەيدى. سوعان قاراماي مۇمكىندىكتى پايدالانباق كەرەك.

سايلاۋدىڭ وزىنە كەلەتىن بولساق، قوعامدىق ۇيىمدار مەن پارتيالار ءتيىستى راسىمدەرىن وتكىزەدى عوي. مەنىڭ ويىمشا، بيلىكتىڭ تاراپىنان جالعىز عانا ۇمىتكەر بولادى. ويتكەنى 2 نەمەسە 3 ادام قاتىسسا ىشكى كيكىلجىڭ بارىن اڭعارتۋى مۇمكىن. بولجامىم بويىنشا بۇل سايلاۋعا ق.توقاەۆ قاتىساتىنىنا 99 پايىز سەنىمدىمىن. بۇل دودادا ونىڭ ۇپايى وزگە قارسىلاستارىنان ەداۋىر جوعارى بولۋى كەرەك. ويتكەنى ول كىسىگە ەلباسى سەنىم ءبىلدىردى، وڭ باعاسىن بەردى. ەكىنشىدەن; مەملەكەتتىڭ بۇكىل الەۋەتى (ۇيىمداستىرۋشىلىق، قارجىلىق، اكىمشىلىك، اقپاراتتىق تاعىسىن تاعى) سول كىسىگە جۇمىس ىستەيدى. ءۇشىنشى جاعىنان; ق.توقاەۆتىڭ ءوزى دە باسقا قاتىسۋشىلاردىڭ اراسىندا وڭ كوزقاراسقا يە، مەملەكەتتىڭ ءىشى-سىرتىندا ءبىرتالاي تاجىريبە جيناعان، ۇلكەن مانساپتاردا بولعان اككى ساياساتكەر. سوڭعى 20-25 جىلدى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەسىمى بىردە-ءبىر جانجالدا، داۋ-دامايدا اتالماعان. بۇل ساياسي ساحنادا سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي. قىسقاشا ايتقاندا ابىرويى زور. قازىرگى پرەزيدەنتتىڭ وسىنداي ارتىقشىلىقتارى بار. ەندى باسەكەلەستەرى كىم بولادى؟ بۇل دا ماڭىزدى. سايلاۋ بولعاسىن بىرنەشە ۇمىتكەر قارسىلاسادى. بىراق وسى جولى حالىق جادىندا قالعان قۋىرشاق ۇمىتكەرلەر بولماۋى وتە ماڭىزدى. سەبەبى قازاق قوعامىنىڭ سايلاۋعا دەگەن سەنىمى وتە تومەن. سول ءۇشىن جوعارىدا ايتىپ وتكەن قوعامدىق بەلسەندىلىك قاجەت. ەكىنشىدەن مەنىڭشە قازىرگى بيلىك باسىنداعى ازاماتتار دا بۇل سايلاۋدىڭ مەيلىنشە دەموكراتيالىق سيپاتتا وتۋىنە اتسالىسادى. سەبەبى حالىقارالىق قاۋىمداستىق الدىنداعى دەموكراتياعا، ءادىل سايلاۋعا قاتىستى مىندەتتەمەلەر بار. ق.توقاەۆ تا  مالىمدەمەسىندە بۇل سايلاۋدىڭ ءادىل وتۋىنە كەپىلدەمە بەرەم دەدى. سايلاۋدىڭ بىردەن-ءبىر ماقساتى – حالىقتىڭ سەنىمىنە يە بولۋ. ال ەندى حالىق جاساندى سايلاۋدى كورەتىن بولسا، وندا كوڭىلى قالادى. بۇل بيلىككە دە كەرەك ەمەس. تيىسىنشە الدىمىزداعى سايلاۋ بۇعان دەيىنگى سايلاۋلاردىڭ بالاماسى بولمايدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.

سوڭعى جاڭالىقتار