4 ءساۋىر 2019, 13:27 973 0 بيزنەس اياۋلىم سالىقجانوۆا

كۇنىنە 1200 كيىم تىگەتىن تىگىنشى... روبوت پا، ادام با؟

5 سەكۋندتا ءبىر شالبار، ال ءبىر اپتادا 12 مىڭ كيىم تىگۋ. مۇمكىن ەمەس دەپ ويلايسىز با؟ مۇمكىن. بۇل – بولگارياداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىنە قويىلعان قاتاڭ تالاپ.

سوڭعى جىلدارى تاياۋ شىعىس ەلدەرى جانە قىتايمەن ءداستۇرلى تۇردە جۇمىس ىستەپ كەلگەن بىرقاتار ەۋروپالىق كونتسەرندەر، ايگىلى حالىقارالىق برەندتەر كيىمدەرىن بولگاريادا تىكتىرۋگە كوشكەن. ءبىرىنشى سەبەپ – ەڭبەك قۇنىنىڭ ارزان شىعۋى. ەكىنشى سەبەپ – بولگارلىق ءوندىرىس ورىندارى كيىمنىڭ كۇردەلى مودەلدەرىن تىگۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىككە يە. ءۇشىنشىسى – تىگىلگەن دايىن تاۋاردى ەۋروپاعا جەتكىزۋ قولايلى، كوپ شىعىندى قاجەت ەتپەيدى.  مىسالى، بولگارياداعى «Pirin-Tex» تىگىن تسەحى Hugo Boss برەندىنىڭ كيىمدەرىن تىگۋمەن اينالىسادى. وندا 1800 ادام جۇمىس ىستەيدى. جۇمىسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا، تسەح قويعان تالاپتى تەك 11 تىگىنشى عانا ورىندايدى. ال قالعانى بەكىتىلگەن جوسپاردىڭ تەك 60 پايىزىن ورىنداۋعا قاۋقارلى. ياعني، ءبىر تىگىنشى اپتاسىنا 7200 كيىم تىگەدى. دەسە دە، جۇمىس بەرۋشى مۇنىڭ ءوزىن ازسىنادى. تاجىريبەلى تىگىنشى ورتاشا ەسەپپەن ايىنا 320-360 ەۋرو (136-153 مىڭ تەڭگە) الادى. ەگەر بولگارياداعى تىگىنشىلەر اپتاسىنا 6 كۇن جۇمىس ىستەيدى دەپ ەسەپتەسەك، ولار كۇنىنە 1200 كيىم تىگەدى. جوعارى ەڭبەك ونىمدىلىگىنە كەلەر بولساق، بولگارلار ادام ەمەس روبوت پا دەيسىز؟!  بولگاريادا بەلەڭ العان باستى تۇيتكىلدىڭ ءبىرى وسى. تاتىمدى ەڭبەگىنە ماردىمسىز اقشا العان بولگارلىقتاردىڭ كوبى تۋعان جەرىن تاستاپ، ۇلىبريتانيا مەن فرانتسياعا كوشۋدە.

جالپى، بولگاريا ەۋروپالىق وداقتاعى جالاقىسى ەڭ تومەن ەل بولىپ سانالادى. وسى جىلدىڭ قاڭتارىندا ونداعى ەڭ تومەنگى جالاقى 261-دەن 286 ەۋروعا (121 836 تەڭگەگە) دەيىن وسكەن. بىراق بۇل كورسەتكىش  ەڭ تومەن جالاقىسى 440 ەۋرو (187 440 تەڭگە) بولاتىن رۋمىنيامەن سالىستىرعاندا الدەقايدا از. ال فرانتسياداعى ەڭ تومەنگى جالاقى – 1500 ەۋرو (639 000 تەڭگە). ارينە، جالاقىسىنا قاراي ول ەلدەردەگى ازىق-تۇلىك، بەنزين جانە ت.س.س. باعاسىنىڭ قىمبات ەكەنى بەلگىلى. مىسالى، بولگاريادا قىس مەزگىلىندە ءۇيدى جىلىتۋ قۇنى 600 ەۋروعا تەڭ. سوندا تىگىن فابريكاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ادامداردىڭ ەكى ايلىق جالاقىسى تەك جىلۋعا جۇمسالادى. ال زەينەتكە ايەلدەر 63 جاستا، ەرلەر 65 جاستا ءبىر-اق شىعادى.

بۇرىندارى قىتاي تىگىنشىلەرى ارزانقول جۇمىس كوزى بولسا، 2016 جىلعى دەرەك بويىنشا ولاردىڭ ەڭبەكاقىسى 700 دوللارعا (266 000 تەڭگە) دەيىن وسكەن. ال ساپالى كيىم تىگەتىن تىگىنشىلەردىڭ جالاقىسى، ءتىپتى، 1500 دوللارعا دەيىن بارادى. قىتايلار كۇنىنە 14-15 ساعاتتان جۇمىس ىستەيدى. بۇل – الەمدىك برەندتەگى كيىم تىگەتىن بولگارلىقتاردىڭ جالاقىسىنان بەس ەسە كوپ كورسەتكىش. سونداي-اق، قىتايدا زەينەتكە ەرلەر 60 جاستا، ال ايەلدەر 55 جاستا شىعادى. قارا جۇمىسپەن اينالىساتىن ايەلدەر زەينەتكە 50 جاسىندا دا شىعۋىنا بولادى. بۇل جاعى دا زاڭمەن قاراستىرىلعان. نەگىزىنەن، قىتاي جاستارىنان گورى قارتتارى كوپ ەل. قازىر قىتايدا 60 جاستان اسقان ادامداردىڭ سانى 250 ميلليوننان ءسال كوپ، 2020 جىلى ولاردىڭ سانى 255 ميلليونعا، ال 2035 جىلى 400 ميلليونعا جەتەدى دەگەن بولجامدار بار. دەسە دە، قىتاي زەينەت جاسىن ۇلعايتقان ەمەس.

ەندى قازاقستانداعى تىگىن وندىرىسىنە كەلسەك. 2011 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان «كازلەگپروم-الماتى» فابريكاسى – كيىم جانە اياق كيىم وندىرۋمەن اينالىساتىن بىردەن-ءبىر ءىرى كاسىپورىن. فابريكا تىگىن ءوندىرىسىنىڭ ەڭ وزىق تەحنولوگيالارىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ول گەرمانيا، جاپونيا، اقش سىندى الەمدىك جەتەكشى وندىرۋشىلەردىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىعىمەن جابدىقتالعان.  وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 1,5 ميلليون ءتۇرلى كيىم مەن 500 مىڭ جۇپ اياق كيىم شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قىزمەتكەرلەر سانى – 400 ادام. ەگەر ءبىر جىلدا 313 جۇمىس كۇنى (6 كۇندىك جۇمىس كەستەسىمەن) بار دەپ ەسەپتەسەك، سوندا «كازلەگپروم-الماتى» فابريكاسىنىڭ جالپى ۇجىمى كۇنىنە 4800-گە جۋىق كيىم وندىرەدى.  ال ونى 400 تىگىنشىگە بولسەك، ءار تىگىنشى كۇنىنە 12 كيىم عانا تىگەتىن بولىپ شىعادى. بولگارلىقتاردان تۇپ-تۋرا 100 ەسە از. اتالمىش ءوندىرىس ورنى الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ سوڭعى تەحنولوگيالارىمەن جابدىقتالسا دا، قازاقتاردىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگى وتە تومەن. نەگە؟ قازاقستانداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ كورسەتكىشى تۋرالى گازەتىمىزدىڭ 2018 جىلعى 22 قاراشادا شىققان №48 سانىندا «ەڭبەك ونىمدىلىگى: قازاقستان كەستەدە جوق» اتتى ماقالادا جازعان بولاتىنبىز. ال 2019 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ قازاقستانداعى تىگىنشىلەردىڭ جالاقىسى 30 پايىزعا ارتىپ، ورتا ەسەپپەن 200 مىڭ تەڭگە بولدى. حالىقتا ەڭبەككە دەگەن قۇشتارلىق جوق پا، الدە جالقاۋلىق باسىم با؟ ەلدىڭ ەكونوميكالىق احۋالىنا بۇل دا كەرى اسەرىن تيگەزەتىنى ءسوزسىز. ەكونوميكاسىنىڭ ءبىر بولىگى ماتا مەن تىگىن وندىرىسىنە نەگىزدەلگەن ءۇندىستان مەن بانگلادەش تىگىنشىلەرى دە كۇنىنە 16-19 ساعاتتان جۇمىس ىستەيدى. ءبىر عانا جەڭىل ونەركاسىپ ءتۇرى ارقىلى توقىما ونىمدەرىن ءوندىرىپ، ونىڭ 80 پايىزىن ەۋروپا مەن اقش-قا ەكسپورتتايدى. ءبىز قاشان تابيعاتقا سۇيەنگەن بايلىقتى ەمەس، ادامنىڭ ەڭبەگىنە سۇيەنگەن تاۋاردى ەسكپورتتاۋدان الدىڭعى ورىنعا شىعامىز؟..

اياۋلىم  سالىقجانوۆا

سوڭعى جاڭالىقتار