28 ناۋرىز 2019, 11:03 1026 0 سپورت احمەت ومىرزاق

الەمدى  جالت  قاراتقان ەليزابەت

سپورت دەمەكشى، ءار ادامنىڭ عانا ەمەس، تۇتاس حالىقتىڭ قابىلەتى مەن يكەمى سپورتتا انىق بايقالادى. بوكس پەن كۇرەستەن، اۋىر اتلەتيكادان بيىكتەن كورىنىپ جۇرگەن قازاقتار سپورتتىڭ وزگە تۇرلەرىنىڭ كوبىنەن ارتتا قالىپ كەلەدى. بىراق كەيدە ءبىر عانا سپورتشى بۇرىن سپورتتا ءبىز يگەرە الماي جۇرگەن تۇستا ەرلىك جاساعاندا كۇمان اتاۋلىنى سەيىلتىپ، تۇتاس ەلگە رۋح بەرەتىنى سونداي – باسىندا «پاھ» دەپ تاڭدانا قول سوققان حالىقتىڭ ىزىنشە كوكىرەگىن ماقتانىش كەرنەپ  – «ءبىز مىقتىمىز» دەپ ايدارىنان جەل ەسىپ شىعا كەلەتىنى بار.

جەڭگەن ەلدىڭ ءسوزى ۇستەم. بالاسى جەڭىس تۇعىرىنان كورىنگەن حالىقتىڭ قۋانىشىنان اسقان كەرەمەت بار ما؟!

كۇنى كەشە، 18-24 ناۋرىز ارالىعىندا جاپونيانىڭ سايتاما قالاسىندا مانەرلەپ سىرعاناۋدان وتكەن الەم چەمپيوناتىندا كۇمىس مەدالدىڭ يەسى اتانعان ەليزابەت تۇرسىنباەۆانىڭ جەتىستىگى – مەملەكەتىمىزدى الەمگە تانىتقان ەرەكشە وقيعا!

ادامنىڭ قابىلداۋىنا قيىن، قاراپايىم تۇسىنىك پەن ۇيرەنشىكتى قالىپقا سىيمايتىن جانە كۇتپەگەن جەردەن جارق ەتىپ كوز الدىمىزدان وتكەن قۇبىلىستى فەنومەن دەپ جاتامىز عوي. سونداي ەرەكشە جايتتىڭ ءبىرى – ەليزابەتتىڭ جاپون ەلىندەگى دۋلى دودادا كورسەتكەن ەرلىگى. مانەرلەپ سىرعاناۋدان ايەلدەر اراسىنداعى ەركىن باعدارلامادا كورسەتكەن ونەرىندە ول قانشا جىلدان بەرى سپورتتىڭ بۇل تۇرىندە ەرەسەكتەردىڭ ارمانى بولىپ كەلە جاتقان، بالكىم، ەشكىم ورىنداي الماس-اۋ دەپ ويلاۋعا ماجبۇرلەيتىن جويقىن ءبىر قيمىلدى جاسادى. كۇللى كورەرمەندى ءبىر شۋ ەتكىزىپ، قول سوعىپ حوشەمەت جاساۋعا ماجبۇرلەگەن الگى سپورتتىق قيمىل «تورتتىك سالحوۆ» دەپ اتالادى ەكەن. كورەرمەندەردىڭ قالاي تۇسىنگەنىن قايدام، بىراق جاپون ەلىنەن جارىستى تىكەلەي ترانسلياتسيا جاساپ وتىرعان تەلەارنالاردىڭ جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ ءوزى از ۋاقىتقا اڭىرىپ قالىپ، بىرنەشە سەكۋندتان سوڭ «تۇرسىنباەۆا تورتتىك سالحوۆتى ورىندادى» دەپ جارىسا ءسۇيىنشى سۇراپ جاتتى.

1909 جىلى شۆەد مانەرلەپ سىرعاناۋشىسى ۋلريح سالحوۆ  العاش رەت جاساعان بۇل قيمىل ەلەمەنتى بۇگىنگە دەيىن ۇنەمى جەتىلۋ ۇستىندە بولدى. ەرلەر اراسىندا امەريكالىق رونني روبەرتسون (1955 جىلى), ايەلدەر اراسىندا چەحوسلوۆاكيالىق يانا مرازكوۆا (1959 جىل) العاش رەت «ۇشتىك سالحوۆتى» ورىنداپ، سودان بەرى ەرەسەكتەر اراسىندا وسى مەجەدەن اسقان ەشكىم بولماپ ەدى. ال ەليزابەت تۇرسىنباەۆا وسى قالىپتاسقان تۇسىنىكتى بۇزىپ، «ەرسەكتەر اراسىندا تورتتىك سالحوۆتى العاش رەت ورىنداعان سپورتشى» رەتىندە سپورت تاريحىنا كىرىپ وتىر. (راس، بۇرىن تورتتىك سالحوۆتى ءجاسوسپىرىم شەبەرلەردىڭ ورىنداعانى بار، بىراق ونى جاسى 16-دان اسقان ەرەسەكتەردىڭ ورىنداۋى مۇمكىن ەمەس دەپ سانالىپ كەلدى).

بىرىنەن ءبىرى وتكەن مىقتىلاردىڭ اراسىندا سوڭعى ساتكە دەيىن كورسەتكىشى بويىنشا جۇلدەلى ورىننان تىس تۇرعان تۇرسىنباەۆا ءبىر عانا جويقىن قيمىلىمەن جەڭىس تۇعىرىنان كورىنگەلى تۇرعان ەكى قىزدى ورنىنان جىلجىتىپ جىبەردى. ناتيجەدە الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكىنشى ورىننان ءۇمىتتى رەسەيلىك ەۆگەنيا مەدۆەدەۆانىڭ قولىنان كۇمىس مەدالدى جۇلىپ الىپ، وسىعان دەيىن ءۇشىنشى ناتيجە كورسەتىپ تۇرعان جاپوندىق ريكا كيحيرانى جۇلدەسىز قالدىردى. (قاراپ كورىڭىز: الينا زاگيتوۆ (رەسەي) 237.50 بالل، ەليزابەت تۇرسىنباەۆا (قازاقستان) 224.76 بالل، ەۆگەنيا مەدۆەدەۆا 223.80 بالل. ريكا كيحيرا (جاپونيا) 223.49 بالل). بۇل جەڭىستىڭ تاعى ءبىر ماڭىزى – بۇرىنعى جارىستاردا ەۆگەنيا مەدۆەدەۆا دا، ريكا كيحيرا دا ەليزابەتتەن باسىم تۇسكەن-ءدى.

الەمدىك سپورت ساراپشىلارى «ماڭگىلىككە سەكىرۋ» دەپ باعالاپ جاتقان قازاق قىزىنىڭ مانەرلەپ سىرعاناۋ سپورتىنداعى رەكوردى، شىنىمەن دە، تاڭعاجايىپ جاڭالىق!

و باستا رەسەيلىك ايگىلى باپكەر ەتەري تۋتبەريدزەدەن ءتالىم العان ەليزابەت تۇرسىنباەۆا 2013 جىلدان باستاپ وتكەن جىلعا دەيىن كانادالىق الەمگە بەلگىلى باپكەر برايان ورسەردىڭ قول استىندا جاتتىققان ەدى. الايدا ەليزابەتتىڭ اناسى پاديشاحان سۇلتاناليەۆانىڭ ايتۋىنشا، ول جاقتاعى جاتتىعۋ سپورتشىعا دا، ونىڭ وتباسىنا دا ءبىراز قيىن تيگەن. سەبەبى ب.ورسەر جاتتىقتىرۋ اقىسىن الدىن الا تولەتكىزەدى جانە جاتتىقتىراتىن ادامى كوپ بولعاندىقتان ءاربىر شاكىرتىمەن جەكە جۇمىس ىستەۋگە كوپ ۋاقىتىن ارناي المايدى ەكەن. نەگىزىنەن ونىڭ تاپسىرماسىمەن سپورتشىلار ءوز بەتىنشە جاتتىعۋ جاسايتىن كورىنەدى.

2018 جىلى ەتەري تۋتبەريدزەگە قايتا ورالعان ەليزابەت بيىلعى الەم چەمپيوناتىنا تىڭعىلىقتى دايىندالعان. ونىڭ قالاي تەر توككەنى چەمپيونات بارىسىندا بايقالماي قالمادى. ءتىپتى اتى اڭىزعا اينالعان كەڭەستىك-رەسەيلىك باپكەر تاتيانا تاراسوۆا مانەرلەپ سىرعاناۋ سپورتىندا بۇرىن دا جەتىستىكتەرگە جەتىپ جۇرگەن قازاقستاندىق سپورتشىنىڭ بۇل چەمپيوناتقا مۇلدە بولەك دايىندىقپەن كەلگەنىن بايقاپتى. «جارايسىڭ، تۇرسىنباەۆا! جارايسىڭ، قازاقستان! ول تورتتىك سالحوۆتى وتە جاقسى ورىندادى. ول ەتەري تۋتبەريدزەنىڭ شاكىرتى، ودان ءتالىم الىپ وسىنداي جەتىستىككە جەتۋ كەرەمەت قوي. ءبىز وعان تەك تاڭ قالامىز، ول اقىلدى»، – دەدى تاراسوۆا.

مىقتى سپورتشىعا ءاربىر جەتىستىگى – كەلەسى جەتىستىككە اپاراتىن جول سەكىلدى. سوندىقتان  بولار، ەليزابەتتىڭ ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا: «مەن ءۇش جىل بۇرىن وسىلاي سەكىرۋمەن اينالىسا باستادىم. بۇل مەنىڭ سۇيىكتى ءىسىم. مەن ونى جارىستاردا سىناپ كوردىم، بىراق تولىق ورىنداي المادىم نە قۇلاپ ءتۇستىم. جاتتىقتىرۋشىم ەتەري تۋتبەريدزە ونى يگەرۋگە كومەكتەستى. بولاشاقتا وسى تورتتىك سالحوۆتى ورىنداۋدى جالعاستىرا بەرەمىن»، – دەۋى ونى الداعى كەزدە تالاي-تالاي جەڭىس تۇعىرلارىنان كورۋىمىزگە سەندىرەتىندەي.

قاس-قاعىم ساتتە – سانداعان سپورتشىعا ارمان بولىپ كەتكەن، ءالى كۇنگە دەيىن دە ارمان بولىپ كەلە جاتقان بيىككە تۋ قاداپ، تۋعان حالقىن الەمگە تانىتقان قايسار قىزدىڭ جەڭىسى قازاق ەلى ءۇشىن وزگەشە مارتەبە!

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ Twitter-دەگى پاراقشاسىنا: «ەليزابەت تۇرسىنباەۆا مانەرلەپ سىرعاناۋدان الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى بولدى! تاريحتا تۇڭعىش رەت ءتورت اينالمالى ءادىستى ورىندادى! جارايسىڭ! قۇتتىقتايمىن!»، – دەپ جازىپ، العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ەليزابەتكە ىستىق لەبىزىن بىلدىرسە، سپورتشىنىڭ وتانداستارى عانا ەمەس، كۇللى الەمنىڭ ميلليونداعان سپورتسۇيەر قاۋىمى ينتەرنەت بەتىندە اق تىلەگىن ايتىپ جاتىر. بۇل دا قازاقستان حالقى ءۇشىن بولەكشە قۋانىش، زور شاتتىق ەكەنى داۋسىز.

قازاق ەلىنىڭ بولاشاقتا ايبىنىن اسقاقتار تۇتاس ءبىر تالانتتى جاس بۋىن ءوسىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – ەليزابەت. ەل مەرەيىن اسپانداتار جەڭىسى كوپ بولسىن!

تۇرسىنباەۆا ەليزابەت بايتاققىزى

تۋعان جىلى –14 اقپان، 2000 جىل

بويى – 148 سم

سالماعى – 40 كگ

سپورت ءتۇرى – مانەرلەپ سىرعاناۋ

باپكەرى – ەتەري تۋتبەريدزە، سەرگەي دۋداكوۆ

حورەوگراف – دانيل گلەيحەنگاۋز

باستى سپورتتىق جەتىستىكتەرى:

رەسەي كۋبوگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (2012 جىل)

قازاقستاننىڭ ءتورت دۇركىن چەمپيونى (2014-2017 جىلدار)

ءىى قىسقى جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى (2016)

قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى (2017)

قۇرلىق چەمپيوناتىنىڭ ۆيتسە-چەمپيونى (2019)

قىسقى ۋنيۆەرسيادانىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (2019)

الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (2019)

ەرسەكتەر اراسىندا تورتتىك سالحوۆتى تۇڭعىش ورىنداعان سپورتشى ء(اچ – 2019, جاپونيا، سايتاما)

PS: مانەرلەپ سىرعاناۋ سپورتىنان ەرەكشە جەتىستىگىمەن كوزگە ءتۇسىپ، اتى كۇللى الەمدى شارلاپ كەتكەن ەليزابەت تۇرسىنباەۆا 2000 جىلعى 14 اقپاندا ماسكەۋ قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى – بايتاق تۇرسىنباەۆ سىر بويىنىڭ تۋماسى، اناسى پاديشاحان سۇلتاناليەۆا قىرعىز ەلىندە دۇنيەگە كەلگەن. اناسى پەرزەنتحانادا جاتقاندا اتاقتى امەريكالىق اكتريسا ەليزابەت تەيلور ويناعان «كلەوپاترا» ءفيلمىن كورىپ، سونىڭ اسەرىمەن سابيىنە ەليزابەت دەپ ات قويعان ەكەن.

جاسىندا كوپ اۋىرعان جانە يممۋنيتەتى ءالسىز بولعان قىزىنا اتا-اناسى ەرەكشە نازار اۋدارىپ، ونى مانەرلەپ سىرعاناۋ سەكتسياسىنا بەرەدى. ەليزابەتتەن بۇرىن اعاسى تيمۋر دا مانەرلەپ سىرعاناۋعا قاتىسقان، كەيىننەن حالىقارالىق تۋرنيرلەرگە قاتىسىپ، ءبىرتالاي جەتىستىكتەرگە دە جەتكەن. ەليزابەت پەن تيمۋردى اكەسى مانەرلەپ سىرعاناۋدان وتكەن ءتۇرلى تۋرنيرلەرگە قاتىستىرىپ، اسىرەسە، قازاقستاندا وتكەن جارىستاردان قالدىرمايتىن. 2013 جىلى ەليزابەت جاستار اراسىندا وتكەن ماسكەۋ بىرىنشىلىگىندە التىن مەدال العان سوڭ، وتباسى بۇدان بىلاي ونى قازاقستاننىڭ، قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اتىنان جارىسقا قاتىستىرۋعا شەشىم قابىلدادى. سودان بەرى تالانتتى سپورتشىنى قىزىلوردا وبلىسى اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ قامقورلىعىنا الىپ، 2014 جىلدان بەرى «كازگەرمۋناي» مۇناي كومپانياسى دەمەۋشىلىك جاساپ كەلەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار