9 اقپان 2019, 15:31 881 0 ايماق Túrkistan Gazeti

بالقاش اۋدانىنىڭ بەدەلى بيىك، بەرەرى مول

بالقاش اۋدانى وتكەن جىلى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە، تۇركمەنستان مەن وزبەكستانعا ەت ەكسپورتتادى. جۋىردا وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ بالقاش اۋدانىنا جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا باقاناستاعى الەۋمەتتىك جانە ونەركاسىپ نىساندارىن ارالاپ، اۋدان اكىمىنىڭ ەسەپ بەرۋ جيىنىنا قاتىستى.

الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مالىمدەگەندەي، وبلىس باسشىسى ەڭ ءبىرىنشى وڭىردەگى «جاسۇلان» بالاباقشاسىنا ات باسىن بۇردى. رەسمي وكىلدەر بالاباقشا ءىشىن ارالاپ، مۋزىكا زالىندا كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەردىڭ كونتسەرتىنە قول سوقتى. سالىنعانىنا 38 جىلعا جۋىقتاعان بالاباقشا عيماراتى 2017 جىلى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. بۇگىندە جاڭارعان كەيىپكە ەنگەن بالاباقشانىڭ قىزىلدى-جاسىلدى كورنەكتى بەزەندىرىلۋى، ىشكى جابدىقتالۋى جاڭا بالاباقشادان ءبىر دە ءبىر كەم ەمەس. 240 بالاعا ارنالعان مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە نىسانىندا 40 تاربيەشى ەڭبەك ەتەدى. بيىلعى جىلى اۋداننىڭ كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەردى بالاباقشامەن قامتۋ دەڭگەيى 100 %-كە جەتەدى.

وسى ساپارىندا اماندىق باتالوۆ اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناعا دا باردى. مەكەمەنىڭ باس دارىگەرى داۋرەن يماناليەۆتىڭ ايتۋىنشا، 1986 جىلى سالىنعان اۋرۋحانا عيماراتى وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اعىمداعى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ، جىلۋ جۇيەسى، تەرەزەلەرى جاڭارتىلىپ، سىرتقى قابىرعالارى جىلۋ ساقتاعىش ماتەريالدارمەن قاپتالعان. دەسە دە قازىرگى جاي-كۇيى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. مۇندا 100 توسەكتىك تاۋلىكتىك ستاتسيونار، 20 توسەكتىك كۇندىزگى ستاتسيونار بار. اۋرۋحانادا 300-دەن استام مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى جۇمىس ىستەيدى.

عيماراتتىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرگە مەملەكەتتىك ساراپتاماعا جىبەرىلگەن. وبلىس اكىمى ا. باتالوۆ اۋرۋحانانىڭ جەكەلەگەن بولىمدەرىنە عانا كۇردەلى جوندەۋ جاساماي، كەزەك-كەزەگىمەن بارلىق بولىمدەرىنە جوندەۋ جۇرگىزۋدى تاپسىردى. بۇل رەتتە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارجىنى كۇتىپ وتىرماي، وبلىستىق بيۋدجەتتەن 300 ملرد. تەڭگە قوسىمشا قاراستىرىپ، سول قارجىعا كۇردەلى جوندەۋدى باستاۋ قاجەتتىگىن ايتتى. «شالعاي جاتقان اۋدان بولعاسىن، تۇرعىندار زاماناۋي اپپاراتۋرالاردىڭ قىزمەتى ءۇشىن وزگە قالالارعا جۇگىرمەۋى كەرەك، سول ءۇشىن اۋرۋحانانىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا دا قولداۋ كورسەتەمىز»، – دەدى ا. باتالوۆ.

سونداي-اق رەسمي قوناقتار «وتەس» جشس كۇرىش وڭدەۋ زاۋىتىندا بولىپ، ءوندىرىس ورنىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. شيكىزات قويماسىن، دايىن ونىمدەر قويماسىن، وڭدەۋ تسەحتارىن ارالاپ كوردى. كاسىپورىن ديرەكتورى دۇيسەنبەك نۇرلانوۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، نەگىزىنەن كۇرىش وڭدەپ شىعارۋمەن اينالىساتىن نىساندا قازىر 12 ادام ەڭبەك ەتەدى. جوبالىق قۋاتى كۇنىنە 3 توننا كۇرىش شىعارۋعا قاۋقارلى زاۋىت 2018 جىلى 400 توننا كۇرىش، 100 توننا ءدان جارمالارى مەن 80 توننا كۇرىش ۇنىن وندىرگەن. مۇندا گەرمانيانىڭ وندىرىستىك قۇرىلعىلارى ورناتىلعان.

وسى كۇنگى ساپارىندا وبلىس اكىمى ا. باتالوۆ اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە وتكەن اۋدان اكىمى عالىم توقپەيىسوۆتىڭ تۇرعىندار الدىندا ەسەپ بەرۋ جيىنىنا قاتىستى.

الدىمەن فويەدە قويىلعان كورمەنى ارالاپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ىرگەلى نىساندار «جاقسىلىق» شارۋا قوجالىعىنىڭ، «بىرلىك» اگروفيمراسى» جشس-نىڭ، «دينارا» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ، «Dinara Ranch» اگروفيرماسى» جشس-نىڭ 2018 جىلعى جۇمىس ناتيجەلەرىمەن تانىستى. سول سياقتى اۋداندا اشىلعان 2 ءىت سىنىپتا ءتالىم الاتىن وقۋشىلار وزدەرى قۇراستىرعان روبوتتارىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن كورسەتتى.

جيىندا اۋدان اكىمى ع. توقپەيىسوۆ 2018 جىلعى ءوڭىردىڭ دامۋى مەن 2019 جىلعا مەجەلەنگەن مىندەتتەرى تۋرالى كەڭىنەن ايتىپ بەردى. بايانداماشىنىڭ بەرگەن ەسەپتىك مالىمەتتەرىنە قاراعاندا، ءوندىرىس ءونىمىنىڭ كولەمى 1,4 ملرد. تەڭگەنى قۇراسا، اۋىل شارۋاشىلىعىندا بۇل كورسەتكىش 23,7 ملرد. تەڭگەگە جەتىپ، 103,7  پايىز كورسەتىپ وتىر. اۋدانداعى 1,7 مىڭ شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى 16,7 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ، ولاردان 0,5 ملرد. تەڭگە سالىق تۇسكەن. بالقاش وڭىرىندە 449 جۇمىس ورنى قۇرىلىپ، جۇمىسقا ورنالاسۋ ماسەلەسىمەن جۇگىنگەن ادامداردىڭ 85,1 پايىزى، ياعني 1013 ادام ەكى قولعا ءبىر جۇمىس تاپقان. اۋدان وتكەن جىلى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە، تۇركىمەنستانعا، وزبەكستانعا ەت ەكسپورتتاعان. بۇل جۇمىستىڭ قارقىنىن بيىل ۇدەتە تۇسپەك.

جيىندا جارىسسوزگە شىققان «جاقسىلىق» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى، ەڭبەك ەرى، وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ، بالقاش اۋداندىق اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى باقىت سقاباەۆ، № 1 جامبىل اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ ماتەماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى تاتيانا فازىلوۆا ءوز سوزدەرىندە اۋداندا اتقارىلىپ جاتقان ىستەردىڭ وڭ ناتيجەسىن حالىق كورىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتىپ، اۋدان اكىمىنىڭ جۇمىسىنا قاناعاتتانارلىق دەپ باعا بەردى.

اۋدان تۇرعىندارىنان نەگىزىنەن مۇگەدەكتەردى، كوپ بالالى انالاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ، باقاناس اۋىلىنىڭ جولدارىن جوندەۋ، الەۋمەتتىك كومەكتەر تۋرالى ساۋالدار قويىلدى. اۋدان اكىمى باقاناستا 2019 جىلى 20 تۇرعىن ءۇي سالىناتىنىن، ول ۇيلەردى بەرۋ كەزىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالجۋاز توپتارى دا ەسكەرىلەتىنىن ايتتى. بۇل ورايدا وبلىس اكىمى ا. باتالوۆ 2019 جىلى بەرىلەتىن 20 ۇيمەن قاتار تاعى 20 ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن باستاۋدى تاپسىردى. «دەموگرافياعا ۇلەس قوسىپ، قازاقتىڭ سانىن ءوسىرىپ وتىرعان – كوپبالالى انالار. ولارعا بارلىق جاعدايدى جاساۋىمىز كەرەك. سوندىقتان ولاردىڭ مۇقتاجدىقتارىنا جاردەمدەسىپ، جاعدايلارىنا قولداۋ كورسەتۋ - ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماسەلە»، - دەدى ا. باتالوۆ. سونىمەن بىرگە باقاناستاعى كوشەلەردىڭ جوندەۋ جۇمىستارىنا بولىنگەن قارجىنىڭ از ەكەنىن ايتىپ، وبلىستىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسىنا قوسىمشا قارجى قاراستىرۋدى تاپسىردى.

ءوزىنىڭ قورىتىندى سوزىندە وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنداعى يگى قادامدار مەن جەمىستى ناتيجەلەرگە توقتالىپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا قانت قىزىلشاسى، جۇگەرى، كارتوپ ءوسىرۋ، يريگاتسيالىق جۇيەلەردى جوندەۋ، ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار جايلى كەڭىنەن باياندادى. بالقاش اۋدانىنىڭ وبلىس دامۋىنداعى ۇلەسىن ايتا كەلە:

«وسى جيىننىڭ الدىندا اۋداندىق اۋرۋحانانى كورىپ شىقتىم. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرىلەتىن قاراجات بولىنگەنگە دەيىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا 300 ملن. تەڭگە ءبولىپ، كۇردەلى جوندەۋىن باستايتىن بولامىز. عيماراتتىڭ قابىرعاسىنان باسقاسىنىڭ بارلىعىن تۇگەلدەي جاڭارتىپ، جاڭعىرتاتىن بولامىز. اسىرەسە، بالقاش سياقتى شالعاي اۋداننىڭ حالقى دەنساۋلىعىن تۇزەۋگە باسقا وڭىرلەرگە سابىلىپ جۇرمەيتىندەي جاعداي جاساۋىمىز كەرەك. اۋدانعا تابيعي گاز كەلەدى. اگتس سالىندى. ەندى اۋىلىشىلىك جەلىلەردى تارتۋدى جىلدامداتۋ كەرەك. باقاناستىڭ ىشىندە عانا ەمەس، جان-جاقتاعى اۋىلدارعا دا تارتۋدى قازىردەن جوسپارلاپ، ىسكە كىرىسۋ كەرەك. اۋدانعا ينۆەستورلار تارتىپ، جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ كەرەك. «7-20-25» باعدارلاماسىنداعى ۇلەستەرىڭىز ازىرگە تومەن. سول باعىتتا الدا اۋقىمدى جۇمىس تالاپ ەتەمىن. بۇل ىسكە الەۋەتتى كاسىپكەرلەردى تارتىپ، ويلاستىرىڭىزدار. ەت ەكسپورتىنىڭ كولەمىن ودان ءارى ارتتىرۋدى تاپسىرامىن. الدا ەگىن ەگۋ ناۋقانى بار، دايىندىق وسى باستان بولۋى كەرەك. سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ شارالارىن دا ەستەن ءبىر ءسات شىعارماڭىزدار. وتكەن جىلدىڭ كورسەتكىشتەرى جامان ەمەس. ەلباسىمىز بىزگە ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. سول اۋقىمدى جۇمىستى بىرلەسىپ اتقارامىز، بۇل رەتتە عالىم توقپەيىسوۆتىڭ باسشىلىعىمەن بالقاش اۋدانىنىڭ ۇلەسى مول بولادى دەپ ويلايمىن»، – دەدى ا. باتالوۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار