7 اقپان 2019, 00:34 1180 0 قوعام دينارا مىڭجاسارقىزى

الاۋ ادىلباەۆ: ادام ادامنان قورقاتىن زامان بولدى

– الاۋ مىرزا، «راسىندا، ءدىن دەگەنىمىز – جەڭىلدىك. دىننەن اسىپ تۇسەم دەپ تىراشتانعان ادام ءبارىبىر تۇبىندە دىننەن جەڭىلىس تابادى. ەندەشە، ءار ىستە تۋرا ءھام ورتا جولدى ۇستانىڭدار. ءار ءىستى مەيلىنشە كەمەلىنە جەتكىزىپ ورىنداۋعا تىرىسىڭدار. مىنە، سوندا قۋانا بەرىڭدەر...». بۇل – مۇحاممەد (س.ع.س) پايعامباردىڭ ءسوزى. حاديس يسلام ءدىنىن قيىنداتۋعا، قۇلشىلىق ماسەلەسىندە شامادان تىس تىراشتانۋعا، اسىرەلىككە بوي الدىرۋعا بولمايتىنىن مەڭزەپ تۇر ەمەس پە؟! ەندەشە قازىرگى قوعام يەلەرىنىڭ كوزقاراستارىنىڭ سايكەس كەلمەۋىنەن ءبىر-بىرىنە قاس بولىپ، ءدىني ماسەلەدە اسىرەلىككە بوي الدىرۋىن قالاي تۇسىندىرەر ەدىڭىز؟

– بۇگىندە ادامزات قوعامى وركەنيەتتىڭ شىڭىنا شىقسا دا، ءالى دە ءبىر-بىرىنە دەگەن دۇشپاندىقتان، جاۋلاسۋ نەمەسە ءوش الۋ سەزىمىنەن ارىلا الماعان سەكىلدى. بۇل ماسەلە ۋاقىت وتكەن سايىن كۇردەلەنىپ بارا جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى. اقىلدى ادامدار ونى ءبىلىپ، كورىپ قانا قويماي، «وسى ادام بالاسىنا نە جەتپەيدى؟» دەگەن زاڭدى سۇراققا جاۋاپ ىزدەيدى. ادامنىڭ جاۋى – ادام بولعان سوڭعى كەزەڭدەردە الەمدەگى لاڭكەستىك جانە تەرروريستىك ارەكەتتەردەن بەيكۇنا جانداردىڭ قانى توگىلۋى كەز كەلگەن سانالىنى ويلاندىرارى ءسوزسىز.

الەمدە ءدىن اتىن جامىلعان، اسىرەلىكتىڭ شەگىنە جەتكەن راديكالدى توپتاردىڭ ءتۇرى كوپ. سونداي سودىر توبىردىڭ قاتارىنا قوسىلۋدى ماقسات ەتىپ، بەيبىت كۇندى تارك ەتىپ، شەكارا اسىپ، شالىس باسقانداردىڭ تاعدىرى دا الاڭداتارلىق. يسلام تاريحىنىڭ وتكەنىنە كوز سالساق، مۇحاممەد (س.ع.س)  پايعامبار دا ءوز ۋاقىتىندا جəنە ودان كەيىنگى حاليفالار دا وزىنە شابۋىلداعان جاۋعا قارسى سوعىسىپ، وتانىن قورعاعانى بەلگىلى. الايدا ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشىپ، تىنىش ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ەلگە بارىپ قانتوگىس جاساماعان. مۇحاممەد (س.ع.س)  پايعامبار مۇسىلمان əسكەرلەرىنە ۇنەمى: «اللا اتىمەن اتتانىڭدار، اللانىڭ جəنە ەلشىسىنىڭ دىنىمەن جۇرىڭدەر. قارت ادامدى، بالانى، əيەلدى ولتىرمەڭدەر...» دەگەن. ال  اتاقتى حاليفا Əبۋ بəكىر: «Əيەلدى، جاس بالانى، قارت ادامدى ولتىرمەڭدەر. جەمىس اعاشىن كەسپەڭدەر. عيماراتتى قيراتپاڭدار. قوي مەن تۇيەنى تەك جەۋ ءۇشىن عانا باۋىزداڭدار...» دەپ، جاندى-جانسىزعا تۇگەل اياۋشىلىق سەزىمىن بىلدىرگەن.

– وسىنداي وقيعالاردى كۇندەلىكتى حابار-وشاردان ەستىپ،   ءبىلىپ وتىرعاندا «وسى ءبىزدىڭ زامانداستارىمىزعا مەيىرىم جەتىسپەي مە؟..» دەگەن وي كەلەدى…

– راس. ادام بالاسى قازىر ازۋلى اڭداردان، تابيعاتتىڭ دۇلەي قۇبىلىستارىنان قورىقپايدى. ەسەسىنە، ءوزىنىڭ باۋىرى – ادام بالاسىنان ۇرەيلەنىپ ءومىر سۇرۋدە. قاي جەرگە بارساڭىز، ۇيلەردىڭ، مەكەمەلەردىڭ بارلىعى دەرلىك قارۋلى كۇزەت ارقىلى جان ساقتاپ وتىرعان جۇرتتى كورەسىز. نەگە؟ سەبەبى ادام ادامنان قورقاتىن زامان بولدى! ءبىز «ادام ادامدى ءسۇيۋ ارقىلى عانا» الەمدە تىنىشتىق ورنايتىنىن ۇمىتقان سەكىلدىمىز. ادامزاتتىڭ ارداق تۇتار پايعامبارى مۇحاممەد (س.ع.س)  پايعامبار قوشتاسۋ قاجىلىعىندا: «اقيقاتىندا سەندەردىڭ قاندارىڭ، مال-مۇلىكتەرىڭ ءبىر-ءبىرىڭ ءۇشىن قاستەرلى، قول سۇعۋعا بولمايدى...»، – دەپ وسيەت ەتكەن بولاتىن. دەمەك، جازىقسىز ادامعا، ونىڭ ومىرىنە، جەكە مۇلكىنە نەمەسە ار-نامىسىنا قاتىستى قانداي دا ءبىر باسقىنشىلىق جاساۋعا رۇقسات بەرىلمەيدى. بۇل – يسلامنىڭ باستى قاعيداسى.

– ءبىز ۇلتتىق قۇندىلىقتارسىز الىسقا قۇلاش ۇرا المايتىنىمىز انىق. ەندەشە ءبىز ءوز رۋحاني قازىنامىزدى تۇگەندەۋدە «قولىمىزدى مەزگىلىنەن كەش سەرمەگەن» جوقپىز با؟

– بۇگىنگى قازاقستان كۇللى الەمگە بىتىمگەر ءارى بەيبىتسۇيگىش ۇستانىمداعى دامۋشى ەل رەتىندە تانىلعان. مەملەكەتىمىزدى حالىقارالىق ساياساتتا وزىندىك ورنى بار ەل رەتىندە قالىپتاستى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. تاۋەلسىزدىكتەن كەيىنگى توقىراۋ جىلدارى ارتتا قالعان سوڭ، ساياسات جانە ەكونوميكامەن قاتار، ەل رۋحانياتىنا دا نازار اۋدارىلا باستادى. تارقاتا سويلەسەك، «قوعامدىق كەلىسىم جانە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ جىلى» (1997), «حالىق بىرلىگى مەن ۇلتتىق تاريح جىلى» (1998), «ۇرپاقتار بىرلىگى مەن ساباقتاستىعى جىلى» (1998) سەكىلدى بىرەگەي باستامالار ارقىلى وشكەنىمىزدى وندىرۋگە، رۋحانياتتاعى كەم-كەتىگىمىزدى تۇگەندەۋگە قىزمەت ەتتىك. سونداي-اق، پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى (2003-2006) اياسىندا دا تاريح پەن رۋحانيات سالاسىندا كەشەندى زەرتتەۋلەر اتقارىلدى. بۇل باستامالار ۇلت رۋحانياتىنا سەبەزگىلەپ ءوز ءنارىن توگىپ، وتكەن مەن بۇگىننىڭ تاريحي ساباقتاستىعىن ارتتىرا ءتۇستى. رۋحانيات – اۋقىمى كەڭ، كوكجيەگى كورىنبەيتىن تەرەڭ ءبىر الەم. ال ونىڭ شەت-شەگىنە جەتۋگە بۇگىنگى ءبىر باستامانىڭ نەمەسە بەلگىلەنگەن ءبىر مەزگىلدىڭ جەتپەيتىنى انىق. سوندىقتان رۋحانيات ماسەلەسى مەملەكەتتىڭ ۇدايى نازارىندا بولۋى كەرەك. ويتكەنى مەملەكەت رۋحانياتقا كوڭىل ءبولۋ ارقىلى قوعامداعى ءتۇرلى ىندەتتەر مەن جاعىمسىز ادەتتەردىڭ جانە قىلمىستاردىڭ الدىن الىپ، حالىقتى رۋحاني كەمەلدەندىرىپ، مادەنيەتتى پاراسات بيىگىنە كوتەرە الادى. ياعني، رۋحانياتتى يگەرۋگە حالىقپەن بىرگە مەملەكەت تە مۇددەلى. ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىن جاريالاپ، «ءبىز جاڭعىرۋ جولىندا بابالاردان ميراس بولىپ، قانىمىزعا سىڭگەن، بۇگىندە تامىرىمىزدا بۇلكىلدەپ جاتقان ىزگى قاسيەتتەردى قايتا تۇلەتۋىمىز كەرەك» دەگەنى بار. سونىمەن قاتار ءاربىر سالادا وزىندىك جاڭعىرۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋ قاجەت ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل باستاماسىنان سوڭ، ارتىنشا-اق «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى قولعا الىندى. كەشەگى «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى دا سونىڭ جالعاسى.

– ءيا، رۋحانيات سالاسىندا يگى ىستەر قولعا الىنىپ، ءبىراز شارۋا اتقارىلدى. دەگەنمەن اراكىدىك تەرىس پيعىلدى ۇيىمداردىڭ ارەكەتتەرىنىڭ «ءىزى» اڭعارىلىپ قالادى. بۇل اسىل ءدىنىمىزدىڭ دىڭگەگىنىڭ بەرىك بولۋىنا كەسىرىن تيگىزىپ جاتقان جوق پا؟

– قازاقستاننىڭ بۇگىنگى قوعامىندا يسلام فاكتورى ۇلكەن ماڭىزعا يە ەكەنىن اڭعارىپ ءجۇرمىز. بۇل ءبىر جاعىنان قۋانتسا، ەكىنشى جاعىنان يسلام ءدىنىن ءوز مۇددەلەرىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا قولدانعىسى كەلەتىن ەكسترەميستىك توپتاردىڭ بەلسەندىلىگى دە الاڭداتادى. قازىرگى تاڭدا مەملەكەتىمىزدىڭ تۇتاستىعىنا باستى قاۋىپ سىرتتان اعىلعان جات اعىمداردىڭ ءىس-قيمىلىنان تۋىپ وتىر. حالقىمىزدىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ءدىني-رۋحاني تانىمى مەن مادەني قۇندىلىقتارى وسى توپتار تاراپىنان اياققا تاپتالۋدا. قازاق قوعامى ءتۇرلى ءدىني كوزقاراستارعا ءبولىنىپ، ءبىر-بىرىنەن اجىراي باستادى. بۇل – ەل تۇتاستىعىنا قارسى باعىتتالعان ۇلكەن قاتەر. وكىنىشكە قاراي، تاريحى مەن وتكەنىن، ءدىن مەن ءتىلىن، سالت-ءداستۇرىن جاقسى بىلمەيتىن بۇگىنگى بۋىننىڭ اراسىندا «تازا يسلام» ۇرانىنا الدانىپ، ءدىني راديكالداردىڭ جەتەگىندە كەتكەندەرى بار. ولاردىڭ كەيبىرى، تۋعان ەلىن تاستاپ «جيحادقا» كەتسە، ەندى ءبىرى ءداستۇرلى ءدىن جاماعاتىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىن بيدعاتقا بالاپ، شيرك دەدى. ەل بىرلىگى مەن ءدىني تۇتاستىققا قاۋىپ توندىرەتىن مۇنداي كەرىتارتپا پىكىرلەرمەن كۇش قولدانۋ ارقىلى كۇرەسۋ جەمىستى ناتيجە بەرمەيدى. يدەولوگيالىق قاتەرلەرگە عىلىمي تۇرعىدان جاۋاپ بەرۋىمىز قاجەت. ال ول ءۇشىن يسلامتانۋ مەكتەبىن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى ورىن الادى.

– سول يسلامتانۋ مەكتەبىن قالىپتاستىرۋدىڭ كەزى كەلگەنى انىق. الايدا وسى شارۋانى قولعا الاردا دا «جەتى رەت ولشەپ، ءبىر رەت كەسۋ» كەرەك سياقتى. الدە، دايىن جوبالارىڭىز بار ما؟

– كەز كەلگەن حالىقتىڭ مادەنيەتى، ءومىر سالتى، تۇرمىس-تىرشىلىگى مەن ويلاۋ جۇيەسىندە ءدىننىڭ جانە سونىڭ نەگىزىندە قالىپتاسقان ءدىني تۇسىنىكتىڭ ورنى ەرەكشە ەكەنى انىق. ال قازاق حالقىنىڭ ءدىني ساناسىنىڭ قالىپتاسۋىندا يسلام ءدىنىنىڭ، ونىڭ ىشىندە سۇننيتتىك حانافي ءمازھابىنىڭ ءرولى بولەك. وسى تۇرعىدان العاندا، ۇلتتىق بولمىسىمىزعا نۇقسان كەلتىرمەيتىن ءداستۇرلى ءدىني سۇنيتتىك-حانافي مەكتەبىمىزدىڭ دامۋ تاريحى، عىلىمي نەگىزدەرى، ومىرشەڭدىگىن قامتاماسىز ەتكەن ۇستانىمدارى مەن قازىرگى كەزەڭدە ونى دامىتىپ، جۇيەلەۋدىڭ باعىت-باعدارىن ايقىنداۋ – كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. سوندىقتان قازاق قوعامىندا ءدىني تۇتاستىقتى قالىپتاستىرۋ جولىندا حانافي ءمازھابىن دامىتۋدىڭ عىلىمي ءارى يدەولوگيالىق نەگىزدەرى مەن ونى ورنىقتىرۋ ستراتەگياسىن جاساۋ قاجەت. جيناقتالعان عىلىمي مالىمەتتەر نەگىزىندە ەلدىڭ رۋحاني تۇتاستىعىن ساقتاۋ، سونداي-اق، قوعامدىق بىرىزدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جولىندا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن بۇل شارۋانى تاريحي-سالىستىرمالى ءادىس نەگىزىندە تالداپ، پايىمداۋ ارقىلى ىرگەلى عىلىمي ەڭبەكتەر جازۋ مەملەكەت تاراپىنان تىكەلەي قولعا الىنىپ، بىلىكتى مامانداردى تارتۋ ارقىلى كەڭ كولەمدى عىلىمي جوبا جاساۋ – ءبىزدىڭ بۇگىنگى بورىشىمىز. بۇل شارۋانى اتقارۋعا عىلىمي جانە يدەولوگيالىق بازامىز جەتەرلىك ەكەنىنە سەنىمدىمىن. قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن ەلدەر تاريحي ءتۇپ-نەگىزىمەن تامىرلاس ءوز ءدىني يدەولوگياسىن جاڭعىرتىپ، ءتول ءدىني مەكتەبىن قالىپتاستىرۋدى قولعا الىپ جاتىر. مىسالى، مالايزيا، وزبەكستان، شەشەنستان جانە باسقا دا بىرقاتار ەلدەر وتكەنىنە سۇيەنىپ، وزىندىك مەكتەپتەرىن دامىتۋ جولىندا ارەكەت ەتۋدە. ءبىزدىڭ ەلىمىز دە جاھاندانۋعا جۇتىلىپ كەتپەس ءۇشىن ءدىني سانامىزعا سىڭىسكەن ءتول ءدىني ءبىلىم بەرۋ وشاعىمىزدى قايتا جاڭعىرتقانى ءجون. جانە ءوز تاراپىمىزدان وسى ماسەلەگە قاتىستى عىلىمي جوبا ۇسىنامىز.

– جالپى، وسى ۋاقىتقا دەيىن مەملەكەت پەن ءدىننىڭ نەمەسە كونفەسسيانىڭ بىرگە ءومىر ءسۇرۋ ۇلگىسى بولدى ما؟

– تاريحقا كوز جۇگىرتسەك، ونىڭ وتە جەتىلگەن، كەرەمەت ۇلگىلەرىن كورۋگە بولادى. الايدا زامان اعىمىنىڭ وزگەرۋى ولاردى قايتالاپ قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىنى ءسوزسىز. ال قازىرگى تاڭدا مەملەكەتتىك-كونفەسسيونالدىق قاتىناستاردىڭ ۇلگىلەرى كوپ ەمەس. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ تانىمالدارىن اتاپ وتسەك، ءبىرىنشى، ەلدەگى بارلىق كونفەسسيالاردىڭ تەڭدىك ۇلگىسى. ەكىنشى، ءبىر ءدىننىڭ مەملەكەتتىك بولىپ تانىلۋى. مەملەكەتتىك بولىپ تانىلعان ءدىن ەلدەگى باسقا دا دىندەردىڭ الدىندا ارتىقشىلىقتارعا يە بولادى. ارتىقشىلىقتار زاڭ جۇزىندە بولۋى مۇمكىن. بۇل ۇلگىنىڭ باسقا دا نۇسقالارى بار: مەملەكەتتىك ءدىن رەسمي مەملەكەتتىك بولىپ تانىلۋى مۇمكىن، سونداي-اق، قاراپايىم مەملەكەتتىك مارتەبەگە يە بولا الادى. ءۇشىنشى، مەملەكەت ءبىر نەمەسە ەكى رەسمي دىنگە باعدار ۇستايتىن مەملەكەتتىك-كونفەسسيونالدىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ۇلگىسى قۇرىلادى. مىسالى، گەرمانيادا مەملەكەتتىك قولداۋعا، ءدىن قىزمەتشىلەرىنە قارجىلاي كومەك بەرۋگە جانە ت.س.س. بايلانىستى باسقالاردان جوعارى دەڭگەيدە ەكى كونفەسسيا تۇرادى – كاتوليتسيزم جانە پروتەستانتيزم. ءتورتىنشى، مەم­لەكەت بارلىعىنا نەمەسە كونفەسسيالاردىڭ كوپشىلىگىنە تەڭ زاڭدىق مارتەبە بەرەدى، بىراق سالىقتىق جەڭىلدىكتەر ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ بارلىعىنا بىردەي كورسەتىلمەي، تەك مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتكەن جانە زاڭدى تۇلعا مارتەبەسىنە يە بولعاندارعا بەرىلەدى. بەسىنشى، شارۋاشىلىق جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنىڭ قۇقىقتارى مارتەبەسى تەك ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىمەن جانە ەلدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسىمەن ماقۇلدانعان كونفەسسيالارعا رۇقسات بەرىلەتىن ۇلگىنى ايتۋعا بولادى.

– مەملەكەتتىك-كونفەسسيونالدىق قاتىناستاردىڭ ءار ءتۇرلى ۇلگىلەرى بىردەن پايدا بولعان جوق. ولار مەملەكەت پەن ءدىني قاۋىمدار اراسىنداعى ۇزاق ۋاقىت بويعى ءوزارا قاتىناستاردىڭ دامۋىنىڭ ناتيجەسى. قازىرگى تاڭدا وسى ۇلگىلەر كەڭىنەن تارالعان با؟

– مەملەكەتتىك-كونفەسسيونالدىق قارىم-قاتىناستاردىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىنىڭ نەگىزىندەگى ماڭىزدى قاعيدات – ءدىني تولەرانتتىلىق. ناقتى وسى قاعيدات قازاقستانعا تۇراقتى جانە دامۋشى ەل بولۋعا كومەكتەستى جانە كومەكتەسىپ جاتىر، سونىمەن قاتار، مەملەكەتتىك-كونفەسسيونالدىق قاتىناستاردىڭ ءتيىمدى ۇلگىسى ىزدەلىپ جاتقان شەتەلدىك مەملەكەتتەرگە مىسال بولۋدا. بىراق قازاقستاندا باسقا ەلدەردەگىدەي ءدىني-ساياسي ەكسترەميزمنىڭ قاۋپى بار ەكەندىگىن ەسكەرگەن ءجون. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن جانە 1992 جىلدىڭ قاڭتارىندا ءدىني بوستاندىق جونىندەگى زاڭ قابىلدانعان سوڭ مەملەكەت اۋماعىنا وسىعان دەيىن ەل تۇرعىندارىنا بەيمالىم بولىپ كەلگەن جاڭا ءداستۇرلى ەمەس دىندەر ەنە باستادى. ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرى دەسترۋكتيۆتى ماقساتتاردى كوزدەيدى. زاڭنامانىڭ جەڭىلدىگى جانە جەرگىلىكتى حالىقتىڭ مەيىرىمدىلىگى راديكالدى ءدىني جانە ەكسترەميستىك يدەيالاردىڭ تارالۋىنا ىقپال ەتتى.

– قازىرگى تاڭدا كونفەسسيونالدىق ماسەلەلەردى شەشۋدە ءبىزدىڭ مەملەكەت الەمدىك قاۋىمداستىققا ءوز ۇسىنىستارىن جاساي الادى. بولاشاقتا دا ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعان ساياساتتىڭ ارقاسىندا قازاقستان وسى سالاداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى بولا الا ما؟

– قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى كونفەسسياارالىق قاتىناستاردى ساياساتتاندىرۋدان الشاق كەتۋى. كونستيتۋتسيانىڭ 5-بابىنىڭ 4-تارماعىنا سايكەس، «رەسپۋبليكادا ءدىني نەگىزدەگى پارتيالار قىزمەتىنە جول بەرىلمەيدى». اتالعان قۇقىقتىق نورما دىندەر تۋرالى زاڭنىڭ 4-بابىنىڭ 2-تارماعىندا باياندالعان «ءدىني سيپاتتاعى پارتيالار جانە باسقا دا ساياسي ۇيىمداردىڭ، سونداي-اق ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ ساياسي پارتيالار قىزمەتىنە قاتىسۋعا نەمەسە ولارعا قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋگە جول بەرىلمەيدى. ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمەتشىلەرى ساياسي ومىرگە تەك ءوزىنىڭ اتىنان عانا باسقا ازاماتتارمەن قاتار قاتىسا الادى». ارينە، زاڭمەن باياندالعان ەرەجە ءارتۇرلى كونفەسسيالار اراسىندا بەيبىت قاتىناستاردى ساقتاۋعا باعىتتالعان، ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى. ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىنىڭ دىنگە سەنۋ ماسەلەلەرىن رەتتەۋ سالاسىنداعى ەڭ باستى جەتىستىگى – كونفەسسياارالىق جانجالداردىڭ بولماۋى. بۇل كوپ ەتنيكالىق، كوپ كونفەسسيالىق مەملەكەت ءۇشىن وتە ماڭىزدى. بۇدان باسقا، قازاقستان الەمدىك ارەنادا جاھاندىق ينتەگراتور، ايماقتىق، كونتينەنتتىك جانە الەمدىك دەڭگەيدەگى ديالوگتىق الاڭ بەدەلىنە يە بولدى. ءبىزدىڭ الدىمىزداعى ەندىگى ماقسات – وسى اتقارىلعان شارۋالاردىڭ لەگىن بۇزباي، كەشەندى جۇمىستاردى رەت-رەتىمەن جالعاستىرۋ. بۇعان وسىنداعى ارقايسىمىز اتسالىسامىز دەگەن سەنىمدەمىن.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

اڭگىمەلەسكەن  دينارا مىڭجاسارقىزى

سوڭعى جاڭالىقتار