31 قاڭتار 2019, 12:33 1510 0 قوعام دينارا مىڭجاسارقىزى

تۇيەنىڭ تانيتىنى جاپىراق

قازىر اقپارات تاسقىنىنىڭ زامانى. كەز كەلگەن ماسەلە بويىنشا قاجەتتى مالىمەتتى قينالماي-اق تابا الاسىز. ءتىپتى، سول جايىندا بۇگە-شىگەسىنە دەيىن بىلگىڭىز كەلسە، ارنايى ادەبيەت تە جەتەرلىك. قىسقاسى، ولشەۋلى ەتىپ بەرگەن ءومىرىڭىزدى ءماندى دە، ءساندى سۇرگىڭىز كەلسە، ءوزىڭىزدى دامىتاتىن دۇنيە كوپ. الايدا بازبىرەۋلەر نەگە ءوز اقىلىمەن ەمەس، وزگەنىڭ دەگەنىمەن جۇرۋگە قۇلىقتى؟

بۇگىنگى قوعامدى ينتەرنەتسىز ەلەستەتە المايتىن حالگە جەتتىك. ينتەرنەت ادامنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. بۇل الەمدە دە ءبىر قاۋىم ەل تىرلىك كەشۋدە. ودان ازعانتاي ۋاقىت قول ءۇزىپ قالساق، الدەنەنى جوعالتقانداي دەگبىرسىزدەنەتىنىمىز راس. نەگە ءبىز عالامتوردىڭ شىرماۋىنا بايلانىپ قالدىق؟ باعامداساق، وعان ءتۇرلى سەبەپ بار. بىرىنشىدەن، قازىر ونلايندا وتىرىپ الىپ، ومىردەن ازدى-كوپتى تۇيگەنىنەن «اقىل» ايتاتىندار كوبەيىپ كەتتى. بۇل – ونسىز دا كىتاپ وقۋعا موينى جار بەرمەيتىندەرگە جاقسى مۇمكىندىك. بىلايشا ايتقاندا، الگى «جول كورسەتۋشىلەر» وقىعانىن شايناپ بەرىپ قانا وتىر. ارينە، «قازىرگىدەي جانباعىس، كۇنكورىس زامانىندا كىمنىڭ كىتاپ وقۋعا ۋاقىتى بار؟» دەيتىندەر از ەمەس. دەسەك تە، ولاردىڭ «اق دەگەنىن – العىس، قارا دەگەنىن – قارعىس» دەپ تۇسىنەتىندەردىڭ كوپتىگى قارىن اشتىرادى.

الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالارىنا قانشاما ادامنىڭ كوزىن تەلمىرتكەندەردىڭ نە ايتارى بار؟ ءبىر مەزەتتە 7-8 مىڭ وقىرماندى ءۇيىرىپ اكەتۋشىنىڭ كوزدەگەنى نە؟ اقىل-كەڭەس بەرۋ مە، اقشا تابۋ ما؟ وسى جايتتىڭ انىق-قانىعىن ءبىلۋ ماقساتىندا سوڭعى كەزدە اقىلى سەمينار-ترەنينگتەر وتكىزىپ جۇرگەندەردىڭ پاراقشاسىن باقىلاۋدا ۇستاۋعا تۋرا كەلدى. ادامدى قىزىقتىرۋ قيىن ەمەس. الدىن الا «پالەن كۇنى، ساعات مۇنشادا تىكەلەي ەفيرگە شىعامىن» دەپ حابارلاندىرۋ جاسايدى. بۇدان سوڭ پاراقشاسىنا جازىلۋشىلار سانى دا كوبەيە بەرەدى. ماسەلەن، بۇگىندە ايەل قاۋىمىنا ەسىمى جاقسى تانىس قۇرالاي حانىمنىڭ 427 مىڭ وقىرمانى بار. ءوز ءسوزىنىڭ ءبىسمىللاسىن «كىشكەنتاي عانا قوشمامبەت اۋىلىنان شىعىپ، وسىنداي دارەجەگە جەتكەن 6 بالاسى بار قۇرالاي حانىم باتا بەرەدى» دەپ باستايتىن حانىمنىڭ اقىلى سەمينار-ترەنينگ وتكىزىپ جۇرگەنىنە ءبىراز جىل. اۋەلى ينستاگرامداعى پاراقشاسى ارقىلى كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىققان ول بىرتىندەپ ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى ايەل قاۋىمىمەن كەزدەسىپ، «اقىلىن» اقىلى ايتۋعا كوشتى. بيلەتىن دە كەز كەلگەننىڭ قالتاسىن كوتەرە بەرمەيدى. ءتىپتى، ونىڭ 20 مىڭ تەڭگەگە باعالاعان سەمينار-ترەنينگىنە كەيدە بيلەت جەتپەي دە قالاتىن كورىنەدى. ال بيلەت ساتۋ، ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىمەن ءار وڭىردەگى سەنىپ تاپسىرعان وكىلدەرى اينالىسادى. «كوپ ايەلگە كومەگىم ءتيىپ ءجۇر» دەيتىن قۇرالاي حانىم «نە ايتار ەكەن؟» دەپ جەلىدەگى تىكەلەي ەفيرىنە بىرنەشە رەت كىردىم دە. تۇرمىس قۇرماعان قىزدار «كۇيەۋگە ءساتتى شىعۋدىڭ جولىن ايتىڭىزشى...» دەپ بايەك بولسا، كەلىنشەكتەر «وتباسىن ساقتاپ قالۋدىڭ «تەحنيكاسىن» سۇراپ جاتادى. ءتىپتى، ۇيگە اقشا شاقىرۋ، جول اشۋ، جالاقىنىڭ ءوسۋى، ت.ب. ادامعا ەڭبەك ارقىلى كەلەتىن دۇنيەنىڭ ءبارىنىڭ ءوز تەحنيكاسى بار ەكەن. ول ول ما، قازىر موتيۆاتورلار قاراپايىم جۇرتتىڭ بىلىمسىزدىگىن پايدالانىپ، ءوز بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ ءجۇر. وزىنە يمانداي سەنگەندەرگە «اقشا شاقىرادى» دەگەن ءاميانىن ساۋدالايتىندار دا بار.

«حيتكە» اينالعان جاسىل ءتۇس

 سوڭعى كەزدە قوعامدا جاسىل تۇسكە بايلانىستى پىكىرتالاس كوبەيدى. بۇل قىزۋ تالقى قايدان شىقتى؟ «شەتەلدەگى قازاق بالالارى» جوباسىنىڭ اۆتورى، تەلەجۋرناليست جانار بايسەمىزوۆا ءوزىنىڭ ينستاگرام پاراقشاسىندا «جاسىل شۇلىق ساتىپ العانداردىڭ بايلىققا كەنەلىپ، قارىزدان قۇتىلاتىنى» تۋرالى جازعان ەدى. بۇگىندە «ەشنارسەگە قاراماستان باقىتتى بول» دەگەن تاقىرىپپەن سەمينار وتكىزىپ، رۋحاني پسيحولوگيا تۋرالى كىتاپ جازىپ، ساتىلىمعا شىعارعان تەلەجۋرناليست جاسىل ءتۇستىڭ كيەلى ەكەنىن، اقشا شاقىراتىن قاسيەتكە يە ەكەنىن، دوللاردىڭ سۋرەتىندە وسى ءتۇستىڭ پايدالانۋى دا تەگىن ەمەس ەكەنىن ايتقان. الەۋمەتتىك جەلىدە تالاي سىنعا قالعان وعان كۇلە قاراعاندار دا، ءتىپتى ايتقانىن ىستەگەندەر دە تابىلىپ جاتتى. ول ءوز جازباسىندا: «جالپى، جاسىل ءتۇستىڭ دوللارعا پايدالانىلۋى تەگىن ەمەس. بەلگىلى ءبىر توپتاعىلار ۇزاق ۋاقىت بويى قۇپيا اقپاراتتاردى جاريا قىلماي، جاسى­رىپ كەلدى. ۇزىن ءسوزدىڭ قىس­قا­سى، ەزوتەريكا ىلىمىنە سايكەس، قارىز­دان قۇتىلعىڭىز كەلسە، جاسىل ناسكي كيىپ ءجۇرى­ڭىز. ەشكىمدى سۇيە الماساڭىز، جاسىل ماي­كا كيىپ ءجۇرىڭىز. جۇمىسقا تۇرا الما­سا­ڭىز دا، گاردەروبتا جاسىل ءتۇستى كوبەي­تىڭىز. ومىرتقا اۋىرسا، بەلگە جاسىل ءجىپ بايلاۋعا بولادى ەكەن. مۇنى ءالى جاساپ كور­مەدىم. سونىمەن، #جاسىلدانايىق، حال­قىم! سىناماي-مىنەمەي جاساپ كورىڭىز. كەرەمەت بولىپ جاتساڭىز، ءبولىسىڭىز. ەشنارسە بولماسا، ەشتەڭە ەتپەيدى. #ياتۋتنەپريچەم. «مەنىڭ تۇك قاتىسىم جوق» دەگەن – سيقىرلى ءسوز. سول سياق­تى ۇيدە، تۇزدە سىزگە قاتىستى ءبىر قيىن­دىق تۋىنداپ قالسا، ەلدەر ايىپتاۋعا كوشسە، #مەنىڭتۇكقاتىسىمجوق دەڭىز دە، ساسپاي، بەيمارال وتىرا بەرىڭىز. ءبارىن ىستەپ جاتقان – #ۇلىكۇش، #قۇداي» (اۆتوردىڭ جازۋ ءستيلى ساقتالدى.رەد), – دەيدى.

ءبىر قىزىعى، جازبا استىنا پىكىر قالدىرعان 335 ادامنىڭ ءبىرازى «جاسىلدانۋعا» كوشىپتى. ءتىپتى، جاسىل كيىنۋگە كوشكەن ءبىر وقىرمان: «ۇيدەن جاسىل ناسكي ىزدەدىم. تاپپاعان سوڭ جاسىل كوفتا كيدىم. سول كۇنى 250 مىڭ تەڭگە سىيلىق كەلدى. ءبىرىنشى اللا، سوسىن سىزگە، ءۇشىنشى سىي جاساعان ادامدارعا راحمەتىمدى ايتقىم كەلەدى» دەسە، ەندى ءبىرى: «ءومىر بويى جاسىل ءتۇستى ناسكي كيىپ جۇرەدى ەكەنمىن. وسى تەحنيكانى وقىعاننان كەيىن قاتتى سەنىپ قالعانىم، كرەديتتەن قۇتىلدىق. ميلليوننىڭ ۇستىندە اقشا ءتۇستى دە، جاۋىپ تاستادىق» دەگەن پىكىر قالدىرىپتى. ال مۇنداي تەحنيكانى قۇپ كورمەيتىن كەلەسى ءبىر الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىسى: «جاسىل بالاۋىز جاعىپ، جاسىل ناسكي كيىپ كۇنى بويى ەشنارسە ىستەمەي، ەڭبەكتەنبەي وتىرا بەر، ءبارى وزدىگىنەن كەلە بەرەدى دەگەن جازبانى قايدان كورىپ تۇرسىز؟ سانانىڭ مۇنشا تارىن-اي! جاسىل ناسكي تەك ءتاسىل عانا، ينسترۋمەنت قانا. بۇل كۇلكى، قۋانىش ۆيبراتسياسىن تۋعىزاتىن تەحنيكا. قۇدايىم-اۋ، ءبارىبىر ناسكي كيەسىزدەر عوي. الدە ءبارىڭىز جالاڭاياق جۇرسىزدەر مە؟ جاسىل ناسكيگە سونشا جابىسقانشا، باسقا الەۋمەتتىك، ساياسي، ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى قوزعاساڭىزدارشى…» دەپ تىيىپ تاستاپتى.

ءيا، دىنىمىزدە جاسىل تۇسكە ەرەكشە ءمان بەرىلەدى. بايقاساڭىز، كەسەنەلەر دە كوبىنە جاسىل تۇسكە بويالادى. جاسىل ءتۇستىڭ دىنىمىزدە مۇباراك ەكەندىگى قۇندى كىتاپتاردا ايتىلىپ، «تۇستەردىڭ جاقسىسى – جاسىل ءتۇس» دەلىنگەن. مۇنى بىلگەن يسلام دۇشپاندارى قاستاندىق نيەتىمەن شەتەلدەگى كەيبىر جەزوكشەلەر ۇيلەرىن ادەيى جاسىل تۇسكە بوياعان. ءتىپتى، يمام ءالي ريزا حازرەتتەرى بايراقتى جانە اسكەر كيىمىن قارا تۇستەن جاسىلعا اۋىستىرعان. ابباسي مەملەكەتىنىڭ تۋى قارا ەدى. بۇل حاليفا ءمامۋن زامانىندا جاسىل تۇسكە اۋىستىرىلدى. ول ول ما، ءدىني كىتاپتاردا پەرىشتەلەردىڭ جاسىل قۇستار كەيپىندە كورىنگەنى، ۋحۋد شاھيدتەرىنىڭ رۋحتارى جاسىل قۇستارمەن جانناتقا كىرگەنى تىلگە تيەك ەتىلەدى. سونداي-اق، ادامنىڭ كوزىنە ءۇش نارسە نۇر بەرەدى: جاسىل ءتۇس، اعىن سۋ، سۇلۋ ادامنىڭ ءجۇزى. دەمەك، پسيحولوگيالىق سەمينار-ترەنينگ وتكىزۋشىلەردىڭ جاسىل تۇسكە «جابىسىپ» الۋىنىڭ سىرى وسىندا جاتسا كەرەك. ءبىز كوپشىلىكتى جاسىل شۇلىق كيۋگە شاقىرعان موتيۆاتور جانار بايسەمىزوۆاعا حابارلاسىپ، از-كەم سۇحبات بەرۋىن سۇراعان ەدىك. الايدا ول بۇل تاقىرىپتا قاتىستى پىكىر بەرە المايتىنىن ايتىپ، باس تارتتى. ەسەسىنە، ءبىر سەمينار-ترەنينگىنە 300-400 ايەلدى جينايتىن قۇرالاي حانىممەن از-كەم تىلدەسكەن ەدىك.

قۇرالاي حانىم: ءبىز «اڭقاۋ ەلگە  ارامزا مولدا» ەمەسپىز

– ءوزىم بۇل جولعا كەشە عانا كەلگەن جوقپىن. قوشمامبەت اۋىلىندا تۇرعاندا جان-جاعىمداعى كورشى-قولاڭعا، تۇرمىسقا شىققان كەلىنشەكتەرگە قاراپ، وزىمشە تالداۋ جاسايتىن ەدىم. وتباسى قۇرۋ، ومىرگە بالا اكەلۋ، ەنە مەن كەلىننىڭ قارىم-قاتىناسىن جاقسارتۋ دەگەن ماسەلە كەز كەلگەن ايەلدىڭ باسىندا بار جايت. قازىر ايەلدەردىڭ بەتپە-بەت كەلىپ، سول تۇيتكىلدەن شىعا الماي جۇرگەن سەبەبىن زەرتتەگىم كەلدى. سوسىن وتباسى قۇندىلىعى جايىندا وقۋ قۇرالدارىن، ارنايى ادەبيەتتەر وقي باستادىم. قازاقتىڭ ءاربىر ايەلىنە ءوز كومەگىمدى تيگىزگىم كەلەدى. اجىراسۋدىڭ سالدارىنان ەكى ورتاداعى بالالار قينالىپ جاتادى. اۋەلگىدە سونداي يدەيادان تۋعان ەدى. سودان كەيىن سەمينار-ترەنينگكە ۇلاسىپ كەتتى. پسيحولوگيا – جان تۋرالى عىلىم. ادام جانىن ەمدەيدى. ءبىز كۇن سايىن ايتاتىن وتباسىلىق تاربيەنىڭ استارىندا دا وسى جاتىر.

– ءبىزدىڭ قوعام دايىن اقپاراتقا داندەپ العان با؟ ءوزىڭىز دە سول كەڭەستەردى ويدان المايسىز عوي. نەگە سىزگە قۇلاي سەنەتىن ايەل قاۋىمى سول كىتاپتاردى وقىماسقا؟

– ينستاگرامدا قانشا كورەرمەننىڭ الدىنا شىعىپ، ساعاتتاپ وتىرىپ اڭگىمە ايتۋ وتە قيىن. قانشاما كۇش-قۋات كەتەدى. جالپى، ادام قىزىق قوي. تەگىن كەلگەن دۇنيەنىڭ باعاسىن بىلە بەرمەيدى. مىسالى، ول 500 اقش دوللارىنىڭ سەمينارىنا بارسا، وندا ونىڭ قادىرىن بىلە تۇسەدى. ارينە، مۇندايدا «اڭقاۋ ەلگە ارامزا مولدا» دەيتىندەر كوپ. بىراق ونىڭ پايداسى تيمەسە بارمايدى عوي.

ءبىر سەمينار-ترەنينگتىڭ باعاسى 20 مىڭ تەڭگە ەكەن. سىزدىڭشە، بۇل كوپ ەمەس پە؟

– اۋەلگى كەزدە سەمينار وتكىزىپ باستاعاندا كوبىنەسە تەگىن وتكىزدىم. كەيىن سۇرانىس بولعان سوڭ جانە جەر-جەردەن «بىزگە كەلىڭىزشى» دەيتىندەر كوبەيدى. ارينە، ترەنينگتى وتكىزەتىن جەر كەرەك. ول ورىن تەگىن بەرىلمەيتىنى بەلگىلى. جالعا الامىن. سوسىن سونداي كوپ كۇتكەن ترەنينگتى اناۋ-مىناۋ جەردە وتكىزگىم كەلمەيدى. كوبىنەسە ريكسوس قوناقۇيىندە ۇيىمداستىرامىز. بيلەتتىڭ باعاسى العاشقىدا 20 مىڭ تەڭگە بولدى. قازىر دە سول باعا. مەنىڭشە، بۇل قىمبات ەمەس. بيلەتتىڭ ءبارى ساتىلمايدى. كوبىن تەگىن بەرەمىن. قازىر ەلىمىزدىڭ كەيبىر وڭىرلەرىندە انالار ءۇيى اشىلا باستادى. تاعدىردىڭ جازۋىمەن بالالى بوپ، ۋاقىتشا قيىندىققا تاپ بولعان انالار مورالدىق قولداۋعا، پسيحولوگيالىق كەڭەسكە مۇقتاج. كەيدە سول مەكەمەلەردەن ماعان حابارلاسىپ، «انالارعا سەمينار وتكىزىپ بەرىڭىزشى» دەپ ءوتىنىش جاسايدى. مۇنداي كەزدە تەگىن وتكىزەمىن. سەبەبى ولارعا مەنىڭ ايتاتىن دۇنيەم كوپ. دەمەك، سەمينارلارىمنىڭ كوبىن تەگىن وتكىزۋگە تىرىسامىن.

– قازىر سەمينار-ترەنينگ وتكىزەتىندەردىڭ قاراسى باسىم. باسەكەلەستەر كوبەيىپ كەتكەن جوق پا؟

– جوق، وعان كەرىسىنشە قۋانامىن. كوبەيگەن جاقسى. اناۋ رەسەيدەن كەپ، ۋداي اقشاعا وتكىزىپ جاتقاندار كوپ. باقىتقا جەتۋدىڭ جولىن كورسەتىپ جاتسا، ونىڭ نەسى ايىپ؟! ءبارىنىڭ ماقساتى – دۇرىس جول كورسەتۋ، تيتتەي دە بولسا قولۇشىن سوزۋ. ادام كورەالماۋشىلىق سەزىمىنەن ادا بولۋ كەرەك. پسيحولوگيا عىلىمىنىڭ ءوزى سول – كۇللى ادامدى جاقسى كورۋ. سوناۋ شەتەلدەن برايان ترەيسي كەلگەندە قىمبات بولسا دا، شىعىندالىپ باراتىندار كوپ. ونداي موتيۆاتورلار وزىمىزدەن دە شىعىپ جاتىر. سوندىقتان ارينە، پايداسى ءتيىپ جاتسا، ومىرىنە وزگەرىس ەنگىزۋگە سەپتىگىن تيگىزسە، وتاندىق موتيۆاتورلاردى قولداعان دۇرىس.

سوڭعى كەزدە سەمينار-ترەنينگتى شەت ەلدە دە وتكىزىپ ءجۇر ەكەنسىز...

2000 جىلى الماتىداعى «انكارا» قوناقۇيىندە رەسەيدەن كەلگەن پسيحولوگتىڭ سەمينارىنا قاتىستىم. سونىڭ الدىندا عانا وسى قوناقۇيدە تۇركيا مەن قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتى كەزدەسكەن ەدى. قوناقۇيدىڭ تۇتقاسىنا قولىم تيگەندە «وسى تۇتقاعا بەدەلدى ادامداردىڭ قولى ءتيدى عوي» دەپ ىرىمداعانىم ەسىمدە. ميعا جازىلعان اقپارات ورىندالادى. نەگە ءبىز سەميناردى باسقا ەل-جۇرتتىڭ تابانى تيگەن جەرلەردە وتكىزبەسكە؟ نەبىر اۋقاتتىلار اتباسىن بۇراتىن قىمبات قوناقۇيگە ءبىز نەگە بارا المايمىز؟

جاقىندا عانا دۋبايدا وتكىزدىم. ارينە، ەلدە دە تالاي ۇيىمداستىرىپ ءجۇرمىز عوي. بىراق شەتەلدە وتكىزۋدىڭ ەرەكشەلىگى كوپ. اۋراسى دا تاماشا. ەشتەڭەگە الاڭداماي، تەڭىزدىڭ جاعاسىندا جاساعان تەحنيكالار مەن اففيرماتسيالاردىڭ ورىندالۋى دا جاقسى جۇزەگە اسادى. الدىن الا جوسپارلاپ، ءوزىڭدى دايىنداعان سوڭ، مي دا تىنىش. ەگەر تۇرعىلىقتى جەردەگى سەمينارعا بارسا، ايەل بايعۇس قاشان دا ۇيىنە الاڭداپ وتىرادى عوي. ونىڭ ۇستىنە شەتەلدىڭ اتى – شەتەل. كوك تەڭىز، تاماشا تابيعات، جايماشۋاق اۋا رايى. ونسىز دا قازىر كەيبىر جۇرت قۇر دەمالۋعا دا بارىپ جاتىر عوي. كەلەسى سەمينارىمدى كوكتەمدە ەگيپەتتە وتكىزبەكشىمىن. ارينە، جاعدايى بار ايەلدەر ءوز ەركىمەن بارادى.

كەنجەالى قوڭىراتبايۇلى، قالقامان مەشىتىنىڭ يمامى: ادامنان ەمەس، اللادان مەدەت تىلەۋ كەرەك

– قازىر ادامدار ومىردە شەشىلمەي جاتقان ماسەلەلەر بولسا پسيحولوگيالىق كەڭەسكە جۇگىنەتىن بولدى. مۇنىڭ جاقسى جاعى دا بار شىعار. الايدا كەز كەلگەن ادام تىعىرىققا تىرەلسە، سەبەپتى وزىنەن ىزدەۋى كەرەك. بالكىم، ودان بۇرىن قانداي دا ءبىر قاتەلىكتەرگە بوي الدىردى ما، سول جاعىن ويشا سارالاۋ كەرەك. جالپى، مۇنداي ماسەلەدە يسلام ءدىنى سابىرلى بولۋدى قۇپتايدى. قازىر جۇرت، اسىرەسە ايەل قاۋىمى سەمينار-ترەنينگتەرگە اقشا تولەپ  بارادى. ونىڭ قايىرىمى بار ما؟ مەيلى، اقشا شىعىنداپ بارسىن، بىراق ادام العا ۇمتىلماسا، ارەكەت جاساۋعا تىرىسپاسا، ءبارى بەكەر. وعان بەرۋشى دە، الۋشى دا ءبىر اللا. سوندىقتان اۋەلى اللادان دۇعا، مەدەت تىلەۋ كەرەك. اللاعا سەرىك قوسپاۋ قاجەت. قازىر كەز كەلگەن مەشىتتە ادامدارعا رۋحاني قولداۋ كورسەتەتىن ارنايى ءبولىم بار. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز، جۇرت مۇندا باسىن سۇعا بەرمەيدى. جولدى اشاتىن، ەمگە شيپا بەرەتىن، ساليقالى ۇرپاق سۇرايتىن قۇران اياتتارى بار. ءتىلىمىزدى كاليماعا كەلتىرىپ، كۇن سايىن ايتىپ جۇرسەك، جاماندىق بىزدەن ءوزى-اق اۋلاق جۇرەدى. ال الگىندەي كەڭەس ايتۋشىلار ايتقان «جاسىل شۇلىق كيسەك، بار جاقسىلىق اتاۋلى جانىمىزدان تابىلادى» دەۋ ناعىز اقىماقتىق. بۇل سوعان يلانعان جۇرتتىڭ قانشالىقتى ساۋاتتى ەكەنىن دە كورسەتەدى. ءبىز – مۇسىلمانبىز. بارلىق جاماندىقتى دا، جاقسىلىقتى دا ءبىر اللادان دەپ بىلەمىز. جاسىل كيۋ ارقىلى بايىپ، نە كەدەي بولىپ قالمايمىز. اقيدا ماسەلەسىندە قاراستىرعاندا، «جاسىل كيىم ارقىلى بايىپ كەتەمىن» دەپ ويلاۋ – قاتە ۇعىم. ول – پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) سۇننەتىن ءتىرىلتۋ ەمەس. اللا بايلىقتى دا، باسقاسىن دا پەندەسىنە سىناق ءۇشىن بەرەدى. ەڭ قاراپايىم مىسال: ءومىرى جاسىل كيىم كيمەسە دە، ريزىعى مول عۇمىر كەشىپ جاتقاندار بار. دەمەك، جاسىل ءتۇستى كيىم نەسىبەمىزدى ارتتىرادى دەۋ جاڭساق پىكىر.

مەرۋەرت مۇسابەكوۆا، كونديتەر مامانى:  ارا-تۇرا مۇنداي شارالارعا قاتىسۋ – ءوزىڭدى دامىتۋ

 – 21 جاسىمدا كۇيەۋىممەن تانىسىپ، ءبىر-ەكى رەت كەزدەسكەن سوڭ، ءوز كەلىسىمىممەن الىپ قاشتى. اۋىلدا مال ۇستادىق. ءتورت بالامىز بار. الدى تۇرمىسقا شىقتى. تىرشىلىكتەرى مəز بولماعان سوڭ، ولارعا دا قارايلاسامىز. ەكەۋى ستۋدەنت. اقىلى وقيدى. تاپقانىمىزدى əرەڭ جەتكىزىپ، وزىمىزگە قاراۋعا شامامىز دا جوق. ەرتەدەن قارا كەشكە دەيىن مال سوڭىندا جۇرەمىن. سيىر ساۋىپ، ءسۇتىن ساتامىن دەپ قالبالاقتاپ جۇرگەنىمدە ءوزىمنىڭ قالاي ازىپ-توزىپ كەتكەنىمدى اڭعارماي قالىپپىن. كۇيەۋىم ماعان əيەلى ەمەس، وسى ءۇيدىڭ كۇڭى نەمەسە جۇمىسشىسى رەتىندە قارايتىنداي كۇي كەشىپ، كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ كەتتىم. اراسىندا تاكسيدە كەلە جاتقانىمدا ينستاگرامنان نەبىر اقىل-كەڭەستەرىن ايتىپ جاتاتىن حانىمداردىڭ پاراقشاسىنا كىرىپ كەتەمىن. ءبارى قىزىق. بىرتە-بىرتە سول حانىمدارمەن كەزدەسسەم عوي دەگەن ارمان بولدى. ءيا، كەيدە جاسىل تۇسكە تابىنىپ، باقا-شايان، تاعى بىردەڭەلەردى ساتىپ الىپ، وڭتۇستىككە، سولتۇستىككە قارا دەپ جاتادى. ولاردىڭ ايتقانىن تىڭداپ، قايران قالىپ ءجۇردىم. بىراق كۇن وتكەن سايىن قىزىعۋشىلىعىم ارتا باستادى. قىزىقپاعاندا شە، əمياندى ساتىپ الىپ، جاسىل بالاۋىزدى جاعىپ قويىپ، ارنايى تەحنيكاسىمەن دۇرىستاپ جۇمىس ىستەسەڭ، ويلاعان ارمانىڭا جەتەسىڭ دەيدى عوي. الايدا  يسلامنىڭ كəۋسارىنان سۋسىنداپ، مۇسىلمان بولۋ باقىتى بۇيىرعان سوڭ، بۇل قادامعا ءدىن قالاي قارايتىنىن زەرتتەگىم كەلدى. جانسىز زاتتاردى مەدەت تۇتىپ، پۇتقا، تاسقا، اعاشقا تابىنىپ، جəردەم سۇراۋ شىنىمەن ناداندىقتىڭ بەلگىسى ەمەس پە؟! مۇحاممەد (س.ع.س) جىبەرمەي تۇرعاندا ارابتاردىڭ ءوزى وسىنداي بەيبەرەكەتسىزدىكتى باستان كەشىپ، ەلدە ناداندىق پەن جاۋىزدىقتى باستان كەشتى ەمەس پە؟ ادام بالاسى رۋحانيات، مەيىرىم-شاپاعات دەگەننەن جۇرداي، يمان كەلتىرمەگەن جۇرەكتەردە قاتىگەزدىك ورناعان كەزدى وتكەردى ەمەس پە؟! ولار سول تۇستا جاۋىزدىقتى جىبىتەتىن، قاتۋلى قاباقتاردى كۇلدىرەتىن، ناداندىق شىرماۋىنداعى كوڭىلدەرگە نۇر قۇياتىن تۇلعاعا زəرۋ بولدى. ونى ولار سول قۇران سۇرەلەرىنەن تاۋىپ، شات-شادىمان كۇيدى باستان كەشتى. سوعان قاراعاندا قاپتاعان ينستا-كەڭەسشىلەردىڭ اراسىندا اداسۋشىلىققا باستايتىن əرەكەتتەر بار سياقتى. سوندىقتان قاراپايىم حالىق، əسىرەسە ءبىز سياقتى قازان-وشاق باسىندا وتىرعاندار ولاردى اجىراتىپ جاتامىز با، نەعۇرلىم تەزىرەك كۇيزەلىستەن شىعۋدى ويلايمىز. سونىمەن قويشى، قازىر قۇرالاي حانىمنىڭ ايتقاندارىن تىڭداپ، وزىمە كەرەكتى تۇسىن الىپ جۇرگەن جايىم بار. الماتىدا ترەنينگ وتەدى دەگەندى ەستىپ، تيىننان اقشا قۇراپ، قاتىسىپ تا قايتتىم. مەنىڭ ۇققانىم، جالپى ادامدار ەنەرگەتيكاسى دەگەن بولادى. ەگەر شىنىمەن اۋراسى جاقسى، ايتار كەڭەسى بىلىمىمەن ۇشتاسىپ، پسيحولوگيالىق تۇرعىدان كوڭىلگە əسەر بەرىپ جاتسا، نەگە تىڭداماسقا؟! ارا-تۇرا مۇنداي شارالارعا قاتىسۋ – ءوزىڭدى دامىتۋ. تەك اراسىندا əيەل ءبىر تەك كۇيەۋىنىڭ نە ەنەسىنىڭ ايتقانىنا كونىپ، باس شۇلعي بەرۋ كەرەك دەگەن بىرجاقتى كەڭەستەر ورىن الىپ جاتادى. بۇل دۇرىس ەمەس. مەنىڭشە، مۇنداي شارالار كەرەك. ادام رۋحاني بايۋ ءۇشىن تەك كىتاپ وقۋ ازدىق ەتەدى. ادامنىڭ جانى پسيحولوگيالىق كەڭەستەرگە زəرۋ. سول تۇرعىدا كەيبىرىنەن وزىڭە قاجەتتى دۇنيەلەردى الۋعا بولادى. ءبارىن ساناعا جاقىن قابىلداۋدىڭ كەرەگى شامالى. سوندىقتان سونى سارالايتىن جۇرەككە بىرىنشىدەن يمان كەرەك، ەكىنشىدەن ءبىلىم قاجەت دەپ ويلايمىن.

P.S.  ارينە، ءبىز بۇل ماقالانى جازۋ ارقىلى الدەكىمنىڭ قىتىعىنا ءتيىپ نە بولماسا تۇقىرتۋدان اۋلاقپىز. بالكىم، بۇل بىرەۋگە اقشا تابۋدىڭ جولى بولار، ەندى بىرەۋگە پايداسى كول-كوسىر كەڭەس شىعار. الايدا ادامنىڭ ءوزى ارەكەت ەتىپ، ەڭبەكتەنۋگە تالپىنباسا، ەشبىر ترەنينگ تە، موتيۆاتور دا كومەككە كەلە المايتىنىن ەسكەرگەن ابزال.

سوڭعى جاڭالىقتار