31 قاڭتار 2019, 11:10 1400 0 قوعام دينارا مىڭجاسارقىزى

سامعاۋ ءناسىپحان: پرەزيدەنتكە ارناپ ەتىك تىگىپ، ريزاشىلىعىن الدىم

بۇگىندە جۇرت رەتى كەلسە، ءا دەگەننەن مول تابىسقا كەنەلۋگە قۇشتار. ال تاڭنىڭ اتىسىنان كۇننىڭ باتىسىنا دەيىن قانشاما كۇش-جىگەرىن جۇمساپ، ەڭبەك ەتەتىندەردىڭ ءلاززاتى بولەك. سونداي شەبەردىڭ ءبىرى – سامعاۋ ءناسىپحان. ونىڭ اياق كيىم وندىرەتىن شاعىن تسەحى بار. قازىر شەبەردىڭ قولىنان شىققان ساپالى اياق كيىم كوپتىڭ ىقىلاسىن اۋدارىپ وتىر.  

– سامعاۋ، ءوزىڭدى شەبەر رەتىندە ءبىراز جۇرت بىلەدى، تانيدى. ەتىك تىگۋ قاننان بەرىلگەن قاسيەت پە، الدە...

– قىتايدا تۋىپ-ءوستىم. كەيىننەن ەس ءبىلىپ، ەتەك جيعاندا اتامەكەنگە ورالعاندى ءجون كوردىك. 2005 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مارقاكول اۋىلىنا كوشىپ كەلدىك. ەل قاتارلى جۇمىس ىستەدىك. وتباسىمىزدا اتادان ميراس بوپ كەلە جاتقان ۇستالىق ونەر بار بولاتىن. اكەم تەرى يلەپ، ەتىك تىگەتىن. ءتىپتى، اكەمنىڭ ناعاشىلارى دا بۇل ونەردەن كەندە ەمەس. سوندىقتان دا اۋەلى قاننان، سوسىن تاربيە ارقىلى بەرىلدى دەۋگە بولاتىن شىعار. كوز اشقاننان بەرى وسى سالانىڭ اينالاسىندا ءجۇرمىن. ۋاقىت وتە كەلە، ءوزىم دە اياقكيىم تىگۋدى باستادىم. بىردە وسكەمەن قالاسىندا شارادا سول كەزدەگى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆپەن كەزدەسىپ: «اياق كيىم تىگەتىن ەدىم. قۇجاتتار جاعىنان تولىق اقپاراتتار الا المايمىز. سوعان جەكە كومەگىڭىزدى سۇرايمىن، كومەكتەسەسىز بە؟» دەدىم. ءسويتىپ بۇۇ-نىڭ دامۋ قورىنان 1,5 ملن تەڭگە ءبىر جىلعا پايىزسىز الىپ بەردى. 2011 جىلى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ قولداۋىمەن شاعىن تسەح اشتىق. وسىلايشا وتباسىممەن بىرگە جەكە بيزنەسىمىزدى باستاپ كەتكەن ەدىك. 2014 جىلى استاناعا كوشىپ، «ارلان» اتتى جەكە كاسىپورىن اشىپ، حالىقتىڭ تاپسىرىسىن ورىنداپ ءجۇرمىن. وسى اتتى برەندتەپ، تاۋار تاڭداۋ بەلگىسىن زاڭداستىرىپ الدىق. استاناعا العاش كەلگەندە قوعام قايراتكەرى بەكبولات تىلەۋحان ءوز تاراپىنان قولداۋ ءبىلدىرىپ، اعالىق قامقورلىعىن كورسەتتى.

كەيدە وسىنداعى جىگىتتەرمەن اڭگىمەلەسىپ قالساڭ، «نەمەن اينالىساسىڭ؟» دەپ سۇرايدى. «اياق كيىم تىگەمىن» دەسەم، «ە-ە، قىتايدان كەلدىڭ بە؟» دەيدى. ءبىرتۇرلى بولىپ قالامىن. قىتايدان كەلگەندەردىڭ ءبارىن تەك قانا اياق كيىم تىگەدى دەپ ويلايتىن سياقتى. بىلگەنگە، قىتايدان كەلگەن قانداستاردىڭ قاي-قايسىسى دا «مەن وتانىما نە بەرەمىن؟!» دەگەن قاعيدامەن ءومىر سۇرەدى. جانە دە سول ءۇشىن تەر توگىپ ءجۇر.

– كەز كەلگەن كيىمگە ۇلتتىق بوياۋ مەن رەڭك بەرۋ داستۇرگە اينالدى. ويۋ-ورنەكتى دە ورنىمەن قولدانۋ كەرەك دەگەن پىكىر كوپ. بىلۋىمشە، اياق كيىم ۇلتتىق ناقىشتا بەزەندىرىلەدى ەكەن. ول دا وڭاي شارۋا ەمەس شىعار...

– قازىر ويۋ-ورنەكتى كيىمگە الەم-جالەم ەتىپ قولدانا بەرەتىن بولدى. «كەڭەسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەمەكشى، كوبىنەسە سىڭار ءمۇيىز، قوشقار ءمۇيىزدى الامىز دەپ شەشتىك. بۇل يدەيادان گورى وتكەنىمىزدى جاڭعىرتۋ دەپ تۇسىنگەن ابزال. ويتكەنى ءسان دەگەنىمىزدىڭ ءوزى ءبىراز جىلدان سوڭ قايتالانىپ وتىراتىن دۇنيە عوي. سوندىقتان ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق ناقىشتا اياقكيىمدەر شىعارۋ ەكى جاققا دا ءتيىمدى. بىرىنشىدەن، قازاقى ناقىشتاعى كيىمدەردى كيۋ ارقىلى ءوزىمىزدى تانىتىپ، اينالامىزداعى ادامدارعا ءداستۇرلى تۇرعىدان ىقپال ەتە الامىز. ەكىنشىدەن، ەلىمىزدەگى بيزنەستى دامىتۋدىڭ جاڭا كوزدەرى اشىلادى. سول ارقىلى مەملەكەتكە دە پايدامىز تيەدى، شارۋامىزدى دا دوڭگەلەتەمىز. ارينە، ءبىز ۇلتتىق ناقىشتا دا، كلاسسيكا تۇرىندە دە جاسايمىز. ويۋ-ورنەكتى بۇگىنگى زامانعا لايىقتاپ، ورنالاستىرامىز. ماسەلەن، ۇلتتىق ويۋدى قول سومكە، كيىمدەرگە قويۋ وڭاي. ال ەتىككە بۇگىنگى زامانعا لايىقتاپ، ورنالاستىرۋ قيىن. ەكىنشىدەن، بۇرىن-سوڭدى اياق كيىمگە ويۋ سالۋ سيرەك كەزدەسەتىندىكتەن جۇرتتىڭ قىزىعۋشىلىعى باسىم. سوندىقتان دا نارىقتاعى ساتىلىم دا جاقسى.

– ەتىكتى جاساۋ تەحنولوگياسىنىڭ ءوزى ۇلكەن مەكتەپ شىعار. ال شيكىزاتتى قايدان الاسىڭ؟

– ۇستازىم اكەم وسى سالادا 40 جىل ەڭبەك ەتكەن. قازىر بۇرىنعىداي ساپتاما ەتىك كيەتىن ەشكىم جوق. ول كىسى ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى. ال شيكىزاتقا كەلسەك، كوبىنەسە سيىردىڭ تەرىسىن پايدالانامىز. ءبىز تەرىنى سەمەي قالاسىنان جانە جامبىل وبلىسىنان الدىرامىز. ال ساپالى، وڭدەلگەن دايىن تەرى قىتاي مەن تۇركيادان كەلەدى.

– ەلباسىعا ارناپ ەتىك تىكتى دەپ ەدى. ونى تابىس ەتە الدىڭ با؟

– ءيا، ول راس. وعان دەيىن ونەر ادامدارىنا ارنايى تاپسىرىسپەن ۇلتتىق ناقىشتاعى اياق كيىمدەر تىككەنمىن. ماسەلەن، بەكبولات تىلەۋحان، تورەعالي تورەالى، دوسىمجان تاڭاتاروۆ سىندى ازاماتتار مەنىڭ ساپتاما ەتىكتەرىمدى كيىپ ءجۇر. ال ەلباسىعا ەتىكتى ارنايى تىگىپ، اقورداعا ءوزىم اپاردىم. «قالاي قابىلدار ەكەن» دەگەن ىشتەي تولقىنىس بولدى. ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ ن.نازارباەۆتىڭ ءوز قولىمەن جازىلعان حاتىن الدىم. ول حاتتا «ىسكە ساتتىلىك تىلەيمىن» دەلىنگەن. بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە بولدى. مەنىڭشە، ۇناعان بولۋى كەرەك.

– ارينە، ەڭبەكتىڭ باعالانعانى قۋانتادى. ال ەتىك باعاسى قاراپايىم حالىقتىڭ قالتاسىن كوتەرە مە؟

– ءبىزدىڭ كاسىپتى ۇلكەن بيزنەس دەۋگە كەلمەيتىن شىعار. كادىمگى قولونەردەن ەندى عانا بيزنەسكە اۋىسىپ كەلەمىز. بىزگە قازىر تاپسىرىس جەكە ادامدار مەن شىعارماشىلىق ۇجىمداردان كەلىپ تۇسەدى. ونىڭ ۇستىنە بىزدە كوپ ءونىم وندىرەتىندەي الەۋەتىمىز جوق. 4-5 اداممەن عانا جۇمىس ىستەيمىز. ءونىمىمىزدىڭ باعالارى ارقالاي، تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ قالاۋىنشا سوعان لايىقتى ەتىپ جاساپ بەرەمىز. حالىقتان 20-25 مىڭنىڭ كولەمىندە تاپسىرىس تۇسەدى. ال ءاميانداردى تەك تاپسىرىسپەن عانا جاساپ وتىرمىز. وسى كاسىپتى ءبىراز جىگىتتەر ۇيرەنىپ، ءوزىنىڭ اۋدان، قالالارىندا جەمىستى جۇمىسىن ىستەپ وتىر. ءبىز مۇندا اياق كيىم، سومكە، بەلبەۋىمەن قوسىپ جۇبىمەن جاساپ بەرەمىز. ءوزىمىزدىڭ ءونىمنىڭ بەلگىسى رەتىندە «ۇلى دالا» دەپ جازىپ وتىرمىز. ورتا ەسەپپەن ايىنا 15-20 جۇپ جاسايمىز، كۇندەلىكتىنى ەسەپتەسەك، 100 جۇپتاي ىستەيمىز. قىسقاسى، ناقتى قاتىپ قالعان باعا جوق. باعاسى اياق كيىمنىڭ ماتەريالىنا بايلانىستى. ەگەر ارزان تەرىدەن تىگىلەتىن بولسا، باعاسى تومەندەۋ. 10 مىڭ تەڭگەدەن باستالادى. ال تاپسىرىس بەرۋشى قىمبات تەرىدەن جاسالعانىن قالاسا، 40000-70000 تەڭگەگە دەيىن بارادى.

– استانادا وتكەن ەسكپو كورمەسى كەزىندە دە ءونىمىڭدى ناسيحاتتاۋعا مۇمكىندىك تۋدى. وتكەن اپتادا عانا ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن جاستار جىلىنىڭ رەسمي اشىلۋى بولدى. مۇنىڭ ءبارى شابىت ۇستىنە شابىت سىيلاعان شىعار...

– استانا قالاسىندا وتكەن ەسكپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋ مارتەبەسىنە يە بولدىم. ۇلتتىق ءونىمدى ناسيحاتتاۋعا مۇمكىندىك الدىق. شۇكىر، ءبىزدى ءبىراز جۇرت بىلەدى ەكەن. سوندىقتان ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق ناقىشتاعى كيىمدەردى الەمدىك برەندكە اينالدىرماق ويىمىز بار. ونىڭ ۇستىنە قازىر تەك ەتىك تىگۋمەن شەكتەلمەي، ءامياندار، سومكەلەر، تۋفليلەر شىعارا باستادىق. سۇرانىس كوبەيسە، ءالى دە كەڭەيتەمىز. سونداي-اق، بۇگىنگى تاڭدا تسەحتى دامىتۋ ءۇشىن ينۆەستورلار قاراپ وتىرمىز، ەگەر تابىلىپ جاتسا، ءبىزدىڭ قازاقستان بويىنشا تارالۋىمىزعا مۇمكىنشىلىگىمىز دە، قابىلەتىمىز دە جەتەدى. الداعى ۋاقىتتا بۇيىمدارىمىزدى يننوۆاتسيالىق جوبا رەتىندە ۇسىنساق دەگەن وي بار، مەملەكەتتەن قولداۋ كورسەتىلسە، ۇلكەن فابريكا اشىپ، كاسىبىمىزدى دامىتقىمىز كەلەدى. ال جاستار جىلىندا وسى ارمان-ماقساتىمنىڭ ورىندالۋى ءۇشىن تەر توگەمىن. قازىر جاستارعا بەرىلىپ جاتقان مۇمكىندىك مول. ەلباسىنىڭ ءوزى ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىر. ءبىز جاسپىز! ويدا – اقىل، بويدا – قايرات، جۇرەكتە – جىگەر بار. ەندەشە، ەشتەڭەدەن تايسالماي، تەك قانا ەڭبەك ەتۋ كەرەك.

– اڭگىمەڭە راحمەت! كاسىبىڭ ورگە دومالاسىن!

اڭگىمەلەسكەن  دينارا  مىڭجاسارقىزى

سوڭعى جاڭالىقتار