10 قاڭتار 2019, 10:53 1338 0 قوعام احمەت ومىرزاق

قارا كيىك، قوش كەلدىڭ!

بۇگىنگىدەي – عىلىم-ءبىلىم جەتىستىگى كۇللى عالامشار تۇرعىندارىنا ورتاق يگىلىك بولاتىن جاعدايعا جەتكەنشە، ءار حالىقتىڭ دۇنيەنىڭ سىرى مەن قۇرىلىسى تۋرالى ءبىلىمى مەن بولجامدارى ءارتۇرلى رايدا كورىنىپ، وزىنشە دامىدى. قاراپايىم ەسەپ-قيساپتار مەن كوسموگونيالىق تۇسىنىكتەرگە (استرونوميا، عارىشتىق دەنەلەر تۋرالى ۇعىم) دەيىنگى ارالىقتاعى ءتۇرلى قۇبىلىستار تۋرالى ءار حالىق وزىنشە وي جۇگىرتىپ، توپشىلاۋ جاسادى. بۇنى جەر بەتىندەگى حالىقتاردىڭ جاراتىلىس جايىنداعى، تابيعات قۇبىلىستارى تۋرالى ەجەلگى اڭىزدارىنا قاراپ تا انىق تانۋعا بولادى.

بۇگىنگىدەي جازۋى-سىزۋى بولماعان (نەمەسە ءبىر كەزدە بولعان جازۋلارى ۇمىتىلعان) حالىقتار كۇنتىزبەنى قالاي جاسادى، اي-جىلداردى قالاي ايىردى؟ ماسەلەن، قازاقتار ۋاقىت مەزگىلىن قۇبىلىسىنا بەلگىلەپ (قۇلانيەك، ءتاڭسارى، كۇن شىعا، ساسكە، ءتۇس، بەسىن، كەش، ت.ب.), ايعا قاراپ (جاڭا تۋعان اي، ون تورتىنەن تولعان اي، ءولىارا) ايدىڭ كۇندەرىن شامالاعان. سونداي-اق، اپتانىڭ جەتى كۇنىن بولەكشە اتاپ (دۇيسەنبى، سەيسەنبى، سارسەنبى، بەيسەنبى، جۇما، سەنبى، جەكسەنبى), جىلدىڭ ون ەكى ايىنا دا وزىنشە ات بەرگەن (قاڭتار، اقپان، ناۋرىز، كوكەك، مامىر، ماۋسىم، شىلدە، تامىز، قىركۇيەك، قازان، قاراشا، جەلتوقسان). ال جىلداردى تسيكلدى «جىل قايىرۋ» ءتاسىلى ارقىلى ءبىلىپ، بولعان وقيعالاردىڭ قاي كەزدە ورىن العانىن، ادامنىڭ جاسى نەشەدە ەكەنىن ايتىپ وتىرعان.

جىل دەگەنىمىز – جەردىڭ كۇندى ءبىر اينالىپ شىعۋىنا كەتەتىن ۋاقىت. ول ۋاقىت – ون ەكى ايعا نەمەسە ەلۋ ەكى اپتاعا، 365 كۇنگە بولىنەدى. ءار جىل بۇگىندە رەسمي قولدانىستاعى گريگوريان كۇنتىزبەسى بويىنشا قاڭتار ايىنىڭ بىرىنەن باستالادى. دەمەك، الەمنىڭ كوپ بولىگىندە جىل ساناۋ قاڭتار ايىنان باستالادى دەگەن ءسوز. ال كوپتەگەن ەلدەر سياقتى، ەرتەدە قازاقتار ءۇشىن جىل باسى – ناۋرىز ايىنىڭ 21-ىنە تۋرا كەلگەن. سەبەبى 21 ناۋرىزدا كۇن مەن ءتۇننىڭ كوكتەمگى تەڭەلۋى بولادى. سودان باستاپ كۇن تەز ۇزارىپ، كۇن رايى جىلىنا باستايدى. جان-جانۋارلار تۇلەپ، وسىمدىك اتاۋلى بۇرشىك جارىپ، تىرشىلىگىن جاڭارتادى. حالقىمىز تابيعاتتاعى وسى قۇبىلىستى نەگىزگە الىپ، جاڭا جىلدىڭ كەلۋىنە فيلوسوفيالىق وي دارىتقان. راسىندا جىل كەلگەندە تابيعات جاڭارماسا، ونىڭ نەسى جاڭا جىل؟

قازاق حالقى جىل ساناۋعا مۇشەلدىك تسيكلدى العان. ول – قايتالانىپ كەلەتىن 12 جىلدان تۇرادى. ءار جىلدىڭ وزىندىك اتاۋى بار، رەتىمەن ايتساق: تىشقان، سيىر، بارىس، قويان، ۇلۋ، جىلان، جىلقى، قوي، مەشىن، تاۋىق، يت، دوڭىز – قاراكيىك. قازاق نەگە جىل ەسەبىن بۇلاي جۇرگىزگەن؟ ونى تاپ باسىپ ايتۋ قيىن، تەك ول تۋرالى حالقىمىزدا مىناداي اڭىز بار: ەرتەدە اڭدار جىل باسى بولۋعا تالاسىپتى. سوندا ولاردىڭ ارقايسىسى ءوزىنىڭ ارتىقشىلىعىن ايتىپ، جىل باسى ءوزى بولۋى كەرەكتىگىن دالەلدەپ، باسقالارىمەن كەلىسپەيدى. اقىرى ولار «شىعىپ كەلە جاتقان كۇندى كىم ءبىرىنشى كورسە، سول جىل باسى بولسىن» دەگەن ۋاجگە توقتايدى. وسىلايشا «بارىنەن بويىم بيىك، شىققان كۇندى قالايدا ءبىرىنشى بولىپ كورەمىن» دەگەن تۇيەدەن قۋلىعىن اسىرعان تىشقان، تۇيەنىڭ وركەشىنە ورمەلەپ شىعىپ، شىققان كۇندى ءبىرىنشى بولىپ كورگەنىن سۇيىنشىلەپ، ايقايلايدى. سولايشا قالعان اڭدار دا كۇندى كورگەنىن كەزەكپەن ايتىپ، جان-جانۋاردىڭ 12 ءتۇرى جىلداردان وزدەرىنىڭ ورنىن يەلەپتى. ال «جىلدىڭ باسى بولماسام، جىلعا كىرمەي-اق قويدىم» دەپ وكپەلەگەن تۇيە جىلعا ەنبەي قالىپتى. «تۇيە بويىنا سەنىپ، جىلدان قۇر قالىپتى» دەگەن ماتەل وسىدان قالعان دەيدى اڭىز. (بۇل اڭىزبەن قازاق مەكتەبىندە وقيتىن بالانىڭ ءبارى تانىس، مۋلتفيلم دە تۇسىرىلگەن). بۇل اڭىزدىڭ قاي داۋىردە شىققانى بەلگىسىز، شاماسى، جىل قايىرۋ پايدا بولعاننان كەيىن 12 جىلدىڭ نەگە 12 جان-جانۋاردىڭ اتىمەن اتالاتىنىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ويلاپ تابىلعان ميف سياقتى. قالاي دەسەك تە، ءالى كۇنگە دەيىن حالقىمىز ءار جىلعا وزىنشە مىنەزدەمە بەرىپ، كەي جىلداردىڭ قولايسىز، كەي جىلداردىڭ جايلى بولىپ كەلەتىنى تۋرالى جورامال جاسايدى، تاڭ قالارلىعى سول – «حالىق ايتسا، قالپ ايتپايدى» دەگەندەي، كەيبىر جىلدار راسىمەن قيىندىعى باسىم بولىپ كەلسە، كەي جىلداردا مولشىلىق بولىپ، ەلدىڭ ەسىندە جاقسىلىعىمەن قالادى. مىسالى، سىر سۇلەيى، اتاقتى شايىر ەرىمبەت كولدەيبەكۇلى ايتقان «جىلاندا جىلاماعان جان قالمايدى، جىلقىدا جىلىسپاعان ەل قالمايدى، ۋا، داريع، كورەر مە قويدىڭ جازىن» دەگەن ولەڭ جولدارى دا وسىنداي جاعدايلارعا بايلانىستى ايتىلعان كورىنەدى. مىسال رەتىندە كەلتىرسەك، حح عاسىر باسىندا 1917 جىلى قازان توڭكەرىسى بولىپ، كوپ قان توگىلۋى ارقىلى بولشەۆيكتەر رەسەيدە بيلىك باسىنا كەلسە، كەلەسى جىلدان باستاپ جاڭا رەجيمگە كونبەگەن حالىقتىڭ جان-جاققا قاشۋى باستالدى. سول سياقتى، 1929 جىلى (جىلان جىلى) قازاقستاندا جەرگىلىكتى حالىقتى كۇشتەپ وتىرىقشىلىققا كوشىرۋدىڭ سوڭى اشتىققا ۇرىندىردى. سول كەزدە قازاقتار باسى اۋعان جاققا كوپتەپ بوسىپ، قىرعىنعا ۇشىرادى. ال 1941 جىلى (تاعى دا جىلان) باستالعان ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ حالقىمىزعا قانداي قاسىرەت اكەلگەنىن بىلەمىز. دەمەك، 12 جىلدا ءبىر قايتالانىپ وتىراتىن قازاقتىڭ جىل قايىرۋىنداعى جىلداردىڭ ارقايسىنىڭ ءبىر جانۋاردىڭ اتىن يەلەنۋىنىڭ دە سىرى بار.

حالقىمىزدىڭ كونەدەن كەلە جاتقان بولجامى بويىنشا، «تىشقان جىلى – مولشىلىق پەن بەرەكەنىڭ، بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتىڭ جىلى، سيىر جىلى – اۋىرتپالىق، داۋ-جانجال، قيىندىقتارىمەن ەستە قالاتىن جىل، بارىس جىلى – اۋىرتپالىعى دا، جاقسىلىعى دا ارالاس جىل، قويان جىلى – قازاقتىڭ شارۋاشىلىق تاريحىندا جۇت، اشتىق، اۋىرتپالىق، بەينەت جىلى، ۇلۋ جىلى – كەيدە جايلى، كەيدە جايسىز، جىلان جىلى – ەلگە جايسىز جىل، جىلقى جىلى – كوشىپ-قونۋلار كوپ بولادى، قوي جىلى – حالىققا جايلى، بەرەكە مەن مولشىلىققا كەنەلەتىن جىل، مەشىن جىلى – سəتسىزدەۋ، جايسىز وقيعالار ورىن الاتىن جىل، تاۋىق جىلى – قاۋىپ-قاتەر ءجيى بولاتىن جىل، يت جىلى – تاۋىقتان كەلگەن اۋىرتپالىق جەڭىلدەيتىن جىل، دوڭىز (قاراكيىك) جىلى – ەڭبەكتىڭ بەرەكەسىن كەلتىرەتىن جىل» ەكەن.

12 جىلعا اتى بەرىلگەن جان-جانۋارلاردىڭ اتى، وعان حالىق بەرگەن سيپاتتاما تۋرالى ايتا كەلىپ، ولاردىڭ اراسىنداعى ءبىر-ەكەۋىنىڭ اتى تۋرالى ەرەكشەلەپ ايتا كەتۋ كەرەك. نەگە؟ سەبەبى ونىڭ بىرەۋىنىڭ (مەشىن) اتاۋى تۋرالى ناقتى ۇعىم جوق، ەكىنشىسىن (دوڭىز) حالقىمىزدىڭ ءدىني سەنىمىنە، بالكىم، باسقا ءبىر سەبەپكە وراي اتىن وزگەرتىپ ايتادى. ونىڭ قيسىنى دا جوق ەمەس، ماسەلەن، مەشىندى بىرەۋلەر مايمىل دەپ تۇسىندىرسە، حالقىمىزدىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان اڭىزىندا مەشىندى «ازىپ كەتكەن ادام» دەپ تۇسىندىرەدى. سول سەكىلدى، قاسقىردى مالدىڭ جاۋى ساناپ – ەگەر اتىن اتاسا ايازدى كۇنى قۇتىرىپ، مالدى قىرىپ كەتەدى دەگەن نانىمعا سايكەس، ونى «يت-قۇس»، «ءبورى» ت.ب. اتاۋلارمەن اتايتىنى سەكىلدى، دوڭىزدى دا قازاق جىل قايىرعاندا «قاراكيىك» دەپ ايتادى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي، ءدىني سەنىمگە دە بايلانىستى شىعار، سەبەبى داستارقان باسىندا حارام نارسەنىڭ اتىن اتاۋ – ىرىسىڭدى قاشىرادى دەپ ىرىمدايتىن قازاق دوڭىزدى وتباسىندا اتاماۋ ءۇشىن «قاراكيىك» دەگەن اتاۋ بەرگەن سەكىلدى. تاعى ءبىر قىزىعى، «قاراكيىك» دەگەن اتاۋ تۇركىتۇقىمداس باسقا دا ەلدەردە كەڭ قولدانىلادى.

كەيىنگى كەزدە «قاراكيىك» اتاۋىنا بايلانىستى باق-تاردا جاريالانعان بىرەن-ساران ماتەريالداردا ايتىلىپ قالىپ جاتىر. دەگەنمەن ونى تەرىسكە شىعارۋشىلار دا (قازاقتا «قاراكيىك» دەگەن جىل اتاۋى بولماعان دەگەن سەكىلدى) جوق ەمەس. ال شىنىندا بولماعان با؟ بولماق تۇگىلى، جىلدى «دوڭىز جىلى» دەمەي، «قاراكيىك جىلى» دەپ اتاعان ەكەن. ماسەلەن، بەلگىلى ءماشھۇرتانۋشى عالىم، پروفەسسور، شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى ايتمۇحامبەت تۇرىشەۆ 2008 جىلى جارىق كورگەن «ءماشھۇر-ءجۇسىپ شىعارمالارىنداعى مەترولوگيالىق تەرميندەر» دەگەن عىلىمي ەڭبەگىنىڭ «حالىق مەترولوگياسى» دەگەن بولىمىندە، ءماشۇر ءجۇسىپ كوپەيۇلىنىڭ جازبالارىنا سۇيەنە وتىرىپ، «قاراكيىك جىلى» دەگەن ۇعىمدى بىلايشا تۇسىندىرەدى:

«قاراكيىك جىلى. بۇلاردىڭ حاجىعا بارعان جىلى، باياعى جۇت قوياننان بۇرىن، قاراكيىك جىلى ەدى ء(ماشھۇر-ءجۇسىپ.، 11).

جىلى يت بولعاندار «وپادار»، جىلى دوڭىز بولعاندار «قارا كيىك» – دەپ سىپايىلاۋ دا بار (وپادار – دەپ تانىستىرۋ تۇركىمەن مەن قاراقالپاقتا دا بار) (ق. حاليد، 1992: 195). قارا كيىك: دوڭىز (جىل اتى) – (سۆينيا – نازۆانيە گودا پو زودياكۋ): مەن قارا كيىك جىلى تۋىپپىن. (س. امانجولوۆ، 428). دوڭىز جىلى كيىكتەردىڭ قاتتى جۇت بولىپ قىرىلىپ قالۋىنا بايلانىستى دا قارا كيىك جىلى دەپ اتالۋى مۇمكىن. قارا ءسوزىنىڭ ولىممەن بايلانىستى ەكەندىگى ايتىلدى. قاراڭىز: اق سۇيەك پەن قارا سۇيەك ءبولىمىن. م-ج. كوپەەۆ قۇنانبايدىڭ باس بولىپ – 120 ادامنىڭ باسى بولىپ، قاجىعا بارعانىن ءسوز قىلىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە قيشىل قىستاۋباي دا بولعان. قۇنانباي قاجىعا بارعان جىل 1874 جىل – دەيدى ءماشھۇر-ءجۇسىپ. 1874 جىل يت ءبىتىپ، 1875 دوڭىزعا كىرەر شاق. ءبىز 22 ناۋرىزبەن ەسەپتەپ وتىرمىز. دەمەك، قاراكيىك جىلى 1874 جىل بولعان سياقتى».

كورىپ وتىرعانىمىزداي، بۇدان ءبىر جارىم عاسىر ارىدە ءومىر ءسۇرىپ، سول كەزدەگى قازاقتىڭ تاريحى مەن سالت-ءداستۇرى جايىندا باعا جەتپەس قۇندى ەڭبەكتەر جازىپ قالدىرعان ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەيۇلىنىڭ ءوزى «دوڭىز جىلىن» «قاراكيىك» دەپ اتاعان ەكەن. دەمەك، «قاراكيىك» اتتى جىل اتاۋىن بۇرىنعىنىڭ ادامدارى ءوز ورنىمەن دۇرىس قولدانعان.

قاراكيىك اتاۋى، نەگىزىنەن، جابايى شوشقاعا بايلانىستى ايتىلعان، جىلعا ەنگەنى سول دەگەن تۇسىنىك بار حالقىمىزدا. ال «قاراكيىك» اتاۋى قايدان شىققان دەسەڭىز، جابايى دوڭىز – اسىراندى دوڭىز سياقتى ىركىلدەگەن سەمىز بولمايدى. اشاتۇياقتى جانۋار. اشىق الاڭدا كوپ جۇرمەيدى. اشىق جەردەن كورىپ قاپ قۋعاندارعا قارا شالدىرماي، قالىڭ قامىس اراسىنا نەمەسە نۋ جىنىستى توعايعا ءسىڭىپ كەتەدى. ءسىرا، ىلعي تەڭەۋمەن، شەندەستىرۋمەن سويلەيتىن قازاق كيىكتەي تەز جۇگىرەتىن، تۇرقى قارا جانۋاردىڭ جىلدامدىعىنا قاراي «قاراكيىك» دەپ اتاپ كەتكەن شىعار. كەيىن يسلام ءدىنىن قابىلداعاننان كەيىن بابالارىمىز دوڭىزدىڭ اتىن اتاماي، بۇرىنعى اتاۋىمەن ايتۋ قايتادان ادەتكە ەنگەن بولسا كەرەك. قالايدا، دوڭىز، شوشقا دەۋدەن كورى «قاراكيىك» اتاۋى قۇلاققا جاعىمدى، جاتىق ەستىلەدى. ال «قاراكيىك» اتاۋىنىڭ ۇمىت بولا باستاۋى، سوڭعى جۇزجىلدىق شاماسىندا بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى حالىققا اسىراندى شوشقا تانىس بولدى. شوشقا ءوسىرۋدى ۇلتىنا، جەرىنە قاراماي مىندەتتەيتىن ەلدە ءومىر سۇردىك. وقۋلىقتا ورىستىڭ «سۆينيا» دەگەن ءسوزىن «شوشقا» دەپ اۋدارىپ وقىتتى. مۋلتفيلمدە، كينودا شوشقانى كورسەتەتىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، اتا-بابامىز اتىن ايتپاي وتكەن جانۋاردى ءبىزدىڭ جاتىرقاۋىمىزعا مۇمكىندىك بولمادى. ەندەشە «قاراكيىك» ۇمىتىلماي قايتسىن؟! دەمەك، تاۋەلسىز مەملەكەتتە تاۋەلسىز سانا قالىپتاستىرىپ، بابامىزدان قالعان ۇعىم رەتىندە دە، جىلدىڭ نە جانۋاردىڭ اتى رەتىندە دە «قاراكيىك» ءسوزىن ءتىرىلتۋدىڭ ماڭىزى زور.

دانا حالقىمىز «قۇدايدىڭ كۇنىنىڭ جامانى جوق» دەيدى عوي، سول ايتپاقشى، حالقىمىز تاريحىندا «قاراكيىك» جىلىندا بولعان وقيعالاردى سارالاپ كورسەك، ونىڭ ىشىندە جۇرتىمىز ءۇشىن جايلىسى دا، جايسىزى دا بولعان ەكەن.

عاسىر باسىنداعى العاشقى «قاراكيىك» جىلىندا، ياعني، 1911 جىلى 4 قاڭتاردا الماتىدا (ول كەزدە ۆەرنىي) 10 بالدىق جەر سىلكىنىسى بولىپ، سودان 452 ادام قازا تاۋىپ، 1094 ءۇي قيراعان. 1935 جىلى ەلىمىزدە كولحوزداستىرۋ تولىعىمەن اياقتالدى، سونىڭ سەبەبىنەن كوشپەلى حالىق اشتىققا ۇشىراپ، ءبىرازى شەتكە بوسىپ كەتتى. 1959 جىلى «تەمىرتاۋ قاقتىعىسى» بولدى. 1983 جىلى قازان قالاسىنان ۇشىپ كەلگەن تۋ-134 ۇشاعى الماتى اۋەجايىنا جەتپەي، تاۋعا سوعىلىپ اپاتقا ۇشىرادى، سونىڭ سالدارىنان 90 ادام مەزگىلسىز قازا تاپتى. ارينە، بۇلاردىڭ قاي-قايسىسى دا ەلەمەۋگە بولمايتىن قايعىلى وقيعالار، بىراق تاريحتا «قاراكيىكتى» قازاق جۇرتى ءۇشىن ءساتتى جىل دەگىزە الاتىن نەبىر قۋانىشتى جاعدايلاردىڭ بولعانىن دا كورۋگە بولادى.

1729 جىلى قازاق-جوڭعار شايقاسىندا قازاقتار جاعى ءىرى جەڭىسكە قول جەتكىزىپ، عاسىرلار بويى سوعىسۋمەن كەلە جاتقان باستى قارسىلاسىنىڭ مىسىن باسقان. ودان كەيىنگى جەردە قازاقتار جوڭعارلارعا ەسە جىبەرمەگەن. 1923 جىلى – قازاق ەلى رەسەيدىڭ قۇرامىنداعى اۆتونوميالى رەسپۋبليكا بولسا دا، سول جىلدىڭ قازان ايىندا ەلىمىزدە ءىس قاعازدارىن قازاق تىلىندە جۇرگىزۋ تۋرالى دەكرەت قابىلدانىپ، ول ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن جىلدارىنا دەيىن ءوز كۇشىندە تۇردى. سول كەزدەن باستاپ ەلىمىز تۇرعىندارىنىڭ تۋ تۋرالى كۋالىگى، پاسپورتى، ءبىلىمى تۋرالى اتتەستاتى قازاق تىلىندە تولتىرىلا باستادى. 1947 جىلى كارتوچكالىق جۇيە جويىلىپ، اقشا رەفورماسى جاسالدى. سوعان ساي حالىقتىڭ ەڭبەكاقىسى ءوسىپ، تاۋارلار باعاسى ارزاندادى. جانە سول جىلى الەكسەي بودنيا دەگەن قويشى ەلىمىز اۋماعىنان تۇڭعىش رەت بۇد (بەلگىسىز ۇشاتىن دالەڭكە) كورگەن. 1959 جىلى ەلىمىزدە مىندەتتى سەگىزجىلدىق ورتاشا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ، ول – بۇگىنگە دەيىن قازاق جۇرتىنىڭ ساۋاتتىلىق دەڭگەيىن جوعارى قالىپتا ۇستاپ كەلە جاتىر دەسەك، 1971 جىلى 28 ماۋسىمدا – ءبىر كەزدە قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندەگى كسرو باسشىلىعىنىڭ وكىلىمەن وزبەكستانعا بەرىلگەن جەرلەردىڭ ءبىر بولىگى ەلىمىزگە قايتارىلعانى دا تاريحي جەڭىسىمىزدىڭ ءبىرى.

بيىلعى كەلگەن «قاراكيىك» جىلىنان دا ءۇمىتىمىز كوپ. ويتكەنى قاشاندا جاقسىلىققا سەنگىش قازاق حالقى «قاراكيىكتىڭ» كەلىسىن جاماندىققا بالاعان ەمەس. سوندىقتان بولار، حالقىمىز وسى جىلدا دۇنيەگە كەلگەندەردى ىرىسى، ريزىعى مول جارالعان، اقكوڭىل، اشىق-جارقىن، جولى اشىق بولىپ تۋادى دەپ ساناعان جانە دۇشپانىنان ۇستەم، از عانا دوسىن ساقتاي بىلەتىن تۇراقتى ادام بولادى دەپ سەنگەن. جۇلدىزشىلاردىڭ بولجاۋىنشا، جىلى «قاراكيىك» بولعان ادامدار بايسالدى، سىرباز، ەڭبەكقور، قاراپايىم دا قاجىرلى، جۇرت الدىندا بەدەلدى كەلەدى ەكەن. تۋمىسىنان ادامدارمەن قارىم-قاتىناستا قايىرىمدى دا مەيىرىمدى كەلەتىن «قاراكيىكتەر» جۇرتقا جاماندىق ويلامايتىن، كوپ جاعدايدا وزگەدەن زيان شەگىپ قالاتىن كورىنەدى. دەمەك، كەلگەن جىلدىڭ جاقسىلىعى كوپ دەپ سەنەيىك! جاڭعىرعان رۋحىمىزبەن بىرگە بابالاردان قالعان مۇرانىڭ ءبىرى – «قاراكيىك» اتاۋى دا قايتا ورالىپ، حالقىمىزدىڭ بۇل جىلدان كۇتكەن جاقسىلىعى مولايىپ، ىرىسى تاسا بەرسە – نۇر ۇستىنە نۇر!

سوڭعى جاڭالىقتار