11 قازان 2018, 12:21 1315 0 ىشكى ساياسات اياۋلىم سالىقجانوۆا

ونلاين-ساۋدا قىزىپ تۇر

 «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ باستى ماقساتى – قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ءارى ۇلتتىق ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ. قۇجاتتى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە 2020 جىلعا دەيىن ينتەرنەت قولدانۋشىلاردىڭ سانىن 80 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ، تۇرعىنداردىڭ 95 پايىزىن تسيفرلىق xابار تاراتۋمەن قامتۋ، ازاماتتاردىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن 80 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ كوزدەلۋدە.

«تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزى 2016 جىلى «زەردە» ۇلتتىق حولدينگىنىڭ بازاسىندا ازىرلەنگەن. «تسيفرلى قازاقستان» تەك ءبىر عانا IT سالاسىن ەمەس، قوعامداعى وزگە دە سالالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان. ول بويىنشا ءجىو-دەگى IT-سەكتورىنىڭ ۇلەسىن 2020 جىلعا دەيىن 5 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار، IT-سەكتورىندا 150 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ، ءدال وسى سالاداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى 37 پايىزدى قۇراپ وتىر. ال حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعى 85 پايىزعا دەيىن جەتكىزىلەتىن بولادى.

جوبانىڭ باستى ماقساتى – ەل ەكونوميكاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرىپ، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ. جوبا نەگىزگى 4 باعىت بويىنشا جۇزەگە اسپاق. ءبىرىنشى باعىت – اۋىل-ايماقتى كەڭجولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىپ، قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋ. ەكىنشى باعىت – ەكونوميكانىڭ سالالارىنا (كولىك جانە لوگيستيكا، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ەلەكتروندى ساۋدا) تسيفرلىق تەحنولوگيانى ەندىرۋ. ءۇشىنشىسى – مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ءتورتىنشى باعىت – IT-مامانداردى دايارلاۋ.

ەكىنشى باعىتقا، ياعني ەكونوميكا سالالارىنا تسيفرلىق تەحنولوگيانى ەندىرۋ دەگەنگە بۇكىل الەمدە قارقىن الىپ كەلە جاتقان ونلاين-ساۋدانى جاتقىزامىز. ونلاين ساۋدا – الەمدىك ەكونوميكاداعى جاڭا ترەند، ساۋدا جاساۋدىڭ زاماناۋي ءتۇرى. ىزدەگەنىڭىزدى دۇكەن، بازار ارالاپ جۇرمەي جانە وعان ارنايى ۋاقىت ارناماي، ۇيدە وتىرىپ-اق ينتەرنەتتەن قالاعان دۇنيەڭىزدى ساتىپ الا الاسىز. ۋاقىت ۇنەمدەۋدىڭ تاماشا مۇمكىندىگى. اقش-تا اتالعان ساۋدانىڭ دامىپ كەتكەنىنە ءبىراز بولعانىمەن، قازاقستاندا ەندى-ەندى قارقىن الۋدا. رەسەيدە دە ونلاين-ساۋدا جاقسى دامىعان. ەلىمىزدە جۇرگىزىلگەن ستاتيستيكالىق مالىمەتكە سەنسەك، قازاقستاندىقتاردىڭ ينتەرنەت ساۋدالارىنىڭ 90 پايىزعا جۋىعى شەتەلدىك ينتەرنەت-دۇكەندەردە جاسالادى. اسىرەسە، ارزان باعادا ميلليوننان اسا تاۋار ۇسىناتىن قىتايدىڭ «Alibaba»، وسىعان ۇقساس كورەي كوسمەتيكاسى مەن تاۋارلارىن ساتاتىن «Joom» ينتەرنەت دۇكەندەرىنە تاپسىرىس بەرۋشىلەر كوپ. سونداي-اق، ينستاگرام جەلىسى ارقىلى دا قىتاي، رەسەيدەن كيىم-كەشەك، سومكە جانە تاعى سول سياقتى زاتتارعا تاپسىرىس بەرۋ وتە ءجيى كەزدەسەدى. باستاپقى ەكەۋىندە تاپسىرىستى جەتكىزۋ تەگىن بولسا، سوڭعىسىندا ۇستىنە جەتكىزىپ بەرۋ اقىسى قوسىلادى. وتاندىق ساۋداگەرلەر دە ينتەرنەتتەگى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جارناما جاساپ، تانىلۋدا. ءتىپتى، قازىر تۇتىنۋشىلار دا الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ىزدەپ، تاۋىپ باراتىن بولعان دۇكەندەرگە. وسى تۇستا ونلاين-دۇكەن مەن ونلاين-جارنامانىڭ ايىرماشىلىعىن ءبولىپ قاراستىرۋ قاجەت. ونلاين-دۇكەن دەگەنىمىز – شىنايى دۇكەنى جوق، تاۋارلارىن جەلىدەگى پاراقشاعا عانا ورنالاستىراتىن دۇكەن. تاۋاردى قولمەن ۇستاپ كورۋ مۇمكىن ەمەس بۇل جاعدايدا. تاپسىرىس بەرەسىز، الاسىز. تاۋار ساپاسى، ءتۇرى، ءتۇسى ءسىز ەلەستەتكەننەن باسقا بولاتىن بولسا، ءسوزسىز تۇتىنۋشى قۇقىعى بۇزىلادى. بىراق بىزدە ينتەرنەت ساۋداسىنا ارنالعان زاڭ جوق ازىرگە. ەۋروپادا ينتەرنەت ارقىلى ساپاسىز تاۋار ساتقاندارعا اسا ءىرى كولەمدە ايىپپۇل سالىنادى. ايىپپۇلدان قورىققان ۇيىمنىڭ ادىلەتتى جۇمىس ىستەيتىنى انىق. ال ۇيىم ادىلەتتى جۇمىس ىستەسە، حالىقتىڭ جاپپاي ونلاين-ساۋداعا سەنەتىنى بەلگىلى. ەكى اراداعى قارىم-قاتىناس جاقسى بولعاندا، بۇل ساۋدا ءتۇرىنىڭ ەل ەكونوميكاسىنا تيگىزەتىن پايداسى دا زور بولماق. ال بىزدە ازىرگە اتالمىش ساۋدا جۇيەسىندە تۇتىنۋشىلار قۇقىعى السىرەپ تۇرعاندىقتان، ەڭ العاشقى جاۋاپكەرشىلىك تۇتىنۋشىنىڭ وزىنە ارتىلادى. دەمەك، كەز كەلگەن زاتقا ونلاين تاپسىرىس بەرەر الدىندا، ساتىپ الۋشى ەڭ الدىمەن كەرى بايلانىسقا نازار اۋدارۋى ءتيىس. ياعني، كومپانيانىڭ مەكەن-جايى، تەلەفون ءنومىرى، ءتىپتى ساۋدالاۋعا رۇقسات بەرەتىن سەرتيفيكاتى كورسەتىلۋى ءتيىس. ونلاين-دۇكەندەردىڭ كوبى «ساتىپ الىنعان تاۋار كەرى قايتارىلمايدى جانە اۋىستىرىلمايدى» دەپ كورسەتىپ قويادى. وسىعان دا نازار اۋدارعان ءجون، سەبەبى بۇل جاۋاپكەرشىلىكتى بىردەن ساتىپ الۋشىعا جۇكتەپ قويۋ دەگەندى مەڭزەيدى جانە تۇتىنۋشى تاراپىنان بىردەن-ءبىر سەنىمسىزدىك تۋعىزادى. ال ونلاين-جارنامالاۋ دەگەنىمىز – بەلگىلى ءبىر مەكەن-جايدا ورنالاسقان، حالىق كىرىپ، تاۋاردى ءوز قولىمەن ۇستاپ كورە الاتىن تاۋار دۇكەنىن الەۋمەتتىك پاراقشاعا ورنالاستىرۋ ارقىلى تانىلۋ. قازاقستاندا ونلاين-جارنامالاۋ كەڭىنەن ەتەك جايعان.

جالپى، ونلاين-ساۋدا ءتۇرلى كەدەرگىلەر، شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەردىڭ كوپتىگىنە قاراماستان، قارقىندى دامۋدا. ويتكەنى ينتەرنەت ارقىلى ساتۋ دا، ساتىپ الۋ دا – وتە ىڭعايلى. بانكتەر دە ونلاين قىزمەتىن دامىتا باستادى. قازىر تولەم كارتاسىن ينتەرنەت ارقىلى تاپسىرىس بەرىپ الدىرىپ، كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى كوميسسياسىز ىڭعايلى تولەي الاسىز. كەيبىر بانكتەردىڭ جانىندا ينتەرنەت-دۇكەندەر جۇمىس ىستەپ، ونلاين-كرەديت بەرىلە باستادى. بۇل ونلاين-كوممەرتسيانىڭ ۇسىنۋشىعا دا، تۇتىنۋشىعا دا قولايلى ەكەنىن كورسەتەدى. بىراق بۇل سالانىڭ بىرنەشە تۇيتكىلى بار. العاشقىسى – لوگيستيكا. قازاقستاندا حالىق سانى از، ال جەرى كەڭ-بايتاق. وسى سەبەپتەن ساتۋشىلار تاۋاردى وڭىرلەرگە جەتكىزۋگە قينالادى. اۋىلداردا تولەم كارتاسىن پايدالانۋ كورسەتكىشى تومەن. اقشا الاتىن بانكومات، تولىقتىراتىن تەرمينال جوق. بانكتەردىڭ بارلىعى ينتەرنەت تولەمگە مۇمكىندىكتى قوسىپ ۇلگەرگەن جوق نەمەسە كوميسسيا جوعارى. سوندىقتان ونلاين-ساۋدانىڭ «كورىگىن قىزدىرىپ» وتىرعاندار – ءىرى قالالاردىڭ تۇرعىندارى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن «قازپوشتا» نەمەسە باسقا دا تاسىمالمەن اينالىساتىن كومپانيالار جاڭا سەرۆيستەردى ۇسىنۋى جانە حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى كەرەك.

ەكىنشى ماسەلە – سەرۆيس. الەۋمەتتىك جەلىلەردە بازارداعى 1000 تەڭگەنىڭ ساعاتىن 10 مىڭ تەڭگەدەن ساتاتىندار، وعان الدانىپ قالاتىندار بار. كەيبىر كىشىگىرىم ونلاين-دۇكەندەردىڭ ۇسىنعان تاۋارىنىڭ ساپاسى تومەن. تۇتىنۋشىلار تاۋار مەن اقشاسىن كەرى قايتارا المايتىن جاعدايلار كەزدەسەدى. ناتيجەسىندە، تۇتىنۋشىلاردا ونلاين ساتىپ الۋعا سەنىم ازايادى. ءۇشىنشى ماسەلەنىڭ تۇتىنۋشىلارعا قاتىسى از، بىراق بۇل دا – وسى سالاعا قاتىستى تۇيتكىلدىڭ ءبىرى. ستاتيستيكا. سالادا كولەڭكەلى ويىنشىلار كوپ. ينستاگرام سياقتى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ساتاتىندار، ءبىر كۇندىك سايتتار جەتەرلىك. ءىرى ويىنشىلاردىڭ ءوزى جابىق. ناقتى ءبىر ستاتيستيكالىق مالىمەتتەردى الۋ قيىن.

جالپى العاندا، ونلاين-ساۋدا سالاسىندا وتە قارقىندى دامۋ بار. سوڭعى 3 جىلدا ونلاين-كوممەرتسيا نارىعىندا ءىرى ويىنشىلار پايدا بولدى. قارجى توپتارى، جەكەلەگەن بيزنەسمەندەر ينۆەستيتسيا سالا باستادى. مەملەكەت كاسىپكەرلەرگە ءونىمىن شەتەلدىك ونلاين الاڭداردا ساتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. قاي جاعىنان الساق تا، بۇل نارىقتىڭ دامۋعا مۇمكىندىگى بارىن كورسەتەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار