24 ناۋرىز 2015, 01:29 3027 0 ساياسات اسەل انۋاربەك

قازاقتىڭ بيدايى – الەمگە تانىمال برەند

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقمولا وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا «بۋراباي» سپورت سارايىندا وتكەن «ەلىمنىڭ تاعدىرى – مەنىڭ تاعدىرىم» اتتى فورۋمعا قاتىستى. فورۋم قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالدى. ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى ءوز سوزىندە ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنە توقتالا كەلە، وعان اقمولالىقتاردىڭ دا قوسقان ۇلەسى زور ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
– مۇندا جۇزدەن استام ەتنوستىڭ وكىلدەرى تاتۋلىق پەن كەلىسىمدە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. رەسپۋبليكامىزدا قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرىنىڭ ەڭ كوبى وسى وبلىستا جۇمىس ىستەيدى، ولاردىڭ سانى – 266. بيىل قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جىلى اياسىندا اقمولا وبلىسىندا 500-گە جۋىق ءىس-شارا وتكىزىلەدى. وبلىس اسسامبلەياسىنىڭ اكتيۆى بەس مىڭ ادامدى قۇرايدى، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ العا قويىلعان ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن ەلىمىزگە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ يدەيالارىنا ادالدىقتى، تۇراقتىلىقتى، دوستىقتى، بىرلىكتى ساقتاۋ قاجەتتىگىن ءتۇسىندىردى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالعان ەلباسىنىڭ ءسوزىن وبلىستاعى ەتنومادەني ورتا­لىقتاردىڭ وكىلدەرى دە قۇپ­تادى. ولار قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ەلىمىزدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بارلىق ەتنوس وكىلدەرىن بىرىكتىرگەن بىرەگەي قوعامدىق ينس­تيتۋت رەتىندە اتقارىپ وتىرعان قىزمەتىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى.
سونداي-اق، مەملەكەت باسشىسى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ XVI سەزىندە جاريالانعان رەسپۋبليكانى دامىتۋعا باعىتتالعان حالىقتىق بەس رەفورماعا دا توقتالىپ ءوتتى. قازاقستان پرەزيدەنتى ايتقان بەس رەفورمانى كاسىبي جانە اۆتونومدى مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ، زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ، يندۋستريالاندىرۋ جانە ارتاراپتاندىرۋعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق ءوسىم، بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلت، ترانسپارەنتتى جانە ەسەپ بەرۋشى مەملەكەت رەفورماسى قۇرايدى. «بەس رەفورما – بۇل ەلگە، قاراپايىم ازاماتتارعا كەرەك نارسە. ءبىز يندۋستريالاندىرۋدى جالعاستىرامىز، ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرامىز. مەملەكەت شاعىن جانە ورتا بيزنەس­كە، اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن وندىرۋشىلەرگە كومەكتەسەتىن بولادى. بۇگىندە پارمەندى الەۋمەتتىك ساياسات جۇرگىزىلۋدە. ءبىز جاستارعا، زەينەتكەرلەرگە، سونداي-اق مەملەكەت قولداۋىنا مۇقتاج جانداردىڭ بارىنە قامقورلىق جاساپ وتىرمىز. بۇدان ءارى دە مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار، وزگە دە الەۋمەتتىك نىسانداردى سالاتىن بولامىز».
فورۋم بارىسىندا جاستارعا جۇرەكجاردى ءسوزىن ارناعان مەملەكەت باسشىسى بۇگىن دە، كەلەشەكتە دە ەلىمىزگە ءبىلىمدى جاستاردىڭ قاجەت ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
– سىزدەرگە قازىر قالعان بۇكىل ومىرلەرىڭىزگە قاجەتتى ءبىلىم جيناۋعا مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. قازىر شەت مەملەكەتتەردە وقىتاتىن «بولاشاق» باعدارلاماسىنا قوسا، ءوز ەلىمىزدە دە جاستاردىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ، ۇلكەن بيىكتەردى باعىندىرۋلارىنا بارلىق مۇمكىندىكتەر بار. بوس وتكەن ۋاقىتتى قايتارىپ الۋ مۇمكىن ەمەس، ونى دۇرىس پايدالانا ءبىلۋ ماڭىزدى. سوندىقتان، ءاربىر جاس قول جەتكەنمەن شەكتەلىپ قالماي، جاڭا بەلەستەرگە ۇمتىلۋى كەرەك. ايتارىم، ۋاقىتتى بوسقا وتكىزىپ الماڭدار، جاقسى وقىپ، وتانعا ادال قىزمەت ەتىڭدەر. وسى ورايدا، بارلىعىڭا اق جول تىلەيمىن، – دەدى ەلباسى.
سونىمەن قاتار، قازاقستان پرەزي­دەنتى اقمولا وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا دا وڭ باعا بەردى: «وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ءوندىرىسىنىڭ كولەمى ءۇش جىلدا ەكى ەسە ۇلعايدى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى تابىستى جۇزەگە اسۋدا. تەك بىلتىردىڭ وزىندە 10 جاڭا جوبا ىسكە قوسىلىپ، 17 ميلليارد تەڭگە يگەرىلدى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنان بيىل تاعى 25 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. ولاردا 2000 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن بولادى. كاسىپكەرلىك دامىپ كەلەدى، وبلىستا سوماسى 250 ميلليارد تەڭگەدەن استام ءونىم شىعارعان 53 مىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارى جۇمىس ىستەيدى. مەملەكەت اگرارلىق سەكتورعا كورسەتىلگەن قولداۋدىڭ قايتارىمى بولادى دەپ ۇمىتتەنەدى. وبلىستىڭ بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋ دەڭگەيىنىڭ كورسەتكىشى دە جوعارى – شامامەن 90%. بيىل تاعى 4 بالاباقشا جانە 7 مەكتەپ سالىنادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 11 جاڭا نىسان سالۋ جوسپارلانۋدا».
ەلباسى ءوزىنىڭ جۇمىس ساپارىن اقمولا وبلىسىنان باستاۋ سەبەبىن بىلاي دەپ ءتۇسىندىردى: «اقمولا استانالىق وبلىس بولعاندىقتان، جۇمىس ساپارىمدى سىزدەردىڭ ءوڭىر­لەرىڭىزدەن باستاپ وتىرمىن. وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعى، ءوندىرىس سالاسى جاقسى دامىعان. اسىرەسە، ەلىمىز استىق وندىرۋدەن الەمدەگى الدىڭ­عى قاتارلى مەملەكەتتەردىڭ قاتا­رىندا. بۇعان اقمولالىقتاردىڭ قوسىپ كەلە جاتقان ۇلەسى زور. وڭىردە «كاماز-ينجينيرينگ»، «التىنتاۋ كوكشەتاۋ» جانە «رودينا» اگروفيرماسى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى ءتارىزدى ءىرى كاسىپورىندار بارشىلىق. ەندىگى مىندەت – وسى ءىرى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ اينالاسىنا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى شوعىرلاندىرۋىمىز قاجەت».
كوكشەتاۋداعى «كاماز-ينجينيرينگ» كاسىپورنىندا دا بولىپ، كاسىپورىننىڭ جۇمىسىمەن تانىس­تى. بۇل كاسىپورىن – قازىر ەلىمىزدەگى اۆتوكولىك ءوندىرۋ سالاسىنداعى ەڭ ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى. 2005 جىلدىڭ تامىزىنان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان كاسىپورىن، نەگىزىنەن، ساموسۆالدار، وزگە دە جۇك جانە ارنايى تەحنيكالار قۇراستىرادى. زاۋىتتىڭ نەگىزگى ءونىمى شىعارىلاتىن قۇراستىرۋ تسەحىن ارالاپ، ەڭبەك ۇجىمىمەن جانە وڭىردەگى ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارىمەن تىلدەستى. وڭىردەگى يندۋستريانىڭ دامىپ كەلە جاتقانىنا نازار اۋدارعان قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەت تاراپىنان ونەركاسىپتى دامىتۋ ءۇشىن قوماقتى قاراجات ءبولىنىپ جاتقانىنا توقتالدى.
– قازاقستاندا يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. وزگە ەلدەر زاۋىتتار سانىن قىسقارتىپ جاتقان ۋاقىتتا ءبىز جاڭا­لارىن سالىپ جاتىرمىز. تەك بيىلدىڭ وزىندە 75 جاڭا كاسىپورىن سالىنادى. ولاردا 3 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلاتىن بولادى. ەلدىڭ وڭىرلەرىن دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەت بۇل جۇمىستاردى جالعاستىرا بەرەدى، – دەدى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بالالار تاعامىن وندىرۋمەن اتى شىققان ءارى ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەۋمەن اينالىساتىن «مولوكو سينەگوريا» ءسۇت زاۋىتىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. اتالعان كاسىپورىندا قازىر 175 ادام جۇمىس ىستەيدى. نۇرسۇلتان ءابىشۇلى كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك تسەحتارىن ارالاپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋشىلەرمەن كەزدەستى. قىزمەتكەرلەرمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا وتاندىق ءونىمدى ءوندىرۋ، ايماقتاعى اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ ماسەلەلەرى، باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى.
وڭىردەگى بىرقاتار كاسىپ­ورىنداردىڭ جۇمىسىمەن تانىس­قان قازاقستان پرەزيدەنتىنە اقمو­لالىقتار ايماقتىڭ اۋىل شا­رۋاشىلىعىن دامىتۋعا كور­سەتكەن قولداۋلارى ءۇشىن ريزا­شىلىقتارىن ءبىلدىردى. ال ءوز كەزەگىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقمولا وب­لى­سىنىڭ ەلوردامىزدى ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتەتىن تىرەگى ەكەنىن ايتتى.
– مەملەكەت اگرارلىق سالاعا زور كومەك بەرۋدە. 2009 جىلدان بەرى وبلىستىڭ بارلىق شارۋاشىلىقتار بويىنشا سۋبسيديالاۋى 8 ەسەگە ۇلعايدى. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ، مەن سىزدەردىڭ الدارىڭىزعا ەلوردانى ءوز ونىمدەرىڭىزبەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە مىندەت قويامىن. استانا – جاقىن ورنالاسقان تابيعي تۇتىنۋشى. ەلوردا ءوسىپ كەلەدى، سايكەسىنشە، تۇتىنۋ دا ۇلعايا بەرمەك. جالپى العاندا، اقمولا وبلىسى – ەلدىڭ وزگە دە سولتۇستىك وڭىرلەرىمەن بىرگە الەمدىك ماڭىزعا يە استىقتى ايماق. بۇگىندە قازاقستاننىڭ بيدايى تانىمال برەند بولىپ سانالادى جانە الەمدىك ازىق-تۇلىك قورىن ەسەپتەۋ كەزىندە ءبىزدىڭ ەلدىڭ رەسۋرسى دا قاپەرگە الىنادى. سوعان وراي، ءبىز ءۇشىن اگرارلىق ونىمدەردىڭ كولەمى مەن ساپاسىن ودان ءارى ارتتىرۋ زور جاۋاپكەرشىلىك بولىپ سانالادى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار