16 ناۋرىز 2006, 10:07 506 0 جاڭالىقتار "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

انالار تەمەكIگە قارسى

شىلىم شەگۋ — قاتەرلi دەرت. بۇل – تەك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكiلدەرiنiڭ پiكiرi ەمەس، بۇكiل دۇنيە جۇزiندەگi مەديتسينا عالىمدارىنىڭ جىلدار بويى جۇرگiزگەن زەرتتەۋلەرiنiڭ ناتيجەسiندە بەلگiلi بولعان ۇعىم. نەگiزiنەن تەمەكi شەگۋ دەنساۋلىقتىڭ قاتەرلi بۇزىلىستارىنا الىپ كەلەدi. ادام اعزاسىن ايىقپاس اۋرۋدان اراشالاپ قالۋدى كوزدەيتiن اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ سوزiنە سۇيەنسەك، تەمەكi شەكپەيتiندەرمەن سالىستىرعاندا تەمەكi شەگەتiندەر وكپە iسiگiنەن 3-9 ەسە جيiرەك قايتىس بولاتىن كورiنەدi. سونداي-اق، ماماندار پiكiرi شىلىم شەگەتiن جانداردىڭ وكپە iسiگiنە شالدىعۋ قاتەرi, جۇرەك يشەميالىق اۋرۋىنا شالدىعۋى، ميعا قان قۇيىلۋ قاتەرi تەمەكi شەكپەيتiندەرمەن سالىستىرعاندا 2-3 ەسە كوپتiگiن كورسەتسە، شىلىم شەگەتiن ايەلدەردi شىلىم شەكپەيتiندەرمەن سالىستىرعاندا جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىنىڭ دامۋ قاتەرi ايەلدەردi شىلىم شەكپەيتiندەرمەن سالىستىرعاندا جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىنىڭ دامۋ قاتەرi, 10 ەسە جوعارى ەكەنiن انىقتايدى. جانە تەمەكi شەگۋشiلەردە ءدام، يiس سەزiمتالدىعى وزگەرەدi, جاس شاعىنداعى بەتتەگi تىم ايقىندالعان اجiمدەر، تiس iشەك-قارىن جۇيەسiنiڭ دەرتتەرi پايدا بولادى، اۋىزدان جاعىمسىز يiس بولiنەدi, يممۋنيتەت تومەندەيدi ەكەن.

ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بويىنشا، تەمەكi شەگۋ سەبەپتەرiنەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جىلدا ورتا ەسەپپەن 2025 ادام قايتىس بولسا، قازاقستاندا تۇرعان حالىقتىڭ شامامەن ۇشتەن بiر بولiگi (62 پايىزى ەرلەر، 18 پايىزى ايەلدەر) شىلىم شەگەتiندەر قاتارىن تولىقتىرىپ تۇر.

مiنە، وسىلايشا بۇگiنگi كۇنi تەمەكi تۇتiنiنە تۇنشىعىپ، نيكوتينگە نەمقۇرايدى قارامايتىن جاندار سانى ۋاقىت وتكەن سايىن جوعارىلاۋدا. اسiرەسە، كامەلەت جاسقا تولماعان جاستاردىڭ دا كوك تۇتiنگە ەلiكتەپ، ەسi كەتiپ جۇرگەندەرi دە جيiلەۋدە. ناقتى ساندارمەن سويلەر بولساق، وبلىستىق ناركولوگيالىق ورتالىقتا 358 ناشاقورلىققا قۇمارلىق ەتكەن جاسوسپiرiمدەر مەن 150 تاكسيكوماندى ايتپاعاننىڭ وزiندە، شىلىم شەگiپ ەسەپتە تۇرعان جەتكiنشەكتەردiڭ سانى وتكەن جارتى جىلدىقتا 88 بولعان. وسىلايشا قازiرگi كەزدە بۇقارانى الاڭداتىپ وتىرعان ماسەلەنiڭ بiرi — جاستار مەن جاسوسپiرiمدەردiڭ كوك تۇتiنگە قىزىعۋشىلىعىنىڭ كۇرت ءوسۋi. جاستاردى جامان ادەتتەن ارىلتۋ ءۇشiن «تەمەكi شەگۋشiلەردiڭ الدىن الۋ جانە ونى شەكتەۋ تۋرالى» زاڭدا: «ون سەگiز جاسقا تولماعاندارعا تەمەكi بۇيىمدارىن ساتۋعا تىيىم سالىنادى» دەپ كورسەتiلگەن. بۇگiنگi كۇنi بۇل زاڭدا ەشقانداي دا قاۋقار قالماعانداي. سەبەبi, قاي دۇكەنگە بارا قالساڭىز، كامەلەتكە تولماعان جەتكiنشەك اقشا تولەسە، تەمەكi تۇرماق “اراق” اتتى جىن سۋىن دا الۋعا قۇقىلى. ياعني، ساتۋشىلار بالا بولاشاعىنا بiر ءسات كوڭiل ءبولۋدiڭ ورنىنا الدىندا تۇرعان زاتىنىڭ وتكەنiن ارتىق سانايدى. سونداي-اق، زاڭنىڭ ورىندالۋى بارىسىن قاداعالاپ جاتقان ەشقانداي دا قۇزىرلى مەكەمە قىزمەتكەرلەرiن ساۋدا قاتارىنىڭ قاسىنان كورمەيسiز. سوندا زاڭنىڭ ورىندالۋىن كiم قاداعالاماق؟ ادەتكە اينالعان ايىقپاس اۋرۋدان قالاي ارىلۋعا بولادى؟ بۇل جاۋاپكەرشiلiكتi وسىدان بiرشاما ۋاقىت بۇرىن قۇرىلعان “قارلىعاش” قوعامدىق قوزعالىسى ءوز مويىندارىنا الىپ وتىر. بۇل قوزعالىس قوعامدىق، كوممەرتسيالىق سەرiكتەستiكتەر كواليتسياسىمەن ۇيىمداستىرىلىپتى. ياعني، قارلىعاش قۇسىن ءوز ۇرپاعىنىڭ باتىل دا تالماس قورعاۋشىسى سيمۆولى ەتiپ العان باعدارلامامەن جۇمىس جۇرگiزۋشi كومپانيانىڭ قىزمەتi بارىسىندا الەۋمەتتiك بەلسەندi ايەلدەردەن ۆالونتەرلiك توپ قۇرىلماق. ولار جاسوسپiرiمدەرگە تەمەكi ساۋداسىن جۇرگiزبەۋ ءۇشiن ساۋدا-ساتتىق ورىندارىن باقىلاپ، مالiمدەۋدi ءوز جاۋاپكەرشiلiگiنە الماق. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل شارا جاس جەتكiنشەكتەرگە شىلىم شەگۋ تىيىمىن كۇشەيتۋگە كومەگiن تيگiزەدi ەكەن.

سونىمەن قاتار بۇل جوبا جالپى قوعامنىڭ، اسiرەسە، ساتۋشىلاردىڭ اقپاراتتاندىرىلۋ دەڭگەيiن كوتەرەدi, تەمەكi ساۋداسىنا بايلانىستى زاڭنامالىق شەكتەۋلەر مەن ولاردى بۇزعان جاعدايدا قانداي جازالاۋ شارالارى بار ەكەندiگi تۋرالى مالiمەتپەن تانىس بولادى. باعدارلاما العاشقى رەت استانادا، ورالدا جانە شىمكەنتتە جۇزەگە اسپاق (پيلوتتىق جوبا). باعدارلامانىڭ كوورديناتورى-الماتىداعى “قازاقستاننىڭ iسكەر ايەلدەر اسسوتسياتسياسى”.

“قارلىعاش” قك-كامەلەتكە تولماعاندارعا تەمەكi ساتۋدى توقتاتۋدى ماقسات ەتكەن ايەلدەردiڭ جاڭا ەرiكتi بiرلەستiگi. اتالعان ۇيىم “قارلىعاش-انالار شىلىمعا قارسى” باعدارلاماسىن دايىنداپ، تەمەكi ساۋداسىن، ياعني كامەلەتكە تولماعاندارعا تەمەكi بۇيىمدارىنىڭ ساتىلۋىن باقىلاۋعا الماق.

«KeyPoints» تاۋەلسiز ماركەتينگتiك كومپانيانىڭ زەرتتەۋلەرi كورسەتكەندەي جانە ساتۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بالالاردىڭ تەمەكiنi بiر دانامەن ساتىپ الۋىنا تيiستi ورگاندار تاراپىنان قاتال باقىلاۋدىڭ جەتiسپەۋشiلiگi سەبەپ بولىپ وتىر. بiراق بۇل ورايدا ساتۋشىلار ءوزiن جاۋاپتى دەپ سانامايدى جانە كوبiنە ولار “شىلىم شەگۋگە قارسى” دەگەن تاپسىرما بولعاننىڭ وزiندە، جاسوسپiرiمدەرگە تەمەكi ساۋداسىن توقتاتپايدى. وسىلايشا، جاسوسپiرiمدەردiڭ 26 پايىزى تەمەكiنi دۇڭگiرشەكتەردەن (كيوسك), 25 پايىزى كiشi دۇكەندەردەن جانە 15 پايىزى ازىق-تۇلiك دۇكەندەرiنەن ساتىپ الادى ەكەن. جاسوسپiرiمدەردiڭ ءوز ءسوزi بويىنشا ساتۋشىلاردىڭ 5 پايىزى عانا تەمەكi ساتۋدان باس تارتادى. سايكەسiنشە، ونىڭ 95 پايىزى كەز-كەلگەن سەبەپتەرمەن ساۋداسىن جالعاستىراتىن كورiنەدi.

ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ پiكiرiنشە، جەتكiنشەكتەر اراسىندا شىلىمعا قارسى كۇرەستi دۇڭگiرشەكتiڭ تاپ قاسىندا تۇرىپ باستاۋ قاجەت. 13-15 جاستاعى جاسوسپiرiمدەر اراسىنداعى تەمەكi شەگۋشiلەر سانى – 12.1 پايىزدى قۇرايدى. ونىڭ ۇستiنە بۇل ءۇردiس قىزدار اراسىندا دا بەلەڭ الىپ بارا جاتقانى قازاقستاننىڭ دەموگرافيالىق ماسەلەلەرiنە وتە قاۋiپتi كورiنەدi. وسى شاراعا ايەلدەردiڭ الەۋمەتتiك پوتەنتسيالىن تارتۋ ماسەلەگە جاڭاشا قاراۋ بولىپ ەسەپتەلەدi ەكەن.

انالاردان قۇرىلعان ۇيىم الداعى ۋاقىتتا قوعامداعى شەشۋiن تاپپاي وتىرعان ماسەلەنi وسىلايشا شەشپەك. نەدە بولسا اتقارىلار جۇمىستىڭ ناتيجەسiن كەلەر كۇن كورسەتەر.

وسىدان ەكi-ءۇش جىل بۇرىن زاڭ شىعارۋشى ورگاندار تاراپىنان قوعامدىق ورىنداردا تەمەكi شەگۋشiلەرگە تيىم سالۋ جونiندە ارنايى زاڭ شىعىپ، قابىلدانعان ەدi. الايدا ءاربiر ادامنىڭ مەملەكەت الدىنداعى باعىنار باستى قۇجاتى سانالار زاڭ قازiرگi كەزدە تەك قاعاز جۇزiندە عانا قالىپ وتىر. ياعني، كەيبiر مەملەكەتتiك مەكەمەلەر مەن كافە-بارلارعا، قىمىزحانالارعا جانە قوعامدىق ورىندارعا بارا قالساڭىز، كوك ءتۇتiندi بۋداقتاتىپ وتىرعان كوپشiلiكتi كورگەندە تالاي ۋاقىتتان بەرi تالقىلاۋدا جاتىپ، قابىلدانعان ساتiندە قوعامعا قاجەتسiز سانالار زاڭ نە ءۇشiن شىعارىلدى دەگەن ساۋال ويىمىزعا ورالادى.

شىن مانiندە بۇگiنگi كۇنi تەمەكiنiڭ دەنساۋلىققا زياندى ەكەنiن جاسى جەتiدەن اسپاعان جەتكiنشەك پەن كوپتi كورگەن كونەكوز قاريالاردىڭ بارلىعى بiلەرi ايان. تiپتi شىلىم قورابىندا “شىلىم شەگۋ – سiزدiڭ دەنساۋلىعىڭىزعا وتە زياندى، شىلىم شەگۋ – ولiمگە الىپ كەلەتiن اۋرۋلار تۋعىزادى” دەگەن جازۋ دا بار. قالاي ايتساق تا اۋرۋدى وزiمiزگە تiلەپ الۋدامىز. ياعني، تەمەكiنiڭ زياندى ەكەنiن بiلسەك تە تارتامىز. ال انالاردان قۇرىلعان ۇيىمنىڭ زاڭدى قاداعالايمىز دەگەن قاۋقارى قانشالىقتى جەمiس بەرەرiن ۋاقىت كورسەتەر.

قايرات زاينيشەۆ،

وڭتۇستiك قازاقستان وبلىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار