9 ءساۋىر 2015, 12:08 1949 0 جاڭالىقتار اسەل انۋاربەك

اەس-ءتى كىم سالادى؟

استانادا «Kazatomexpo»، «Power Astana»، «MachExpo Kazakhstan»، «NDT KAZAKHSTAN» كورمەلەرى ءوز جۇمىسىن باستادى. ءتورت بىردەي ونەركاسىپتىك كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ۇكىمەت مۇشەلەرى، پارلامەنت دەپۋتاتتارى جانە شەت مەملەكەتتەردەن كەلگەن قوناقتار قاتىستى.

«Kazatomexpo» كورمەسىنە قاتىسقان «روساتوم» كومپانياسىنىڭ قازاقستانداعى وكىلى ۆيتالي ريابوۆ رەسەي مەن قازاقستان اراسىندا اەس سالۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلاتىندىعىن ءمالىم ەتتى.  «يادرولىق سالادا رەسەي مەن قازاقستاننىڭ ىنتىماقتاستىعىنىڭ ءداستۇرى مەن تاريحى تەرەڭ. قازىر ول جاڭا ساتىعا كوتەرىلدى: اەس سالۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلاتىن بولادى. ونى «قازاقستانداعى ءبىرىنشى اتوم ستانساسى» دەپ ايتقىمىز-اق كەلەدى،  دەگەنمەن اقتاۋدا 30 جىلداي بويى اتوم ستانساسى جۇمىس جاساعانى، ءوڭىردى قۋاتپەن، جىلۋمەن جانە تازا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتكەنى ەسىمىزدە. ايتقانداي، اقتاۋداعى ونەركاسىپتىك يادرولىق رەاكتور 2010 جىلى رەسمي تۇردە جابىلدى. ءبىر قىزىعى، بۇل «ستانسانىڭ» جابىلۋى «قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتىڭ جارقىن بەتى» دەپ باعالاندى. ونىڭ  ۇستىنە بۇل الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان «يادرولىق قاتەردى ازايتۋعا قوسقان  قازاق ەلىنىڭ زور ۇلەسى» رەتىندە تانىلدى. ودان اكەتىلگەن «ءوز مىندەتىن وتەگەن   وتىن ماگاتە كەپىلدىگىندەگى جاڭا قاۋىپسىز قويماعا ساقتاۋعا قويىلدى»، – دەدى ۆيتالي ريابوۆ. ۆيتالي ريابوۆ سالتاناتتى  راسىمدە «روساتوم» كومپانياسىنىڭ «Kazatomexpo» كورمەسىنە اتوم رەاكتورلارىن ازىرلەۋشى مامانداردان، ينستيتۋتتاردان، اەس ءۇشىن وتىن ازىرلەيتىن كاسىپورىنداردان قۇرالعان دەلەگاتسيا جىبەرگەندىگىن ايتىپ ءوتتى.

اەس قۇرىلىسىنا بىردەن كىرىسىپ كەتۋ ءۇشىن نەگىزگى كەلىسىمدەردى تىڭعىلىقتى دايىنداۋ قاجەت ەكەن. قازىر رەسەيدە ۆەدومستۆوارالىق كەلىسىم جۇرگىزىلگەن. ال قازاقستاندا ۇكىمەتتىڭ قايتا قۇرىلىمدانۋى، مينيسترلىكتەردىڭ قايتا ۇيىمداستىرىلۋىنىڭ اسەرىنەن پروتسەسس ءبىراز ۋاقىتقا كەشىككەن كورىنەدى. قازاقستاندا اەس سالۋ تۋرالى كەلىسىمگە بيىلعى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىندا قول قويىلۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ەسكەرتتى «روساتوم» كومپانياسىنىڭ وكىلى. قازاق جەرىندە اەس سالۋعا رەسەي قازىر دايىن وتىر. تەك قانداي قۋاتتىلىقتاعى ستانسا كەرەك ەكەندىگى بەلگىلى بولسا بولعانى. ريابوۆ مىرزا رەسەيگە كۋرچاتوۆ ماڭىنان قۇرىلىس ورنى ءبولىنىپ جاتقاندىعىن ايتا كەلە، ەكىنشى ستانسانىڭ بالقاش ماڭىندا سالىناتىندىعىنا دا توقتالدى. الايدا قازاقستاندىق ەلەكتروەنەرگەتيكالىق قاۋىمداستىقتىڭ توراعاسى شايمەردەن ورازالينوۆ بالقاش ماڭىندا اەس سالۋدان قازاقستان باس تارتقاندىعىن العا تارتتى. ويتكەنى قازىر ول ماڭدا وڭتۇستىك كورەيا كومىرمەن جۇمىس جاسايتىن بالقاش جەس-ءىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدە. ال وتاندىق اەس-ءتىڭ قاي جەردە سالىناتىنى جاقىن ۋاقىتتا تۇپكىلىكتى شەشىلەدى. «بۇل جەردە ءبىر نارسەنى ءتۇسىنىپ الۋ كەرەك. اتوم ستانساسىن سالۋ نە سالماۋ – كاسىبي مامانداردىڭ ۇلەسىندەگى ماسەلە بولۋى ءتيىس. مەنىڭشە، جەرىنىڭ استىندا وسىنشا ۋران بايلىعى بار جانە ءتيىستى  وتىندى دا شىعاراتىن قازاقستاننىڭ سولاردان قۋات وندىرەتىن ستانسانى  سالۋى – قيسىندى ءىس. قالاي بولعاندا، سوڭعى ءسوز  – مامانداردا. ال اەس-ءتى كىم     سالاتىنىن وتەتىن بايقاۋ شەشەدى. جانە وندا ارىپتەس كورشىلىگى ءۇشىن ەمەس،   تەحنولوگياسىنىڭ ۇزدىكتىگى، قۇرالىنىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن جەڭۋى تيىس»، – دەدى شايمەردەن ورازالينوۆ.

تەگتەر قازاقستان اەس

سوڭعى جاڭالىقتار