17 قىركۇيەك, 17:19 533 0 كولىك ءدىلدا ۋاليبەك

ۇشپايتىن ۇشاقتىڭ بيلەتى: اقشاسى قايتپاعاندار قايتپەك؟

توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ەلىمىزدە اۋە رەيستەرىنىڭ 95 پايىزى توقتاعان بولاتىن. ماسەلەن، ءساۋىر ايىندا 4 340 رەيس ۇشپاعان. جولاۋشىلار مەن ساياحاتشىلار دا بىردەن بيلەتتەرىن قايتارىپ الۋعا ارەكەت جاسادى. ادەتتە قازاقستاندىق جولاۋشىلاردىڭ تەك 7 پايىزى عانا بيلەتتەرىن كەرى وتكىزسە، توتەنشە جاعداي كەزىندە بۇل كورسەتكىش 80 پايىزدان اسىپ كەتكەن. بيلەتتى قايتارۋعا ءوتىنىش بىلدىرگەندەر اقشاسىن الا الماي جۇرگەندەرىن ايتىپ شاعىمدانعان بولاتىن. ودان كەيىن بيلەتتىڭ قۇنى تولىق قايتارىلمايدى دەگەن دە اقپارات تارادى. ۇشپاعان ۇشاققا بيلەت العانداردىڭ ءبىرازى ءالى كۇنگە دەيىن قاراجاتىنىڭ قالتاسىنا قايتپاعانىن ايتىپ، اۋە كومپانيالاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالارىنا شاعىمدارىن جازعان. بيلەت بار، ۇشاق جوق، اقشا قايدا؟

ۇكىمەت تاراپىنان اتقارىلعان شارالار

تەك ءبىز عانا ەمەس، مۇنداي قيىندىققا الەمنىڭ بارلىق اۋە كومپانياسى تاپ بول­دى. اتاپ ايتار بولساق، يتاليادا اۋە بي­لەتتەرىن برونداۋ وتكەن جىلمەن سالىس­تىر­عاندا 63 پايىزعا، يسپانيادا 84 پايىز­عا، گەرمانيادا 65 پايىزعا، فرانتسيادا 74 پايىزعا ازايعان. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە بۇل – سوڭعى ءجۇز جىلداعى ەڭ تومەنگى كور­­سەتكىش.

اۋە ساپارى مەن تۋريزمگە ارنالعان The Blue Swan Daily پورتالىنىڭ دە­رە­گىنشە، قازاقستاندا جىل سايىن ءۇش مىڭ­داي اۋە رەيسى ارقىلى جولاۋشىلار تاسى­مال­دا­نادى ەكەن. ونىڭ ەكى مىڭعا جۋىعى ىشكى رەيستەر بولسا، قالعان بولىگى سىرتقى رەيس­تەر­گە تيەسىلى. 2019 جىلى جولاۋشىلار اعى­نى تىپتەن ارتقان.

توتەنشە جاعداي مەن كارانتين ال­دىن­دا ساپارعا نەمەسە ساياحاتقا شى­عىپ ۇلگەرگەندەردى مەملەكەت كەيىن ارنايى ۇشاق­تارمەن الدىرۋعا ءماجبۇر بولدى. ءتو­تەن­شە جاعداي جاريالانعان ۋاقىتتا 5 914 قا­زاقستاندىق شەكارا سىرتىندا جۇرگەن. ولار­دى قايتارۋ ءۇشىن شامامەن 1 ملرد تەڭگە قار­جى قاجەت بولدى. ال شەتەلگە شىعىپ ءۇل­گەرمەگەندەرگە تۋريستىك اگەنتتىكتەر اۋە بي­لەتتەرى ءۇشىن تولەنگەن 4,6 ملرد تەڭگەنى قاي­تارۋى كەرەك ەدى.

ساياحاتشىلاردان بولەك باسقا ماق­ساتتا ساپارعا شىعۋعا نيەتتى بولعان جو­لاۋشىلار دا «كۇيىپ كەتكەن» بيلەتىنىڭ اقى­سى قايتپاي قالا ما دەپ الاڭدادى. ەلى­مىزدەگى ۇشاق بيلەتتەرىنىڭ قۇنىن ەسكەرسەك، الاڭداماۋعا نەگىز دە جوق ەمەس: 2012-2018 جىل ارالىعىندا ەلىمىزدەگى اۋە بيلەتىنىڭ باعاسى تۇراقتى تۇردە ءوسىپ وتىرعان.

اۋە بيلەتتەرىن كەرى وتكىزۋدىڭ ەرەجەلەرى ءار كومپانيادا اۋەلدەن بەكىتى­لىپ قويعاندىقتان، العاشىندا سول ءتارتىپ بويىنشا بيلەت قۇنى تولىق قايتارىل­ماي­تىنى ايتىلعان ەدى. كەيىننەن يندۋستريا ءجا­نە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەي­بىت اتامقۇلوۆ اۋە بيلەتتەرىنىڭ ەش­قان­داي ايىپپۇلسىز قايتارىلاتىنىن ءما­لىم­دەگەن ەدى.

«اۋە كومپانيالارىنا توتەنشە جاعداي كە­زىندە توقتاتىلعان رەيستەردىڭ بيلەت قۇ­نىن ايىپپۇلسىز، تولىق كولەمدە قايتارۋ تۋ­رالى تاپسىرما بەرىلىپ، قايتارۋعا ءمىن­دەت­تەل­دى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى، بىزدە اگرەگاتور كوم­پانيالار (Aviata, tickets.kz) ارقىلى دا كوپ بيلەت ساتىلعان. ولار دەربەس جۇمىس ءىس­تەيدى جانە اگرەگاتورلاردىڭ ءبىر بولىگى وزگە مەم­لەكەتتەر اۋماعىندا ورنالاسقان. بۇل دا ءبىز­گە قيىندىق تۋدىرىپ جاتىر. كەي تۋريس­تىك اگەنتتىكتەر بيلەتتى شەتەلدەگى كەڭسەلەرى ارقىلى ساتىپ جاتىر. مۇندا ارينە، قايتارۋ ماسەلەلەرىن ازاماتتىق-قۇقىقتىق الاڭدا سوت ورگاندارى ارقىلى شەشۋ قاجەت»، – دەگەن ەدى مينيستر ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىز­مەتىندە وتكەن ەسەپ بەرۋ بريفينگىندە.

ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا SCAT, Air Astana, Qazaq Air, Fly Arystan اۋە كومپانيالارىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ، اقشانى قاي­تارۋ­عا كەلىسكەن بولاتىن. بىراق بۇعان ۋاقىت كەرەك ەكەنى دە سول كەزدە ايتىلعان ەدى.

سونىمەن قاتار شىلدە ايىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ توتەنشە جاع­دايدى رەسمي تۇردە فورس-ماجورلىق جاع­داي دەپ بەكىتتى.

ال «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك اق باس­قار­ماسى جولاۋشىلار بيلەتتەرىن وتكىزگەن جاع­دايدا اقشالارى تولىق كولەمدە قاي­تارىلاتىنىن توتەنشە جاعداي ەندى جا­ريا­لانعان ۋاقىتتا-اق مالىمدەگەن-ءدى. تەمىرجول بي­لەتتەرىنىڭ قۇنى بۇرىن 3 كۇن ىشىندە قاي­تارىلعان بولسا، پاندەميا كەزىندە قارا­جات جولاۋشىلارعا دەرەۋ قايتارىلىپ وتىر­دى.

قازىرگى كەزدە جاعداي ءبىرشاما وڭالدى. ەل ىشىندە عانا ەمەس، كوپتەگەن شەت مەم­لەكەتكە ۇشاتىن رەيستەر قايتا جانداندى. بىراق قانشاما ۋاقىت وتسە دە، وسى كەزگە دەيىن اقشاسىن الا الماي جۇرگەندەر ءالى دە جە­تەرلىك.

بۇعان كومپانيالار نە دەيدى؟

SCAT اۋە كومپانياسى 3 قىركۇيەك كۇنى Instagram جەلىسىندەگى پاراقشاسىندا ءتو­تەن­شە جاعداي كەزىندە توقتاتىلعان رەيس بي­لەتتەرىنىڭ قۇنى 99 پايىز قايتارىلعانىن ءما­لىمدەگەن بولاتىن. بىراق وعان جازىلعان پىكىر­لەردىڭ باسىم كوپشىلىگى كەرى مازمۇندا. ءپى­كىر جازعاندار ءالى كۇنگە دەيىن بيلەتكە ءتو­لەگەن اقشالارى قايتپاعانىن ايتىپ شا­عىمدانعان. قاراجاتىم قايتتى دەپ العىس ايت­قاندار دا بار، بىراق وندايلار ىلۋدە بىرەۋ. وسى ماسەلەنى نازارعا الا وتىرىپ، SCAT اۋە كومپانياسىنا حابارلاسىپ كورگەن ەدىك. كومپانيا اقشانى قايتارۋ جۇمىستارىنىڭ 99 پايىزى ورىندالعانىن، قايتارىلعان قا­را­جات سوماسى شامامەن 1,8 ميلليارد تەڭ­گە بولعانىن ايتتى.

– الەمدى پاندەميا قاۋپى قۇرساعاننان بەرى بارلىق سالادا ۇلكەن وزگەرىستەر بولدى. وكى­نىشكە قاراي، قازاقستان دا بۇدان سىرت قال­عان جوق.

قازاقستانداعى توتەنشە جاعداي كە­زەڭىندە SCAT 3 000-عا جۋىق رەيستەن باس تارتۋعا ءماجبۇر بولدى. بۇل – 98 000-نان اس­تام بيلەت. كارانتين شارالارىن قايتا-قاي­تا ۇزارتۋ، الىس-جاقىن شەتەلدەردەن قا­­­ز­اقستانمەن اۋە قاتىناسىن شەكتەۋ بۇل جاع­دايدى ودان ءارى ۋشىقتىردى.

ەلىمىزدە توتەنشە جاعداي جاريالانعان ساتتەن باستاپ SCAT كومپانياسى جو­لاۋشىلارعا كومەك كورسەتۋ بويىنشا شتاب قۇردى. قولداۋ ورتالىعى كوماندالارىنىڭ تاۋلىك بويعى جۇمىسى ۇشتىك قۇراممەن نىعايتىلدى.

بۇگىنگى كۇنى الەمدىك وقيعالارعا بايلانىستى داعدارىستىڭ ىقپالىنا ءتۇس­پەگەن بىردە-ءبىر ادام جوق. اۋە كومپانيا­سى ءوزىنىڭ نەگىزگى فۋنكتسياسى – تۇراقتى جو­لاۋشىلار تاسىمالىن جۇزەگە اسىرا الماعان كەزدە كەرى قايتۋ پروتسەسىن ءىشىنارا توقتاتۋعا تۋرا كەلدى. رەيستەردى ۇشىرۋ قايتا باستالعان كەزدە ءبىزدىڭ كومپانيا جولاۋ­شى­لارعا توقتاتىلعان رەيستەردى قايتارۋ پروتسەدۋرالارىن جەدەلدەتتى. كومپانيا بارلىق سۇرانىستى جوسپارلاپ، جوسپارعا سايكەس وڭدەۋدى اياقتاپ، تولەمدەردىڭ كەستەسىن جاريا­لادى.

سونىمەن قاتار جولاۋشىلار مىنا اقپاراتتى نازارعا السا دەيمىز: قا­زىرگى ۋاقىتتا اۋە كومپانياسىنا تۇسكەن بار­لىق ءوتىنىش قارالىپ، ماسەلەلەر رەتتەلدى. ەگەر قانداي دا ءبىر سەبەپتەرمەن اقشا قايتارىلماعان بولسا، بيلەتتى ساتىپ الۋ ورنىنا حابارلاسقان ءجون. ءبىز توتەنشە جاع­داي كەزىندە توقتاتىلعان رەيس بيلەتتەرىنىڭ اقشاسىن 100 پايىز قايتارۋعا كەپىلدىك بەرەمىز.

وسى قيىن كەزەڭدە شىدامدىلىق پەن تۇسىنىستىك تانىتقان بارشا حالىققا ري­زامىز، – دەيدى كومپانيانىڭ قوعاممەن باي­لانىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى ۆيكتوريا داش­كينا.

بۇگىندە اۋە بيلەتىن ونلاين ءراسىم­دەي­تىن جولاۋشىلار وتە كوپ. ارنايى كاس­ساعا بارىپ بيلەت الاتىندار سانى مۇلدە از دەسەك، اۋە كومپانيالارىنىڭ رەسمي سايتى ارقىلى دا بيلەت الاتىندار كوپ ەمەس ەكەن. كوبىسى Tickets.kz, Aviata.kz, Chocotravel.com سياقتى بيلەت ساتۋ سەرۆيستەرى ارقىلى ونلاين بيلەت راسىمدەۋدى الدەقايدا قولايلى كورەدى. حالىقتىڭ كوپشىلىگى وسى بيلەت ساتۋ سەرۆيستەرى ارقىلى بيلەت العاندارىن، ولار اقشانى اۋەكومپانيالارى قايتارادى دەسە، اۋەكومپانيالارى كەرىسىنشە سىلتەيدى دەپ رەنىش بىلدىرگەن. وسى ماسەلە تۋراسىندا Tickets.kz كومپانياسىنىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدىك.

– ءبىز اۋە كومپانيالار مەن حالىق ارا­سىن­دا دەلدالدىق قىزمەت اتقارامىز. ياعني، ساتىلعان بيلەتتەردىڭ قۇنىنىڭ ازىن-اۋلاق بولىگى عانا قىزمەت كورسەتكەنىمىز ءۇشىن ۇستا­لادى. ناقتى قانشا پايىزى ەكەنىن جا­ريا­لاپ ايتا المايمىز. قالعان نەگىزگى بيلەت قۇنى اۋە كومپانيالارعا اۋدارىلادى. ال بي­لەتتەردى قايتارۋ پروتسەسى تۋرا وسى زاڭ­دىلىق بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. اق­شانىڭ بەلگىلى ءبىر پايىزىن اۋە كوم­پا­نيالاردىڭ قايتارعانىن كۇتەمىز. سودان كەيىن عانا ءوتىنىش بەرۋشىگە اقشاسى قاي­تارى­لادى، – دەيدى كومپانيا وكىلى.

اۋە كومپانيالارىنىڭ ۋادەسى مەن ۇكىمەت تاراپىنان جاسالعان شارا­لارعا يەك ارتساق، حالىقتىڭ الاشاعى تولىق قايتارىلادى دەۋگە نەگىز بار. اقشانى قاي­تارۋدىڭ ءادىسى – بيلەتتى ساتىپ العان جەرىڭىز­گە جۇگىنىپ، ءوتىنىش بەرىپ، ءسال كۇتۋ كەرەگىن ءبارى ءبىراۋىزدان ايتادى. پاندەميادان كەيىنگى حالىقتىڭ جاعدايى بەلگىلى، ونىمەن قوسا اۋە كولىكتەرىنىڭ بيلەت قۇنى اسپانداپ تۇرعان ۋاقىتتا قايتارىلماعان اقشانى شىعىن ەمەس دەپ ايتا المايمىز.

الدا پاندەميانىڭ ەكىنشى تولقىنى كە­لە جاتىر دەگەن بولجامنىڭ بار ەكەنىن دە بىلە­مىز. كۇتپەگەن جەردەن كەلەتىن ىندەت ول كەز­دە دە وسى تەكتەس قيىندىق تۋدىرماسىنا ەش­كىم كەپىلدىك بەرمەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار