10 قىركۇيەك, 13:33 1184 0 قوعام ءدىلدا ۋاليبەك

سانى كەمىسە، ساپاسى ارتا ما؟

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 15 قاڭتار كۇنى اقور­دادا وتكەن پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋىندە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر سانىن قىسقارتۋ تۋرالى ءسوز قوز­عاعان بولاتىن. پرەزيدەنت وسى جولعى جولداۋىندا سول ماسەلەنى قاي­تا كوتەرىپ، مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ سانى 2021 جىلدان باستاپ قىس­قاراتىنىن مالىمدەدى.

«مەملەكەتتىك اپپارات جانە كۆازي مەم­لەكەتتىك سەكتور قىزمەتكەرلەرىن قىس­قارتۋ مەرزىمىن جەدەلدەتۋدى تاپسىرامىن. بيىل ولاردىڭ سانىن 10 پايىز­عا، ال كەلەسى جىلى 15 پايىزعا قىسقارتقان ءجون. وسى­لايشا، ءبىز 2021 جىلى شە­نەۋ­نىك­تەر­دىڭ سانىن 25 پايىزعا قىسقارتۋ ءما­سەلەسىن شەشەتىن بولامىز»، – دەپ اتاپ ءوتتى مەملەكەت باسشىسى.

سونىمەن قاتار سول قىسقارتۋلاردان ۇنەم­­دەلگەن قاراجاتتىڭ ەسەبىنەن قالعان قىز­­مەتكەرلەردىڭ جالاقىسى كوبەي­تى­لە­تىنىن، بۇل ماسەلەگە سالعىرت قاراۋ جەم­قور­­لىققا اپارىپ سوقتىراتىنى دا جول­­داۋدا ايتىلدى.

قىسقارتۋلاردان سوڭ مەملەكەت قىز­مەت­شىلەرىنىڭ جالاقىسى ورتاشا ەسەپپەن 15 پايىزعا وسەدى. بۇل تۋرالى ۇلتتىق ەكو­نوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ ءما­لىمدەدى.

مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر سانى بۇ­دان بۇرىن دا بىرنەشە رەت قىسقارعان. دە­سە دە، ءالى دە مەملەكەتتىك قىزمەتكەر­لەر­­دىڭ سانىن باسقا دا حالىق سانى كوپ ەل­­دەرمەن سالىستىرىپ، سىني پىكىر ايتۋ­شى­لار بارشىلىق.

مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ قۇرامى قانداي؟

ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە زەر سالاتىن بول­ساق، 2019 جىلعى 1 قاڭتارداعى ەسەپ بويىن­­شا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ش­­­­­­تات سانى – 98 726. وعان قوسا ءالى دە 9 پايىز جۇ­مىس ورنى بوس تۇر.

2019 جىلعى 1 ساۋىردەگى جاعداي بويىنشا رەس­پۋبليكا حالقىنىڭ سانى – 18 ميلليون 690 مىڭ ادام. رەسپۋبليكا بويىنشا ورتا ەسەپ­پەن، سابيلەر مەن قارتتاردى قوسا ەسەپ­تە­گەندە، ءاربىر 44 ادامعا ءبىر مەملەكەتتىك قىز­مەتشى كەلەدى ەكەن. بۇل – اۋىل شارۋا­شى­لىعى سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەت­كەر­لەر سانىنان التى ەسە كوپ شاما.

ال finprom.kz تالداۋ پورتالىنىڭ دە­رەك­­تەرى بويىنشا 2020 جىلدىڭ ءبىرىنشى توق­سانىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ، قورعانىس ءجا­نە مىندەتتى الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سا­لاسىندا 397 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدى ەكەن. بۇل 2019 جىلدىڭ ءدال سول كەزەڭىمەن سالىس­تىرعاندا ەكى مىڭعا از.

مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ قۇرا­مى­نا زەر سالساق، ولاردىڭ اراسىندا ەر ادام­دار­دىڭ ۇلەسى باسىم. ايماقتار بويىنشا زەر­دەلەسەك، شىمكەنتتە مەملەكەتتىك قىز­مەت­تەگى ايەلدەردىڭ ۇلەسى 23,8 پايىز بولسا، ءتۇر­كىستان وبلىسىندا – 26,7 پايىز، ال ال­ما­تىدا – 31,5 پايىز. پاۆلودار وبلىسىندا ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ سانىنداعى ايىر­ما­شى­لىق از، وندا ايەلدەردىڭ ۇلەسى 46,5 پايىز­عا تەڭ.

مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ايەلدەر كوب­ى­نە­سە قوعامدىق تاماقتانۋ، قوناق ءۇي سەكتورى، كولىك كومپانيالارى، اكىمشىلىك جانە قو­­سالقى قىزمەت كورسەتۋ، سونداي-اق ويىن-ساۋىق جانە دەمالىس سالالارىندا  جۇمىس ءىس­تەيدى.

جاس بويىنشا جىكتەيتىن بولساق، مەم­لەكەت­تىك قىزمەتكەرلەردىڭ 50 پايىزدان اس­تامى – 34 جاسقا جەتپەگەندەر. ولاردىڭ 54 پايىزى قارجى جانە ساقتاندىرۋ سا­لا­لارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى. 45-54 جاستاعى قىز­مەتكەرلەردىڭ ۇلەسى بار بولعانى 15 پايىز­عا تەڭ بولسا، زەينەتكە شىعۋ الدىندا تۇر­عاندار بارلىق قىزمەتكەرلەردىڭ 6 پايىزى.

مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە قانشا قارجى جۇمسالادى؟

«مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە قورعانىس، ءمىن­دەتتى الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ» سالاسى قىز­مەتكەرىنىڭ ورتاشا جالاقىسى 2020 جىل­دىڭ ءى توقسانىندا 161 479 تەڭگە بولدى. بۇل ورتاشا رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن 38,9 مىڭ تەڭگەگە تومەن سانالادى ەكەن.

بىراق جالاقى كولەمى بارلىق ايماقتا ءبىر­كەلكى ەمەس. ەڭ جوعارى جالاقىنى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى مەملەكەتتىك قىز­مەت­كەر­لەر الادى. I توقسانداعى ەسەپتەۋلەر بويىن­شا، ول شامامەن 254,2 مىڭ تەڭگە. كەرى­سىنشە الماتىداعى مەملەكەتتىك قىز­مەت­كەرلەردىڭ باسقا ايماقتارعا قاراعاندا جا­لاقىلارى از – 184,6 مىڭ تەڭگە.

الماتى وبلىسىندا شەنەۋنىكتەر ەڭ از جا­لاقى الادى – 129,7 مىڭ تەڭگە. ەلىمىزدىڭ سە­گىز وڭىردە ورتاشا جالاقى 140-150 مىڭ تەڭ­گە ارالىعىندا.

مەملەكەتتىك باسقارۋشىلار ءۇشىن ەڭ جو­عارى كورسەتكىشتەرى بار ايماق پەن ەڭ ءتو­مەن ايماق اراسىنداعى جالاقىنىڭ ءوسۋى 95,9 پايىز.

وڭىرلەردىڭ جارتىسىندا ورتاشا جا­لاقى وبلىس بويىنشا ورتاشا جالاقىنىڭ كە­مىن­دە 90 پايىزىنا تەڭ، تەك سولتۇستىك قا­زاقستان، قىزىلوردا جانە تۇركىستان وب­لىس­­تارىندا ورتاشا جالاقىنىڭ كولەمى بۇل شا­مادان ارتىق ەكەن. ەلدىڭ باتىسىنداعى اي­ماقتار – اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وب­لىس­تا­رىندا ەڭبەكاقى ورتاشا وڭىرلىك كور­سەت­كىشتەن ەكى ەسە تومەن.

باسقا ەلدەردەگى جاعداي قانداي؟

الەم بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتكەر­لەرى مەن شەنەۋنىكتەرى كوپ ەل – قىتاي. 1 433 783 686 ادامنىڭ 7 ميلليوننان استامى – مەم­لەكەتتىك قىزمەتكەرلەر.

رەسەي فەدەراتسياسىندا 2,4 ميلليون شە­نەۋنىك 145 ميلليوننان استام رەسەيلىكتەرگە قىزمەت كورسەتەدى. ءار 60 ازاماتقا ءبىر مەملەكەتتىك قىزمەتكەردەن كەلەدى ەكەن.

امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ 330 ميلليونعا جۋىق ازاماتىنا 2,1 ميلليون شەنەۋنىك جۇمىس ىستەيدى.

گەرمانيادا پروپورتسيا ودان دا جوعارى – 508 مىڭعا جۋىق مەملەكەتتىك قىزمەتشى 83 ميلليوننان استام حالىققا قىزمەت كورسەتە الادى. ءار شەنەۋنىككە 165 گەرمانيا ازاماتى كەلەدى.

ۇلىبريتانيانىڭ 67 ميلليوننان استام تۇرعىنىنىڭ 431 مىڭى –مەملەكەتتىك قىز­مەتكەر. ءبىر شەنەۋنىككە 157 ادامنان كەلەدى. اتال­عان ەلمەن كورشىلەس فرانتسيادا وسىعان ۇق­ساس جاعداي – 65 ميلليوننان استام ازا­مات­تىڭ 486 مىڭى – مەملەكەتتىك قىزمەتتە.

ۋكراينادا 244 مىڭنان استام مەملەكەتتىك قىزمەتكەر بار. ال بەلارۋستە جاعداي ءبىز­دىكىنە ۇقساس، ءاربىر 257-ءشى ازامات مەم­لەكەت­تىك قىزمەتتە ىستەيدى.

ليتۆا مەن ەستونيادا مەملەكەتتىك ونلاين قىزمەتتەر باسقا ەلدەرگە قاراعاندا الدەقايدا ەرتەرەك دامي باستاعان. بۇل ەلدەر الەم­دە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قاعاز­باس­تىلىقتان باس تارتتى، ال ەستونيادا ولار ءتىپ­تى ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ جۇيەسى ەنگىزىل­گەن. قازىر ليتۆادا 2,7 ملن حالىققا شاق­قاندا 60 مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەر عانا جۇمىس ىستەيدى (46 ليتۆالىققا – بىرەۋدەن), ال ەستونيادا 1,3 ملن حالىققا شاققاندا 25 مىڭ­نان استام ادامدى عانا مەملەكەتتىك قىز­مەتكە العان (52 ازاماتقا – ءبىر مەملەكەتتىك قىزمەتكەر). اتالعان ەلدەردە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ سانىن قىسقارتۋ جۇمىستارى ءوز ناتيجەسىن بەرىپ وتىر.

پاندەميا كەزىندەگى قاشىقتان جۇمىس رەجيمى كوپتەگەن سالادا ارتىق جۇمىس كۇشىنىڭ بارشىلىق ەكەنىن بايقاتتى. سول تىزىمدە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر دە بار. مەملەكەتتىك قىزمەتكە اۋقىمدى ءارى جۇيەلى رەفورما قاجەت ەكەنى ايقىن سەزىلدى. پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىلعان وزەكتى ماسەلەلەر جۇيەسىن تاۋىپ، تياناقتى ىسكە اساتىن بولسا، بۇقارانىڭ سىنىنا كوپ ىلىگەتىن مەملەكەت قىزمەتشىلەرىنىڭ ساپالىق قۇرامى جاقسارىپ، جاسامپازدانا تۇسەرىنە بەك ءۇمىتتىمىز.

 

سوڭعى جاڭالىقتار