6 تامىز, 13:18 1716 0 اتاجۇرت انار لەپەسوۆا

Booking.com-دا جۇمىس ىستەيتىن قازاق: قازاقستانداعى IT سالاسى ءتىلى شىقپاعان بالاداي

الەمنىڭ الپاۋىت كومپانيالارىندا شەبەرلىگىن شىڭداپ، بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ جۇرگەن قازاقتار سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. اسىرەسە، اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ قىر-سىرىن جاقسى بىلەتىن قازاق جاستارىنا شەتەلدىك كومپانيالارعا جۇمىسقا تۇرۋ ەش قيىندىق تۋدىرمايدى. ماسەلەن، قوناقۇي مەن تۇرعىن بولمەلەردى برونداۋ بويىنشا الەمدىك كوشباسشى سانالاتىن Booking.com كومپانياسىنىڭ امستەردامداعى كەڭسەسىندە قازىرگى تاڭدا جيىرما قازاق جۇمىس ىستەپ ءجۇر. سونىڭ ىشىندە ءموبيلدى قوسىمشالار ازىرلەۋمەن اينالىساتىن الماتىلىق نارىكبي ماقسۇتپەن ارنايى حابارلاسىپ، اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.

– قوناقۇيلەردى برونداۋ بويىن­شا الەمدە ءنومىرى ءبىرىنشى سانا­لاتىن Booking.com كوم­پانياسىنا جۇمىسقا تۇرۋ – اركىمگە بەرىلە بەر­­مەيتىن مۇمكىندىك. جالپى، الما­تى­دان امستەردامعا  جولىڭىز قالاي ءتۇستى؟

– الماتىداعى №173 مەكتەپ ليتسەيدە وقي ءجۇرىپ، ينفورماتيكا پانىنەن وليم­پيا­دالارعا كوپ قاتىستىم. باعدارلامالاۋدان مەك­تەپارالىق، رەسپۋبليكالىق، حالىق­ارا­لىق جارىستاردان توپ جارىپ، ءتۇرلى گرانتتار جەڭىپ الدىم. ءسويتىپ، وسى ماماندىققا دەگەن قى­زىعۋ­شىلىعىم ۇلعايدى. مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ، الما­تىداعى حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالىق ۋنيۆەر­سي­تەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ، مۇن­دا اعىلشىن تىلىندە ءبىلىم الدىم. ءسويتىپ، جۇرگەندە ءۇشىنشى كۋرستان ءىرى كومپانيالار مەن كورپوراتسيالاردىڭ تاپسىرىسىن ورىنداپ، جۇمىسقا ارالاسا باستادىم. قو­لىما ديپلوم تيگەن سوڭ دا، ەلدە ءوز مامان­دى­عىم بويىنشا ءارتۇرلى كومپانيالاردا بەس جىلداي جۇمىس ىستەدىم. ءسوزدىڭ شىنى كەرەك، قازاق­ستاندا جاعدايىم جاقسى بولدى، ءۇي دە، كۇي دە بولدى. دەسەك تە، بىلىك­تىلىگىمدى شىڭداۋ جاعىنان ءبىر ورىندا تۇرىپ قال­عانىمدى سەزىندىم، دامىماي جۇرگەنىمدى ءتۇسىندىم. بەي­نەلەپ ايتسام، قازاقستانداعى IT سالاسى ءتىلى شىقپاعان بالا سەكىلدى. كەنجەلەپ دامۋدا. مۇندا ءىت مامانىنا دامۋعا مۇمكىندىك جوق. ءسوي­تىپ، ويلانا كەلە شەتەلگە، سو­نىڭ ىشىندە امستەردامداعى Booking.com كومپانياسىنا جۇمىسقا ورنالاستىم. مۇندا اتالمىش كوم­پانيانىڭ مو­بيلدى قوسىمشاسىن ءازىر­لەۋ­مەن اينالىسىپ جۇرگەنىمە ءبىر جىل بولدى.

– ادەتتە شەتەلدىك كومپانيادا تاجىريبەسى جوق مامانداردىڭ الەم­نىڭ ءىرى كومپانيالارىنا جۇمىسقا ءبىر­دەن قابىلدانۋى ەكىتالاي. ال ءسىز­دىڭ جاعدايىڭىزدا بارلىعى ءتىپتى باس­قاشا. جۇمىسقا شاقىرتۋدى قا­لاي الدىڭىز؟

– شەتەلدىك كومپانياعا جۇمىسقا تۇرۋ بە­ل­گىلى ءبىر سپورت تۇرىمەن اينالىسۋمەن تەڭ. ءما­سەلەن، ۇزاق قاشىقتىقتاعى مارافونعا قا­تىساتىن جەڭىل اتلەت كۇندىز-ءتۇنى شىنى­عىپ، ءوز-ءوزىن باپتايدى عوي. سول سەكىلدى مەن دە ۇزاقمەرزىمدى قامتيتىن جۇمىسقا قۇجات تاپ­سىرۋ پروتسەسىنە تىڭعىلىقتى دايىن­دالدىم. نەگىزىنەن، ءبىر ەمەس، بىرنەشە كومپا­نيانى كوزدەيسىڭ. ماسەلەن، Google كومپا­نيا­سىنا دايىندالىپ جۇرسەڭ دە، مۇنىمەن دەڭگەيلەس ون شاقتى ۇيىمعا بىردەن قۇجات تاپسىراسىڭ. سوسىن اراسىنان سەنىڭ جۇمىس تاجىريبەڭە قىزىققان كومپانيالاردان سۇحباتتاسۋعا شاقىرتۋ الاسىڭ. ءسويتىپ، ءبىر­نەشە كەزەڭنەن قۇرالعان سۇحباتتاسۋ پرو­تسەسىنەن وتەسىڭ. كەيىننەن جۇمىسقا قابىلداۋ تۋرالى ۇسىنىس كەلىپ تۇسكەندە، بارلىعىن تارا­زىعا سالىپ، ولشەپ، اراسىنان وزىڭە ىڭ­عايلىسىن تاڭدايسىڭ دا ۇسىنىسىن قابىل­دايسىڭ.

– سول ۇسىنىستاردىڭ ىشىنەن نە­لىكتەن ءدال Booking.com كومپا­نيا­سىن تاڭدادىڭىز؟

– مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. ەڭ الدىمەن اعىل­شىنتىلدى ەلدە جۇمىس ىستەگىم كەلدى. سوسىن شەتەلدەگى جۇمىس ورنىم بەلگىلى ءبىر ين­دۋستريادا ءوزىن مويىنداتقان مىقتى كوم­پانيا بولۋى شارت، سەبەبى مۇنداي ءباسى بيىك، باسەكەلەسى جوق كومپانيادا جۇمىس ىستەۋدىڭ ىقپالى زور ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سو­سىن ۇشىنشىدەن، ماعان قازاقتاردان قۇرالعان ورتا كەرەك بولدى. بوتەن مەملەكەتكە بارىپ الىپ، بىردە-ءبىر قازاق تاپپاي قالسام، قي­نالار ەدىم، سەبەبى ءوزىڭ شەتەلگە ەندى كەلىپ جات­قاندا، قاسىڭدا سەنى جاقسى تۇسىنەتىن، دەم بەرەتىن دوستارىڭ بولماسا، جۇمىس ىستەۋ قيىن­عا سوعادى. قازىرگى كۇنى امستەردامداعى Booking.com كومپانياسىنىڭ ون بەس كەڭ­سەسىندە مەنىمەن قوسقاندا جيىرمادان استام قازاق جۇمىس ىستەيدى. بوس ۋاقىتتى بىرگە ءوت­كىزە­مىز، ءجيى باس قوسامىز. نەگىزى، مۇنداي ورتا­نىڭ اۋاداي قاجەت ەكەنىن كوبى ەسكەرە بەرمەيدى. كەز كەلگەن مەملەكەتكە بارساڭىز، ءۇندىستان، تۇركيا، بانگلادەش ەلدەرىنىڭ ازاماتتارى ۇنەمى توپتاسىپ، وزىندىك ورتا قۇرىپ العانىن بايقايسىز. بۇلاي توپتاسىپ، جات ەلدە ءبىر-بىرىڭە دەمەۋ بولىپ ءجۇرۋ ماڭىز­دى. وسىلايشا، بارلىعى كەلىسىپ تۇر­عان سوڭ، نەگە بارماسقا دەپ شەشىپ، وسىندا كەل­دىم.  وسى تۇستا ايتا كەتەرلىك جايت، مۇن­داي ورتانىڭ پايداسى زور. وسىدان ون جىل بۇرىن Facebook, Amazon, Google سەكىلدى الىپ كومپانيالاردا جۇمىس ىستەيتىن قازاق ساۋساقپەن سانارلىق قانا بولاتىن، ءارى ولاردى ەشكىم تانىمايتىن. ال قازىر مۇنىڭ ارقايسىسىندا جۇمىس ىستەيتىن قازاقتار سانى كوپ ءارى ولار ءبىر-ءبىرىن جاقسى تانيدى. سوسىن ولار وسى كومپانيالاردىڭ اراسىندا جۇمىس ورىندارىن ءجيى اۋىستىرادى، ءبىرى Facebook-تان Google-عا اۋىسسا، ەكىنشىسى Google-دان Booking.com قاتارىنا قوسىلادى. مۇندايدا تۇيىندەمەمەن قاتار، سەنى سيپاتتايتىن مىنەزدەمە قاجەت. ءسويتىپ، ول باۋى­رىمىزعا مىنەزدەمە جازىپ، جۇمىسقا ورنالاسۋىنا سەپتىگىمىزدى تيگىزەمىز. ماسەلەن، مەنىڭ بەرگەن مىنەزدەمەمدى ونىڭ باسشىلىعى «Booking.com-دا جۇمىس ىستەيتىن بالا سيپات­تاپتى. دەمەك، بۇل بەلگىلى ءبىر دەڭگەيى بار ما­مان بولعانى عوي» دەپ، ونى جۇمىسقا ءبىر­دەن قابىلداۋى ىقتيمال. جالپى، كىمگە كو­مەك قاجەت بولسا، ايانىپ قالمايمىز، بار­لىعىمىز قول سوزامىز.

– الەۋمەتتىك جەلىدە قازاق ءتىلدى پودكاست اشۋىڭىزعا دا قازاقتىلدى ورتانى قاجەت ەتۋىڭىز سەبەپ بولىپ تۇر عوي؟

– ول دا بار. سوسىن قازاقستاننىڭ دامۋ ءما­سەلەسىن ورتاعا سالعىم كەلدى. زەرتتەپ قا­راسام، ەلدە الەۋمەتتىك جەلىدە كوپشىلىك، ونەر ادامدارى، بلوگەرلەردى ەرەكشە كورىپ، تەك ولار­دىڭ ءومىرىن باقىلاۋمەن تاڭىن اتىرىپ، كۇ­نىن باتىرادى. ۇلگى تۇتاتىن وزگە مامان­داردى كورمەيدى، تانىمايدى. انشىلەردى جا­مان دەمەيمىن، دەسەك تە بولاشاقتا مەم­لەكەتتە بارلىعى ءانشى، اكتەر، بلوگەر، ۆاينەر بو­لىپ كەتسە، ەل قايدان داميدى؟ سول سەبەپتى ءوزىم ازىرلەگەن پودكاست ارقىلى جاستارعا با­عىت-باعدار بەرىپ، بەلگىلى ءبىر ماماندىقتىڭ شىڭىن باعىندىرعان قاراپايىم ادامدار­مەن اڭگىمەلەسەمىن.

– ۆيرۋس سالدارىنان ساياحات جا­ساۋعا تىيىم سالىنعان قازىرگى­دەي جاع­دايدا قىزمەتى تۋريزممەن تى­عىز بايلانىستى Booking.com قيىن­شىلىق كورىپ جاتقان جوق پا؟

– پاندەميانىڭ سالدارىن ەڭسەرۋ كوم­پا­نيانىڭ اۋقىمى مەن قورىنا بايلانىستى. قازىر كوبىنە كىشىگىرىم كومپانيالار زارداپ شە­گۋ­دە، سەبەبى مۇندا ۇلكەن بيۋدجەت جوق. ءما­سە­لەن، تۇرعىن ءۇيدى جالعا بەرۋمەن اي­نا­لى­ساتىن Airbnb كومپانياسى ۇلكەن قيىندىققا تاپ بولىپ جاتىر. مۇنداي كومپانيالار ۇلكەن نارىقتا جۇمىس ىستەمەيدى، قولدا بار اق­شانى جاراتادى، قور جينامايدى. ال Booking.com-دا ولاي ەمەس، مۇندا ارتىلعان اقشانى جاراتپاي، قازىرگىدەي قيىن كە­زەڭ­دەردى ەش قيىندىقسىز ەڭسەرۋ ءۇشىن ار­نايى بيۋدجەت قۇيادى. ءىرى كومپانيالاردىڭ ارتىق­شىلىعى وسى. سول سەبەپتى بىزدە بارلىعى ويداعىداي.

– الەم بويىنشا ءىت ماماندارعا سۇرانىس كوپ بولعانىمەن، ءوزىڭىز ايت­قانداي، قازاقستاندا ءدال وسى سالا كەنجەلەپ دامۋدا. سىزدىڭشە، مۇ­نى ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاپ، شاپ­شاڭ قارقىندا ىلگەرىلەتۋگە نە كە­دەرگى؟

– اتالمىش سالانىڭ قازاقستاندا تا­نى­مال بولعانىنا جەتى جىلداي ۋاقىت بولدى. ال تمد ەلدەرىندە، مىسالى رەسەي، ۋكراينا ءجا­نە بەلارۋستە ءىت جيىرما جىل بويى دا­مىپ كەلەدى. سەبەبى ولاردا شەتەلدىكتەرمەن باي­لانىس ورناتقان ءىرى كومپانيالار بار، نارىق اۋقىمى ۇلكەن. ال قازاقستاندا ولاي ەمەس. بىزدە ءىت ماماندارى ءوز ونىمدەرىن تەك قازاقستانعا عانا ارناپ جاسايدى. ماسەلەن، ماماندار كاسىبي بايلانىس ورناتۋ ءۇشىن Instagram جەلىسىن پايدالانۋ كەرەك دەگەن ءپى­كىردى ۇستانىپ العان، نەگىزى ولاي ەمەس. ءوزىڭدى، ءونىمىڭدى دامىتقىڭ كەلسە، LinkedIn سەكىلدى تازا جۇمىسقا ارنالعان جەلىنى قولدانعان ءجون. ال ەگەر مامان ءوزىن تەك قازاقستانعا ءونىم ازىرلەۋمەن شەكتەيتىن بولسا، وندا وعان LinkedIn تۇك تە قاجەت ەمەس. سەبەبى قازاق­ستاندا Instagram جەلىسى بىلاي تۇرسىن، ءتىپتى تانىس ارقىلى كەرەك-جاراعىڭدى تاۋىپ الاسىڭ. بىزدە ءىت ماماندار سانىنىڭ ازدىعى سونشالىق، مەن امستەردامدا وتىرىپ، قازاقستاننىڭ بۇكىل ءىت مامانىن تانيمىن. ءبىز وتە ازبىز. ۇنەمى ايتاتىنىم، شەتەل نارىعىنا شىعۋدى كوزدەپ، شەتەلدىك كوم­پانيادا بىلىكتىلىگىڭدى ارتتىرعىڭ كەلسە، LinkedIn سەكىلدى حالىقارالىق ارەناداعى پلاتفورمالاردى قولدانۋىڭ كەرەك. ال بىزدە قالاي؟ بىزدە كوپشىلىك الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى پاراقشالارىندا نەمەن اينالىساتىنىن ورىسشا نەمەسە قازاقشا جازىپ قويادى. اعىل­شىن تىلىندە تيتتەي دە اقپارات جوق. ايتا­لىق، ءبىر كومپانيا وكىلدەرى ءسىزدىڭ ونىمىڭىزگە قىزىعىپ، پروفايلىڭىزدى اشىپ كورسە، اعىلشىن تىلىندە اقپاراتتىڭ جوقتىعىنان ارى اشپاي، ىسىرىپ قويادى. مىسالى، Booking.com-دا الەم بويىنشا تالانتتاردى تابۋ­عا جاۋاپتى ءبىر مامان وتىرادى. وعان سەنى قاي ەلدەن، قاي جەردەن ەكەنىڭ ءبارىبىر، باس­تىسى تاجىريبەڭ مەن بىلىكتىلىگىڭ بولسا بول­عانى. ول LinkedIn-دە كىرىپ، «بىزگە پروگرام­ميست كەرەك» دەپ ىزدەسە، قازاقتاردى تاپ­پايدى، سەبەبى ءبىزدىڭ ماماندار مۇنداي باي­لانىس جولىنا قىزىقپايدى. سوسىن قازاق­ستان­دا ءىت ماماندارى جاقسى جالاقى الادى. ولار سوعان ماسايىپ، ءارى دامىعىسى كەلمەيدى. جە­كە ءوزىمدى ايتار بولسام، قازاقستاندا مە­نىڭ پوزيتسيام جوعارى بولدى، ونىڭ ۇستىنە ماماندار كوپ ەمەس، سۇرانىس تا جوعارى. دەسەك تە، جايلى زوناعا بوي ۇيرەتسەڭ، ودان شىعۋىڭ قيىن ەكەنىن ءتۇسىندىم. قازىرگى تاڭدا ەلدەگى ءىت مامانداردىڭ 90 پايىزى دەلىك وسى زونادان شىققىسى جوق. ولارعا بارلىعى قو­لايلى، ونىڭ ۇستىنە قازاقستاندا ءومىر ءسۇرۋ وتە ارزان. سوسىن بىزدە ءىت مامانداردىڭ با­سىم كوپشىلىگى بانكتەرگە ءبىر جۇمىسقا تۇرسا، سول جەردە كوپكە دەيىن تۇراقتاپ قالادى، بانك دەگەن ءبىر تۇرمە سەكىلدى، مۇندا ادام جۇمىسقا ءبىر كىرسە شىقپايدى. سوسىن قا­زاقستاندا باستىق بولىپ جۇرگەن مامان مۇن­دا كەلگەندە، قاتارداعى قىزمەتكەر دەڭ­گەيىنە ءتۇسىپ قالادى. امستەردامعا كەلگەنگە دەيىن جەتى جىلدىق جۇمىس تاجىريبەم بولسا دا، مۇندا كەلىپ، بۇل جيناعان بىلىكتىلىگىمنىڭ تۇككە جارامايتىنىن، شىنداپ كىرىسۋ كەرەك ەكەنىن ءتۇسىندىم. جوعارىدا ايتقانىمداي، ءبىزدىڭ ماماندار ءونىمىن تەك ىشكى نارىققا ارناپ ازىرلەيدى، بۇلاي شەكتەۋدى قويۋ كەرەك، تەك قازاقستانعا ارنالعان ءونىمدى جاساۋدى دوعارۋ كەرەك. ماسەلەن، Sogym.kz جەلىسى – تىم كىشكەنتاي نارىققا ارنالعان جوبا. سەبەبى تەك قازاقستان تۇرعىندارىنا ارنال­عان، ءتىپتى كورشىلەس رەسەي ازاماتتارى قول­دان­عىسى كەلسە دە، ولاردا سوعىم دەگەن ءتۇ­سىنىك جوق. بۇل ءىستىڭ ءوسۋى ەكىتالاي، بۇدان كوپ اقشا دا جاساي المايسىڭ. اۋقىمى از. ال ءوزىم جۇمىس ىستەپ جاتقان Booking.com-دا ەڭ ال­دىمەن سەرۆيس اۋقىمىنىڭ كەڭ بولۋىنا باسا كوڭىل بولەدى. ءبىزدىڭ كومپانيا ادام الەمنىڭ قاي بۇرىشىنا بارسا دا، مۇندا كىرىكتىرىلگەن كەرەمەت تاڭداۋلار ارقىلى وزىنە كەرەگىن تاۋىپ الۋىنا جاعداي جاسايدى. ال قازاق­ستانداعى ارىپتەستەرىم مۇنداي اۋقىم تۋرالى كوپ ويلانبايدى.

– دەسەك تە، كوڭىلىڭىزدەن شىعا­تىن، قازاقستاندا ازىرلەنگەن مو­بيل­دى قوسىمشالار بار شىعار؟

– ارينە، بار. مىسالى، ناماز وقۋ ۋا­قى­تىن قامتيتىن Sajde kz دەگەن ءموبيلدى قو­سىم­شا بار. مۇنى ءوزىمنىڭ دوسىم الماس ءادىل­بەك دەگەن مامان جاسايدى. ءبىر قاراعاندا بۇل تىم وڭاي قوسىمشا سەكىلدى كورىنەدى، دە­سەك تە مۇنىمەن كوپ جۇمىس ىستەلىنگەنى باي­قا­لادى. بۇل قوسىمشانى تەك قازاقستان تۇر­عىندارى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار، شەتەل­دىكتەر دە قولدانا الادى. ءوزىم دە وسىن­دا ءجۇرىپ، سول قوسىمشانى پايدالانامىن، مۇندا كوپتەگەن تىلدە جازىلعان مالىمەت بار. الماستىڭ ايتۋىنشا، انگليانىڭ مانچەستەر قالاسىندا تۇراتىن مۇسىلماندار مۇنى كوپ قولدانادى ەكەن، ءسويتىپ ولار سول قالانى قوسۋىن ءوتىنىپ، وعان ءوتىنىش ايتىپتى. جالپى، قو­لىڭدا كەرەمەت ءونىمىڭ بولسا، ەكسپانسيا جاساۋ وڭاي. قازىرگىدەي اقپاراتتىق تەح­نولو­گيا زامانىندا ءىت سالاسى ەڭ ءتيىمدى بيزنەس كوزى. مىسالى، ءسىز ازىرلەگەن سابىن ونىمىنە شەت­ەلدىك تۇتىنۋشىلار تاپسىرىس بەرسە، بۇل ءونىم بىرنەشە ايدىڭ ىشىندە جەتكىزىلەدى. ال ءىت ءونىمى ءبىر سەكۋندتا جەتەتىن نارسە، ءسىزدىڭ بۇگىن جاساعان ءونىمىڭىزدى، ەرتەڭ كۇللى الەم تۇتىنا الادى. قازىرگى تاڭدا وڭتۇستىك شىعىس ازياداعى سينگاپۋر، مالايزيا، ۆەتنام ەلدەرىنىڭ نارىعى مىقتى دامىپ جاتىر. قازاقستان ماماندارى مۇندا جەتىسپەي جاتقان ءبىر ءونىمدى جاساپ، ولاردىڭ نارىعىنا كىرسە، ارمەن قاراي ەۋروپا نارىعىنا دا جول اشىلادى. مىسالى، ۋكراينادا Serpstat دەگەن كومپانيا بار، بۇل تانىمال بولماسا دا، مۇنى بۇكىل مەملەكەت قولدانادى. بۇل ينتەرنەتتەن ىزدەۋ كەزىندە سايتىڭىزدى ءبىرىنشى شىعىپ تۇرۋىنا جاردەمدەسەتىن كومپانيا. ولاردىڭ كەڭسەسى ودەسسادا. ودەسسادا ءتىپتى Snapchat-تىڭ كەڭسەسى بار. ال ودەسسا قازاقستاننىڭ دەڭگەيىمەن سالىستىرعاندا تاراز سەكىلدى كىشىگىرىم قالا. تارازدا دا وسىلاي نەگە جوبالاردى ىسكە اسىرماسقا؟ ودەسسادا ەشقانداي ينۆەستورسىز ءوز كۇنىن ءوزى كورىپ جاتقان كومپانيا وكىلدەرى جەتەرلىك. امەريكالىق كومپانيا ولاردىڭ قىزىقتى ستارتاپ جوبالارىن ساتىپ الىپ، «كوشپەي-اق، سوندا جۇمىس ىستەي بەرىڭدەر، ءبىز جىبەرگەن اقشاعا كەڭسە اشىپ الىڭدار» دەپ قىزمەتتەستىك ورناتقان. بىزدە دە مۇنى ىستەۋگە بولادى. وسكەمەندە ءبىر دوسىم شەتەلدىك كومپانيالارعا جۇمىس ىستەيدى، ءسويتىپ، ول ەۋروپادا جۇمىس ىستەيتىن كەز كەلگەن ماماننان دا كوپ اقشا تابادى. دەسەك تە، باستاپقىدا بۇل ماماندىقتى دۇرىس تا­نىماي، بۇعان ەندى بەت بۇرىپ جاتقانداردان «اكەم ءوز ماماندىعىممەن جۇمىس ىستەمە­گەنىمدى قۇپتاماي، ۇنەمى ۇرىسىپ جۇرەدى» دە­گەندى ءجيى ەستيمىن. اتا-انانىڭ قاس-قاباعىنا قارايتىن بولسا، ول ماماننىڭ الىسقا بارمايتىنى انىق، سەبەبى ول ءوزىنىڭ ەمەس، اتا-انانىڭ ءۇمىتىن اقتاۋعا باس قاتىرىپ، يكەمى كەلمەيتىن ماماندىقپەن اينالىسۋعا قۇر ۋاقىت كەتىرىپ الادى. بۇل دۇرىس ەمەس، سەبەبى ەلىمىزدە كەنجەلەپ دامىعان سالاعا باس سۇققان بالا باستاپقىدا ۇلكەن نارىققا شىققانعا دەيىن قينال­عانىمەن، ەرتەڭ جەمىسىن مولىنان جەيدى. جالپى، ءىت ماماندىعىنا قىزىعاتىن وقۋ­شىعا قازاقستانداعى ەڭ مىقتى التى ۋني­ۆەرسيتەتتىڭ (نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى، ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ، ل.گۋميلەۆ اتىن­داعى ەۇۋ، كيمەپ، قبتۋ جانە حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى) بىرىنە وقۋعا تۇسۋگە تىرىسۋى كەرەك، سەبەبى پروگرامميست رەتىندە جەتىلۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر ورتا بولۋ كەرەك. ال بۇل ورتانى ءدال وسى ۋني­ۆەر­سيتەتتەردەن تاباسىز، مۇندا ءبىر قازاندا قايناپ جۇرگەن جاس ماماندار بار، ولار بۇل سالانى تولىق بىلمەيتىن ستۋدەنتكە ءجون سىلتەپ، جول كورسەتە الادى. نەگىزى، مۇمكىن بول­سا شەتەلگە وقۋعا تۇسۋگە بارىن سالۋى كەرەك، سەبەبى قازىر بۇرىنعىداي ەمەس، تەگىن گرانت­تار مەن تاعىلىمدامالار كوپ. سوسىن اعىلشىن ءتىلىن ەركىن مەڭگەرۋگە تىرىسۋ قاجەت.

– الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراق­شاڭىزعا Booking.com كومپا­نيا­سىنا جۇمىسقا تۇرعانىڭىزدى حا­بارلاپ جازعانىڭىزدا «بۇل دەگەن قازاقستاندى ماڭگىگە تاستاپ كەتۋ دەگەن ءسوز ەمەس. جوق، حالىقارالىق كومپانيالاردا جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ، شىڭداعان قابىلەتىم مەن العان ءبىلى­مىمدى قولدانۋ ءۇشىن قازاقستانعا مىندەتتى تۇردە ورالامىن. ەگەر سەن راسىمەن اۋقىمدى ءارى ماقتاۋعا تۇرار­لىق بىردەڭە قۇراستىرعىڭ كەلسە، مۇنى جاقسى ىستەيتىن­دەر­­دەن ۇيرەنۋىڭ كەرەك» دەپسىز. الداعى ۋاقىتتا قازاقستانعا ءىت سالاسىنىڭ جىلىگىن شاعىپ، مايىن ىشكەن مامان رەتىندە ورال­عانىڭىزدا نەنى وزگەر­تىپ، نەنى تۇزەيتىنىڭىزدى ويىڭىزعا قا­زىردەن باستاپ ءتۇيىپ جۇرگەن بو­لار­سىز؟

– البەتتە، ويىما توقىپ جۇرگەن يدەيا­لارىم بار. البەتتە، قازاقستانعا ءتۇبى ورالا­مىن. سىزگە مىنانى ايتايىن، مۇندا ءبىر ازعىرۋ­شى كۇش بار، سەبەبى گوللانديا سەكىلدى ەلدەر تىم جاقسى ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىمەن باۋراپ الادى. مۇندا كوڭىل توق، ۋايىم جوق. بەس جىلدان كەيىن، بۇل ەلدىڭ ازاماتى اتانا الاسىڭ. ونىڭ ۇستىنە، بۇل ەلدىڭ تولقۇجا­تىمەن كوپتەگەن ەلدى شارلاپ، دۇنيەتانى­مىڭدى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك كوپ. ال ءبىزدىڭ تولقۇجاتپەن تەك ساناۋلى ەلگە عانا ساياحات­تاي الاسىڭ، كوپ جاعدايدا ارنايى ۆيزا جا­ساتۋ قاجەت. دەسەك تە، مۇنداي باسىمدىقتار كوپ بولعانىمەن، مەن مۇندا نە ءۇشىن، قانداي جاعدايدا كەلگەنىمدى جادىمنان شىعار­مايمىن. مەن مۇندا مەملەكەتتەن قىسىم كورىپ، تاۋىم شاعىلىپ كەلسەم ءبىر ءجون، بۇل ەلگە ءوز ەلىمدە العان ءبىلىم، جيناقتاعان ءتا­جىريبەمنىڭ ارقاسىندا كەلدىم. ال گوللانديا مەملەكەتى ماعان تۇك بەرگەن جوق، كەرىسىنشە، ءتۇرلى تولەمدەردى تولەۋ ارقىلى مەن بۇل ەلدىڭ قورجىنىنا قاراجات سالىپ جاتىر­مىن. جالپى، جايلىلىققا بويى ابدەن ۇيرەن­گەن گوللانديا جاستارى تالاپكەر ەمەس، اي­تارلىقتاي امبيتسيا جوق. ال ءبىز ەلدە قىرۋار ءىستى تۇزەۋ كەرەك ەكەنىن كورىپ، ءبىلىپ وسكەن سوڭ، ماقساتىمىز دا ۇلكەن، ۋايىمى­مىز دا كوپ. سول سەبەپتى، قانشا مەملەكەتكە بارساق تا، ءتۇبى سول ۋايىممەن، ءتۇبى سول ءما­سەلەنى ويلاپ، شەشۋ جولدارىن ىزدەپ جۇرەسىڭ. مەن دە الماتىدا امستەردامداعىداي جۇمىس ورتام، جايلى كەڭسەم بولعانىن قالايمىن. بارلىعى ۋاقىتىندا بولادى، بولاتىنىن بىلەمىن. دەسەك تە، شاما كەلگەنشە شەتەلدە شىنىعىپ، شىڭدالىپ العان ءجون. ەگەر ءوز ەلىڭدە ازىرگە مۇنداي ورتا جوق بولسا، باسقا ورتاعا بارۋ قيىن ەمەس. ەينشتەين «پروبلە­ماڭدى تەك ءبىر جولمەن شەشكىسى كەلەتىن ادام – ەڭ اقىماق ادام» دەيدى، سول سەبەپتى ورتانى اۋىستىرۋ، جۇمىس ورنىن وزگەرتۋ وتە ءتيىمدى قادام. مە­نىڭ تۇسىنىگىمدە، قىرىق جاسقا دەيىن ەلدى، جەر­دى كورۋ كەرەك، سوسىن ەلگە ورالعاندا جي­ناعان تاجىريبەڭ بار، بولىسەتىن قۇپياڭ بار، وتەتىن ءسوزىڭ بار، ءسويتىپ بارلىعىن ءوز اۋزىڭا قاراتىپ، كاسىپتىڭ دوڭگەلەنۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوسا الاسىڭ دەپ بىلەمىن.

اڭگىمەلەسكەن ءاليا تىلەۋجانقىزى

سوڭعى جاڭالىقتار