9 شىلدە, 14:39 1357 0 جاڭالىقتار Túrkistan Gazeti

اقش-تاعى حوككەي كلۋبىنىڭ باس باپكەرى: ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇراماسىن جاتتىقتىرىپ، ەسكى جۇيەنى وزگەرتكىم كەلەدى

ايەلدەر اراسىنداعى ۇلتتىق حوككەي ليگاسىندا (National Women’s Hockey League) ونەر كورسەتىپ جۇرگەن تۇڭعىش قازاق قىزى بۇلبۇل قارتاڭباي ارادا ءبىر جىل وتەر-وتپەس ۋاقىتتا كەزەكتى جەتىستىككە قول جەتكىزدى. بۇدان بىلاي ول نيۋ-دجەرسي شتاتىنىڭ «مەتروپوليتەن ريۆەتەرس» كومانداسىنىڭ نامىسىن قورعاۋمەن قاتار، اتالعان شتاتتا جاتتىعاتىن «پرينستون تايگەر ليللس» جاسوسپىرىمدەر كومانداسىنىڭ باس باپكەرى قىزمەتىن اتقارادى. بولاشاقتا ويىنشى مەن باس باپكەردىڭ قىزمەتىن قاتار الىپ جۇرۋگە بەلىن بەكەم بۋىپ وتىرعان بۇلبۇلمەن ارنايى حابارلاسىپ، اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

– بۇلبۇل، باس باپكەر قىزمەتىنە تاعايىندالۋىڭىزبەن قۇتتىق­تاي­مىز! قازاقستان حوككەي تاريحىندا تۇڭعىش رەت امەريكالىق كلۋب سا­پى­نا ويىنشى رەتىندە قوسىل­عا­نىڭىز كۇنى كەشە ەدى. بۇگىندە بۇل ەل­دەگى جاسوسپىرىمدەر كوماندا­سى­نىڭ باس باپكەرى اتانىپ جاتىرسىز. بۇعان قالاي قول جەتكىزدىڭىز؟

– راقمەت! بۇل جەتىستىككە جەتۋدىڭ اناۋ ايت­قانداي قۇپياسى جوق، بارلىعى جۇمىس ءىس­تەۋىڭە بايلانىستى. مەن بۇل ەلگە كەلگەن سوڭ، تەك حوككەي ويناۋمەن شەكتەلىپ قال­ماي، اعىلشىن ءتىلىن جەتىلدىرە ءتۇستىم، باپ­كەرلەر كۋرسىنا باردىم، ەرىكتىلىكپەن اي­نالىستىم، ياعني بالالار جاتتىقتىرا­تىن باپكەرلەرگە وزدىگىمنەن كومەكتەسىپ ءجۇردىم. مۇ­نىمدى بايقاعان ءوز كوماندامداعى ءبىر باپ­كەرىم وسى ۆاكانسيانى ۇسىنىپ، «بالا­لارمەن جۇمىس ىستەۋدە تاجىريبەڭ بار، بار دا باعىڭدى سىناپ كور!» دەپ ۇسىنىس ايتتى. سودان قازىرگى پاندەميا جاعدايىنا بايلا­نىستى الدىمەن تەلەفونمەن، كەيىن بەي­نەقوڭىراۋ ارقىلى سۇحباتتاسۋدان ءوتىپ، ءنا­تيجەسىندە وسى قىزمەتكە مەنى لايىقتى دەپ تانىدى.

– كاسىبي ويىنشى مەن باس باپ­كەر ءىسىن قاتار الىپ ءجۇرۋ قيىنعا سوقپاي ما؟

– البەتتە، وڭاي بولمايىن دەپ تۇر. دەسەك تە، ەكەۋىن قاتار الىپ جۇرۋگە بارىم­دى سالامىن. ونىڭ ۇستىنە مەنى جۇمىسقا قابىلدار كەزدە جاڭا باسشىلىق «سەنىڭ كاسىبي ويىنشى ەكەنىڭدى بىلەمىز، سىرتتا وتەتىن ويىندارىڭنان قالدىرمايمىز، ور­نىڭا ادام تابامىز» دەپ تۇسىنىستىك تا­نىت­تى. بۇعان قوسا مەن جوقتا كومانداعا باس-كوز بولاتىن ەكى كومەكشىم بار. سوندىقتان ۇشەۋ­لەپ، قول استىمىزدا جاتتىعاتىن قىز­داردىڭ الەۋەتىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن تىرىسىپ-باعامىز دەپ ويلايمىن. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت، باس باپكەر بولساڭ، مۇندا بالالارمەن تەك مۇزدا عانا جۇمىس ىستەپ قويمايسىڭ، مۇزدان تىس تا اتقارار شارۋالار جەتەرلىك. ماسەلەن، قۇجاتتارمەن جۇمىس ىستەۋ كەرەك، ويىن جوسپارىن سىزا­سىڭ، سونىمەن قاتار، كىمدى قاي پوزيتسياعا قويۋ كەرەك ەكەنىن قاعازعا ءتۇسىرىپ، اناليز جاسايسىڭ. باستاپقىدا قيىن كورىنگەنىمەن، «كوز قورقاق، قول باتىر» دەپ بەل شەشە كىرى­سىپ كەتتىم.

– بالا كەزىڭىزدەن بوكس، كۇرەس ءتۇر­لەرى، فۋتبول جانە رەگبي سەكىلدى سپورت تۇرلەرىنە قىزىققانىڭىزعا قاراعاندا، ەرلەرمەن كۇش سىناس­قان سىزگە ۇنايتىن سەكىلدى. ال حوك­كەي  سپورتى نەسىمەن قىزىقتىردى؟

– ءدوپ ءتۇستىڭىز، ماعان ەرلەرمەن كۇش سىناسقان، جارىسقان ۇنايدى. جالپى، مەن جامبىل وبلىسى تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىنا قاراستى كوگەرشىن اۋىلىندا دۇنيەگە كەل­دىم. ءتورتىنشى سىنىپقا دەيىن اجەمنىڭ قو­لىندا ءوستىم. اجەمنىڭ قولىندا ءوستىم دەگەن­نەن-اق ۇعا بەرىڭىز، ەركە ءارى شولجاڭ بولىپ ءوستىم. بالا كەزىمنەن سپورتقا اۋەس بولدىم. ءوزىڭىز ايتقانداي، بوكس، كۇرەس ءتۇر­لەرىمەن شۇعىلداندىم. ەرلەرگە ءتان بۇل سپورتقا قىزىعۋ سەبەبىم، اۋىلدا قىز بالا­لار اينالىساتىن سپورت تۇرلەرىمەن شۇ­عىلدانۋعا مۇمكىندىك بولمادى. سوسىن بەسىنشى سىنىپ وقىپ جۇرگەنىمدە الماتى ماڭىنداعى تالعار قالاسىندا تۇراتىن اناما كوشىپ كەلدىم. انام مەكتەپتە مۇعا­لىم بولىپ جۇمىس ىستەيتىندىكتەن، ۇيگە بىرگە قايتۋ ءۇشىن ونى بوسقا كۇتىپ وتىرعانشا، سول ارالىقتا الاڭعا بارىپ بالالارمەن فۋتبول وينايتىنمىن. وسىلاي فۋتبول ويناپ جۇرگەن كەزدە مەنى ءبىر باپكەر بايقاپ قالىپ، قىزدار كومانداسىندا ونەر كور­سەتۋگە شاقىردى. سوسىن سپورتقا ەرەكشە دەن قويىپ جۇرگەنىمدى بايقاعان ءۇي ءىشىم جە­تىنشى سىنىپتىڭ باسىندا الماتىداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان سپورت مەك­تەبىنە جەتەكتەپ اكەلدى. مۇندا قىزدارعا فۋتبول ۇيرەتەتىن ساباقتار جوق بولىپ شىقتى، سوسىن وقىتۋشى باپكەر «كومان­دالىق ويىننان بىزدە تەك ايەلدەر حوككەيى دەگەن سپورت بار، تاپسىرىپ كور» دەدى. ول ۋا­قىتتا مەن بۇل سپورت تۇرىنەن مۇلدە حابا­رىم جوق بولاتىن. تەك روليكتە سىرعاناۋدى بىلەتىنمىن. سوسىن الگى باپكەر اياقپەن قي­مىلداي الاتىنىمدى بايقاپ، تەكسەرىپ، وقۋ­عا قابىلدادى. ءسويتىپ، مەكتەپتىڭ «جۇل­دىز» كومانداسىندا، سوسىن قازاقستان جا­سوسپىرىمدەر ۇلتتىق قۇراماسىندا، كەيىننەن ەرەسەكتەر اراسىنداعى قازاقستان قۇرا­ماسىنا قابىلداندىم.

– وسى ارالىقتا ۇلتتىق قۇراما سا­پىندا جۇرسەڭىز دە، حوككەيدەن ەكى جىلعا قول ءۇزىپ، رەگبي سپورتى­مەن كاسىبي تۇردە شۇعىلدانىپسىز. بۇل قالاي بولعانى؟

– ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ونەر كور­سەتىپ جۇرگەندە باپكەرلەر التى ويىنشىنى، سونىڭ ىشىندە مەنى قارجىلىق قيىندىق­تارعا بولا كوماندا قۇرامىنان الىپ تاس­تادى. ءسويتىپ، سپورتتان قول ۇزبەۋ ماق­ساتىندا ەكى جىلداي رەگبي وينادىم. سوسىن ۇلتتىق قۇراماعا قايتا شاقىردى، ءارى سول ۋاقىتتا 2013 جىلى نۇر-سۇلتاندا «بارىس» حوككەي كلۋبىنا قاراستى «توميريس» قىزدار كومانداسى قۇرىلىپ جاتقان بولاتىن، سوعان شاقىرتۋ الدىم. ءسويتىپ، وسىندا بەس جىلداي ونەر كورسەتتىم.

– «توميريس» قىزدار كلۋبىندا تابىستى ونەر كورسەتىپ جۇرگەن جە­رىڭىزدەن كاناداعا قالاي اتتان­دىڭىز؟

– امەريكالىق كلۋبتار جىل سايىنعى وتە­تىن درافتى كەزىندە الەمنىڭ ءار بۇرىشى­نان ويىنشىلار تاڭداپ الادى. ءسويتىپ 2017 جىلى «بوستون بلەيدز» كومانداسىنىڭ تاڭ­داۋى ماعان ءتۇسىپ، ءوز قۇرامىندا ونەر كور­سەتۋگە شاقىردى. الايدا ۆيزالىق ءما­سەلەلەرگە بايلانىستى، بۇل مۇمكىندىكتى ءمۇلت جىبەرىپ الدىم. سوسىن تانىستارىم «كا­ناداعا ۆيزا بەرىپ قالار، سول ەلدىڭ كو­ماندالارىن قاراپ كور» دەپ ۇسىنىس ايتتى. ايتقانداي-اق، قۇجاتتار تاپسىرىپ، باعىم­دى سىناپ كورگەندە «كالگاري كويوتس» اتتى كا­نادالىق كوماندادان شاقىرتۋ كەلىپ، مۇن­دا ءبىر جىل وينادىم. سوسىن وتكەن جىلدىڭ جازىندا ايەلدەر اراسىنداعى ۇلتتىق حوككەي ليگاسىندا (National
Women’s Hockey League) ونەر كورسەتۋ ماق­سا­تىمدى ىسكە اسىرامىن دەپ ءجۇرىپ، مين­نەسوتا، بۋففالو جانە نيۋ-دجەرسي قالاسى كو­ماندالارىنىڭ جاتتىعۋ لاگەرىنە شاقى­رىل­دىم، ناتيجەسىندە نيۋ-دجەرسيدەگى «مەتروپوليتەن ريۆەتەرس» كومانداسىن تاڭ­دادىم. وسىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگە­نىمە ءبىر جىلداي ۋاقىت بولدى. وكىنىشكە قاراي، وتكەن ماۋسىمدا تەك ءۇش اي وينادىم، سەبەبى جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىندا جول اپاتىنا ۇشىرادىم. دارىگەرلەر مي شاي­قالۋى دەگەن دياگنوز قويدى. ءسويتىپ ەكى ايداي تىم جارىق ءارى تىم شۋلى جەرگە بارۋعا بولمايتىندىقتان، سپورتتان قول ءۇزىپ قالۋعا تۋرا كەلدى. دەسەك تە، كەرەكتى ەم-دوم قابىلداپ، مامىر ايىنىڭ باسىندا ساپ­قا قايتا ورالدىم. ونىڭ ۇستىنە قازىرگى تاڭدا تۇگەل كوماندا دەمالىستا، كەزەكتى ماۋ­سىم قازان ايىنان باستالادى. وسىلاي­شا، قازىرگى تاڭدا ويىنشىدان گورى، باپكەر­لىك قىزمەتكە كوبىرەك ءمان بەرىپ جاتىرمىن.

– ءوزىڭىز باپكەرلىك ەتەتىن «پرينستون تايگەر ليللس» كومان­داسىنىڭ قۇرامىمەن تانىسىپ ۇلگەردىڭىز بە؟

– قازىرگى جاعدايعا بايلانىستى بەتپە-بەت ءالى كەزدەسپەدىك، دەسەك تە ەلەكتروندى پوش­تا ارقىلى عانا بايلانىستامىز. ءما­سەلەن، قازىرگى تاڭدا اتا-انالارعا كەلى­سىم­شارتتارىن قاراستىرۋعا جىبەرىپ قويدىم. جالپى، «پرينستون تايگەر ليللس» كومان­داسى – 13-14 جاس ارالىعىنداعى قىز بالا­لار­دان قۇرالعان كوماندا. ماWHA ليگا­سىندا ونەر كورسەتەدى. الدىمەن ءوز ايما­عىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان كوماندا شتات­تىق، ارى قاراي رەسپۋبليكالىق جارىستارعا قاتىسىپ، ءوز مىقتىلارىن انىقتاۋى كەرەك.

– امەريكادا حوككەي الدەقايدا دامىعان سپورت ءتۇرى ەكەنى جالپىعا ءمالىم. كوپشىلىك كلۋب باسشىلى­عى­نىڭ حوككەيگە ەرتە جاستان ارا­لاسقان امەريكالىق ماماندى تا­عايىن­داماي، ءدال ءسىزدى تاڭداۋىن ءۇل­كەن جەتىستىككە بالاپ وتىر. ءسىزدى تاڭداۋعا نە سەبەپ بولدى دەپ وي­لاي­­سىز؟

– جالپى، امەريكالىقتارعا بارلىعى قىزىقتى. ولار قازاقستانداعى حوككەي ويناۋدىڭ ءستيلىن سۇرايدى. سونىمەن قاتار كاناداداعى تاجىريبەمە دە قىزىعادى. بۇعان قوسا ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ونەر كور­سەتكەنىمنەن دە حاباردار. ولار مۇنىڭ بارلىعىنا ەرەكشە دەن قويادى، سەبەبى ءار ەلدەگى جاتتىقتىرۋ تاسىلدەرى ءارتۇرلى. ونىڭ ۇستىنە بالالارمەن جۇمىس ىستەۋ تاجىريبەم بار. وسىنىڭ بارلىعى اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك.

– جاتتىقتىرۋ تاسىلدەرى دەمەك­شى، ءبىر سۇحباتىڭىزدا امەريكادا باپكەرلەر جىلى كوزبەن قاراسا، قا­زاقستانداعى مامانداردىڭ قا­تالداۋ، ۇرىسىپ تاستايتىنىن اي­تىپسىز. تاعى قانداي وزگەشەلىك­تەردى بايقادىڭىز؟

– ءيا، مۇندا ويىنشى بىردەڭەنى دۇرىس ءىس­تەمەي جاتسا، «نە ىستەپ جاتىرسىڭ؟» دەپ اي­قايلاي المايسىڭ. قاسىنا سىرعاناپ بارىپ، اقىرىنداپ ءتۇسىندىرۋىڭ كەرەك. ال ەگەر ويىنشى ءتىپتى تىڭداماسا ەش ايقايسىز ۇيىنە قايتاراسىڭ. دەسەك تە، بۇل ماعان ونشا ۇنامايدى. سەبەبى باپكەردىڭ ءۇش نە­مەسە ءتورت مارتە ايتقانىن ۇقپايتىن كەز­دەر كوپ كەزدەسەدى. بىلتىر بالالارمەن جۇمىس ىستەگەندە «مەن ءسال قاتالداۋمىن، سوندىقتان رەنجىمەڭدەر» دەپ الدىن الا ايتقانىم بار. ءبىر كورسەتتىم، ەكى كورسەتتىم، دۇرىس ىستەمەيدى، سوسىن «ەگەر دۇرىس ىستە­مەيتىن بولساڭدار، جاتتىعۋدى اياقتاپ، ءۇي­لەرىڭە قايتا بەرىڭدەر» دەگەن ەدىم، بىردەن بارلىعىن تۇسىنە كەتىپ، جاتتىعۋدى ەرەكشە قارقىنمەن باستادى. سىپايى بولۋ كەرەك، دەسەك تە شەكتەن تىس سىپايى بولساڭ، ۋاقى­تىڭ تەككە كەتەدى. جاتتىعۋ تاسىلدەرىنە كەل­سەك، شىنىمدى ايتسام كۇن سايىن جاڭا جاتتىعۋلار جاسايمىن. مەيلى، زالدا، مۇزدا جانە الاڭدا بولسىن، باپكەرلەر كۇن سايىن ءبىر جاڭاشىلدىق قوسىپ وتىرۋعا تىرىسادى. پروتسەسكە جاڭا جاتتىعۋلار كىرىكتىرىلەدى.  ال ءبىزدىڭ ەلدە مۇنداي دەپ ايتا المايمىن. بىزدە ەسكى، كەڭەس زامانىنان قالعان ادىستە­مەمەن جاتتىقتىرادى. ءبىر ورىندا تۇرىپ قالدىق. بىزدە مەكتەپ اشىلعالى جيىرما بەس جىلداي ۋاقىتتان بەرى ءبىر باپكەر جاتتىقتىراتىن كەزدەر دە بار. سوسىن بىزدە راسىمەن تىم قاتالداۋ، ويىنشىلار جات­تىعۋ كەزىندە ارتىق ءسوز سويلەۋگە، جاتتىعۋ­دان تىس كۇلۋگە بولمايدى. ال مۇندا بار­لىعى ءپوزيتيۆتى جۇرەدى. قازاقستاندا دا ءدال وسىلاي جاساعىم كەلەدى. مەن جوعارىدا ايت­قان ەسكى مەكتەپتى ىسىرىپ، بارلىعىن جاڭاشا ىستەگىم كەلەدى. قازاقستانداعى ايەلدەر حوككەيىنە جاڭا لەپ اكەلگىم كەلەدى. امەريكادا تاجىريبە جيناقتاپ، حوككەي وينايتىن جاستان اسقان سوڭ، مۇنداعى كورگەنىم مەن بىلگەنىمنىڭ تۇگەلىن حوككەيگە قىزىعاتىن سىڭلىلەرىمە ارناعىم كەلەدى. جال­پىلاما ايتسام، ەلدەگى بۇل سپورتقا قا­تىستىنىڭ تۇگەلىن باسىنان اياعىنا دەيىن تۇزەسەم دەيمىن.

– دەمەك، ءسىزدى الداعى ۋاقىتتا حوك­كەيدەن ايەلدەر قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى قىزمەتىنەن كورىپ قالۋى­مىز مۇمكىن شىعار؟

– مەنى مۇنداي مارتەبەلى قىزمەتكە شا­قىرىپ جاتسا، ەرەكشە قۋانار ەدىم. سەبەبى ءوزىم ۇلتتىق قۇرامانىڭ تىنىسىمەن تا­نىسپىن. بارلىعىن جاقسى بىلەمىن. ءما­سەلەن، مۇندا ويىنشىلاردى «حوككەي انا­تومياسى» اتتى كىتاپ بويىنشا ازىرلەيدى. مۇن­داعى ماماندانعان باپكەرلەردىڭ بىرەۋى سىرعاناۋدى، ەندى بىرەۋى شايبا لاقتىرۋدى ۇيرەتسە، كەلەسى بىرەۋى ەرەجەلەردى ۇيرەتەدى. مۇنى ۇيرەنۋ بارىسىندا «ءبىزدىڭ ەلدەگى ويىن­شىلار دا مۇنىڭ بارلىعىن كورسە عوي» دەپ ارمانداپ كەتەمىن. سول سەبەپتى وسىن­داي مامانداردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، ۇلتتىق قۇرامادا كىل مىقتىلاردى ازىرلەپ شىعاراتىنداي دەڭگەيدە بارىمدى سالىپ، جۇمىس ىستەر ەدىم.

سۇحباتتاسقان

ءاليا ىزتىلەۋ

سوڭعى جاڭالىقتار