10 مامىر, 16:37 604 0 ونەر ارايلىم بيمەنديەۆا

ايدوس ەسماعامبەتوۆ: گولليۆۋدتان اسىپ تۇسەتىن تۋىندى جاساعىم كەلەدى

ايدوس ەسماعامبەتوۆ – «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى، ەلىمىزدەن شىققان العاشقى گيپەررەاليست-ءمۇسىنشى، سۋرەتشى. Astana Musical مەملەكەتتىك تەاترىندا گريمەر بولىپ جۇمىس ىستەيتىن ايدوسپەن سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى.

–  العاشقى تىرناقالدى جۇ­مى­سىڭىزدى ەلباسىنىڭ ءمۇسىنىن جا­ساۋعا ارناۋىڭىزعا نە سەبەپ بول­دى؟

– مەن كىشكەنتايىمنان سۋرەت سالۋعا قۇ­مار بولىپ ءوستىم. بۇل قانمەن بەرىلگەن قا­سيەت بولسا كەرەك. اكەم سۋرەت سالىپ، ءمۇ­سىن جاساۋمەن، انام كەستە تىگۋمەن اي­نا­لىسادى. ءوزىم ى.التىنسارين اتىنداعى ارقالىق مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينس­تيتۋتىندا «بەينەلەۋ ونەرى جانە سىزۋ» ما­ماندىعى بويىنشا كاسىبي ءبىلىم الدىم. ما­ماندىق تاڭداۋدا قاتەلەسكەن جوقپىن دەپ ويلايمىن. ويتكەنى سۋرەت، ءمۇسىن ونە­رىنە بالا كەزدەن عاشىقپىن.

العاش باراك وباما اقش پرەزيدەنتى بو­لىپ سايلانعاندا ونىڭ بالاۋىزدان جا­سالعان ءمۇسىنىن مادام تيۋسسو مۋزەيىنە قوي­دى. وسى جاڭالىقتى 2009 جىلى اۋىلدا وتى­رىپ تەلەديداردان كوردىم. سول كەزدە ءوزى­مە «نەگە ءبىز وسىنداي مۇسىندەردى تەك تەلەديداردان عانا كورۋىمىز كەرەك؟» دەگەن سۇ­راق قويدىم. «ءبىزدىڭ ەلىمىزدە نەگە وسى ونەر­دى دامىتپاسقا؟» دەپ ويلادىم. ءدال سول كەز­دە ەلباسى 70 جاسقا تولىپ جاتتى. ەل­باسىنىڭ تۋعان كۇنىنە سەنساتسيالىق سىي­لىق رەتىندە ءمۇسىنىن جاسايمىن دەپ شەشتىم.

نە دەگەنمەن العاشقى جۇمىسىم جانە تا­ريحي ماڭىزدى تۇلعانىڭ وبرازىن جاساپ شىعۋ كوپ ىزدەنىستى، زەرتتەۋدى قاجەت ەتتى. بىرەۋ دايىنداپ، قولىمەن كورسەتىپ بەرگەن تەحنولوگيا جوق. YouTube جەلىسىنەن كور­گەنىم مەن Google جۇيەسىنەن وقىعانىمدى پايدالانىپ، ەلباسىنىڭ وبرازىن جاساپ شىقتىم.

– اراعا بىرنەشە جىل سالىپ وتكەن جىلى ەلباسىنىڭ بەينەسىن ارنايى تاپسىرىسپەن جاسادىڭىز عوي؟

– ءيا، وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ قورعانىس مي­نيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا ەلبا­سىنىڭ جانە تۇڭعىش قورعانىس ءمينيسترى ساعادات نۇرماعامبەتوۆتىڭ ءمۇسىنىن جاسا­دىم. اتالعان جۇمىستارىمدى ەلورداداعى اسكەري-تاريحي مۋزەيدەن تاماشالاي الا­سىزدار.

– جەكە تاپسىرىسپەن جۇمىس ىستەيسىز بە؟

– جەكە تاپسىرىسپەن ءالى جۇمىس ىستەپ كور­گەن ەمەسپىن، ءوز باسىم وندايدى ونشا ۇناتا قويمايمىن. ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن، حا­لىق­تىڭ سۇيىكتىسىنە اينالعان، ءمۇسىن جا­ساۋعا لايىق تۇلعالاردى سومداۋعا دايىن­مىن.

– ءبىر ءمۇسىندى باستان-اياق جاساپ شىعۋعا قانشا ۋاقىت جۇمسايسىز؟

– ءمۇسىننىڭ قانشا ۋاقىتتا بىتەتىنى جۇ­مىستىڭ قيىندىعىنا بايلانىستى. مى­سالى، مادام تيۋسسو مۋزەيىنىڭ مۇسىنشىلەرى ءبىر جۇمىستى 4 ايدان 1 جىلعا دەيىنگى ۋا­قىت­تا جاساپ بىتىرەدى. مەن دە ءبىر جۇمىستى جاساۋعا ءدال وسىنداي ۋاقىت جۇمسايمىن. بىراق مادام تيۋسسو مۋزەيىندە 1 جۇمىسپەن 15 شاقتى ادام اينالىسادى. بىرەۋى كوزىن، ەكىن­شىسى كيىمىن جاسايدى. ال ءۇشىنشىسى شا­شىن ورناتادى، ياعني ولار ءبىر ادامنىڭ ءمۇسى­نىن جاساۋعا كوماندا بولىپ جۇمىلادى. مەندەگى ەرەكشەلىك ءبارىن ءبىر ءوزىم جاساي­تىندىعىمدا. بولاشاقتا ءوزىم كوماندامەن جۇمىس ىستەگەندى قالايمىن.  بۇيىرسا وسى جول­دا ءبىراز ەڭبەكتەنىپ، تەر توگىپ، كوماندا قۇ­رىپ، شاكىرت تاربيەلەپ، بىلگەنىمدى ءۇي­رەتۋدى قولعا الامىن.

– تۇلعانىڭ بەينەسىن جاساۋ بارىسىندا قالاي ىزدەنەسىز؟

– كەيىپكەرىم تاريحي نەمەسە زاماناۋي تۇلعا بولسىن، بارىنشا شىنايى ءمالى­مەت­تەردى جينايمىن. مىسالى، ابىلاي حاننىڭ بەينەسىن جاسايتىن كەزدە انتروپولوگيالىق مالىمەتتەرگە، وعان قوسىمشا تاريحي دەرەك­تەر، ادەبي نەگىزدەرگە سۇيەندىم. كەيدە ادەبي سۋرەتتەۋدىڭ دە پايداسى تيەدى. تۇلعانىڭ سىرت كەلبەتىن، بولمىسىن، مىنەزىن زەرت­تەي­مىن. ال نەگىزىنەن كەيىپكەردىڭ شىنايى، دە­تالدى كورىنگەن فوتولارىنا قاراپ وتى­رىپ ءمۇسىنىن جاسايمىن.

– ءمۇسىن جاساۋعا پايدالاناتىن ماتەريالدى قايدان الدىرتاسىز؟

– ءمۇسىن جاساۋعا پايدالاناتىن با­لاۋىز، سيليكون سىندى ماتەريالداردى شەت­ەلدەن تاپسىرىسپەن الدىرتامىن. ءوزىم سيليكون ماتەريالىمەن جۇمىس ىستەگەندى جاقسى كورەمىن. الەمدە جاپپاي تاراعان ىندەتكە بايلانىستى شەتەلگە ماتەريالعا تاپسىرىس بەرۋ جاعى قيىن بولىپ تۇر. بۇگىن­دە وزىمدە بار ازداعان ماتەريالدارىم­دى پايدالانىپ جاتىرمىن. ءوزىم امەري­كالىق تانىمال كومپانيانىڭ ءونىمىن پاي­دا­لانامىن. مۇناي باعاسىنىڭ ارزان­داۋى مەن دوللار باعامىنىڭ وسۋىنە بايلا­نىس­تى الداعى ۋاقىتتا ماتەريالدىڭ باعا­سى قىمباتتاۋى مۇمكىن. يمپورتقا تاۋەلدى بولعاندىقتان، كونۋگە تۋرا كەلەدى. ويتكەنى ەلىمىزدە مۇنداي ماتەريالدار وندىرىلمەيدى.

– سيليكوننان ءمۇسىن جاساۋ ونەرىمەن اينالىسىپ جۇرگەنىڭىزگە 10 جىل بولدى. وسى جىلدار ارا­لى­عىندا ءسىزدىڭ ونەرىڭىزگە قانداي كوز­قاراس قالىپتاستى؟

– بىزدە، وكىنىشكە قاراي، سۋرەتشىلەردىڭ، مۇسىنشىلەردىڭ جۇمىسى اسا باعالانبايدى. دەسە دە اقىرىنداپ حالىقتىڭ كوزى اشى­لىپ، قىزىعۋشىلىقتارى قالىپتاسىپ كەلە جاتىر. بۇل اقىرىنداپ داميتىن پروتسەسس دەپ ويلايمىن. ءوزىم وسى ونەردى باستاپ قول­عا العاننان كەيىن ءبىر ناتيجە شىعار­عىم كەلەدى. بولاشاقتا قازاقستاندا مادام تيۋسسو مۋزەيى سەكىلدى مۋزەي اشقىم كەلەدى. ەگەر مۋزەي اشىلاتىن بولسا، وعان قوياتىن تا­ريحي جانە زاماناۋي تۇلعالارىمىز وتە كوپ. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە وسىنداي ونەر بار ەكە­نىن شەت مەملەكەتتىڭ تۋريستەرىنە ۇيالماي كورسەتە الامىز.

– الداعى ۋاقىتتا شەتەلدە ءبىلىم الىپ، تاجىريبەڭىزدى ۇش­تا­عىڭىز كەلە مە؟

– ارينە، شەتەلدە ءبىلىم العىم كەلەدى. كە­زىندە بۇرىنعى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى مەنىڭ شە­بەرحانامدا بولىپ، جۇمىستارىممەن تانىسقان سوڭ مەنى شەتەلگە وقۋعا جىبەرۋ تۋرالى ويىن ايتقان بولاتىن. بىراق بۇل ويىمىز جۇزەگە اسپادى. شەتەلدە ءوز كۇ­شىممەن ءبىلىم الۋ ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋىم قاجەت. ارمانىم – قازاقتى گولليۆۋدتا تانىتۋ، ونەرىممەن مويىندالۋ. گولليۆۋد جاساعان دۇنيەدەن اسىپ تۇسەتىن، ەرەكشە نارسە ويلاپ تابۋعا تىرىسىپ جاتىرمىن. بۇعان كوپ ۋاقىت، فانتازيا جانە كوپ ەكسپەريمەنت كەرەك. ادام توق­تاماي جۇمىس ىستەي بەرسە ويى تەرەڭدەيدى. بۇيىر­سا وسى بىلگەنىممەن توقتاپ قالماي، شەت­ەلدە ءبىلىمىمدى شىڭداپ، 1-2 جىل سول جاق­تا جۇمىس ىستەپ، ءوز ۇيرەنگەنىمدى ەلىم­نىڭ پايداسىنا جاراتقىم كەلەدى. تۇپكى ماق­ساتىم – شەتەل تاجىريبەسىن ەلىمىزگە اكەلۋ.

– Astana Musical تەاترىن­دا­عى گريمەرلىق جۇمىسىڭىز ءوزىڭىز­گە ۇناي ما؟ 

– مەن 2016 جىلدارى ەلورداداعى ءاس­كەري-تاريحي مۋزەيدە پەريزات اقسەلەۋ­قى­زىمەن بىرگە جۇمىس ىستەدىم. ول كىسى مەنىڭ ونەرىمدى جوعارى باعالايدى. كەيىن سالتا­نات اقسەلەۋقىزى «قازاقكونتسەرتتە» ديرەك­تور بولىپ جۇرگەن كەزدە «Astana Musical-عا سەن­دەي جاس ماماندار قاجەت» دەپ شا­قىرت­تى. جالىنداپ تۇرعان جاس ارتىستەرمەن جۇ­مىس ىستەۋ، شىعارماشىلىق ادامداردىڭ اتموسفەراسىن سەزىنۋ قىزىقتى بولدى. وسى­عان دەيىن كورەرمەن كوزايىمىنا اي­نال­عان «نوتر-دام»،  «رومەو-دجۋلەتتا»، «ەر توستىك»، «دوستار سەرتى»، «شاڭىراق» قويى­­­­لىمدارىن ساحنالادىق. گريمەر بول­عان، بۋتوفوريالىق دەكوراتسيالارمەن جۇ­مىس ىستەگەن ۇنايدى. جالپى، ءوزىمدى جان-جاق­تى دامىتىپ، ءار قىرىمنان سىناپ كور­گىم كەلەدى.

– كوسمەتيكالىق پروتەز سالا­سىن­داعى ىزدەنىستەرىڭىزدەن دە حا­بار­دارمىز.

– وسىدان 3-4 جىل بۇرىن سيليكونمەن جۇمىس ىستەيتىنىمدى ەستىپ، كوسمەتيكالىق پروتەز جاساپ كورسەڭىز دەپ ۇسىنىس ايتقاندار بولدى. مەن سيليكونمەن جۇمىس ىستەگەننەن كەيىن پروتەزبەن جۇمىس ىستەۋ قيىن ەمەس ەكەنىن ءبىلىپ، كەلىستىم. ادامنىڭ ساۋ قولىنىڭ بەدەرىن كوشىرىپ الىپ، ەكىنشى قولىن جاساپ بەردىم. 1-2 ساۋساعى جوق جان­دار مۇنداي پروتەزدەردى قولعاپ سياقتى كيىپ الادى، سىرتتاي قاراعاندا ەشبىر اقاۋ بىلىنبەيدى. بولاشاقتا وسى باعىتتاعى جۇمىستار ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە سۇرانىسقا يە بولادى دەپ ويلايمىن.

– كارانتين جاعدايىندا نەمەن اينالىسىپ جاتىرسىز؟

– بۇرىن ۇساق-تۇيەك جۇمىستار ۇلكەن ىستەردى باستاۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ تۇراتىن. ويعا العان شارۋاڭدى مەجەلى ۋاقىتتا ءبى­تىرۋگە مۇمكىندىك بولمايتىن. كارانتيننىڭ ءبىر پايداسى يدەيالارىمدى تولىقتىرۋعا، ويىمدى جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. ءوزىم ادەتتەگىدەي جۇمىسىمدى جالعاستىرىپ جات­قان جايىم بار. جالپى، مەنىڭ جۇمى­سىم كارانتينگە قاراماي-اق، بىلايعى كەز­دە دە شەبەرحانادا قامالىپ وتىرىپ ءىس­تەي­تىن جۇمىس. ءمۇسىن جاساۋ دەگەنىمىز – وتە نازىك پروتسەسس. ەسىكتى قاتتى جاۋىپ الىپ، بار ماحابباتىڭدى ارناپ، شىنايى بەرى­لىپ جاساعاندا جۇمىسىڭ ءساتتى شىعادى.

 

سۇحباتتاسقان ارايلىم جولداسبەكقىزى

سوڭعى جاڭالىقتار