14 ءساۋىر 2016, 12:29 3418 0 الەۋمەت دينارا مىڭجاسارقىزى

«قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي» ەمحانا

فوتو. ماقسات قۇسايىنوۆ
فوتو. ماقسات قۇسايىنوۆ

الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ مىرزانىڭ نازارىنا!

ەلىمىزدە «100 مەكتەپ، 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى قابىلدانىپ، ىسكە قوسىلعاندا شالعايداعى ەلدى مەكەن حالقى قاتتى قۋانعان. ونىسى كەڭەستىك كەزەڭنەن بەرگى توزىعى جەتكەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنىڭ عيماراتتارى جاڭالانىپ، مەديتسينالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالادى دەگەن كوپتەن بەرگى ارمان بولاتىن. ءالى تالاي كەم-كەتىگىمىز بەن قيسايعان جۇگىمىزدىڭ تۇزەتىلەر تۇسى كوپ. بىراق وعان دەيىن ءبىرتالاي ادامنىڭ زىقىسى شىعاتىن ءتۇرى بار.

كۇتۋمەن وتكەن عۇمىر

بۇل باعدارلامانى نە ءۇشىن تىلگە تيەك ەتىپ وتىرمىز؟ شىن مانىندە، قاراپايىم حالىق باعدارلامانىڭ شاراپاتىن كوردى مە؟ سول كەزدە ىرگەتاسى قالانىپ، پايدالانۋعا بەرىلگەن مەملەكەتتىك كەيبىر مەكەمەلەردىڭ بۇگىنگى احۋالى سىن كوتەرە مە؟ وسى ساۋالدار ءالى كۇنگە الدىمىزدان كوسە-كولدەنەڭ شىعىپ ءجۇر. سەبەبى دە تۇسىنىكتى، باعدارلاما دىتتەگەن ماقساتىنا قول جەتكىزە قويماعان سياقتى. 2007 جىلى قابىلدانىپ، 2011 جىلى تۇبەگەيلى جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس «100 مەكتەپ، 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسىنىڭ سوڭى نەگە سيىرقۇيمىشاقتانىپ كەتتى؟

وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ۆيتسە-پرەمەر قىزمەتىن اتقارعان ەربول ورىنباەۆ «باعدارلامانىڭ اياعىنا دەيىن تولىق ورىندالماۋىنا داعدارىس اسەر ەتتى» دەپ جاۋاپ بەرگەنى ەستە. ول ءوز سوزىندە: «باعدارلاما بويىنشا، 100 مەكتەپ جوسپارىن ورىندادىق. شىن مانىندە، بۇگىندە ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋ، اپاتتىق مەكتەپتەر بويىنشا ماسەلەلەر بار. بۇل ماسەلەلەر بيۋدجەت مۇمكىندىگىنە ساي شەشىلەدى. ءبىز مۇنى 2014-2016 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتتى قاراستىرعاندا تالقىلادىق. 100 اۋرۋحاناعا كەلەتىن بولساق، بۇل كوپ شىعىندى قاجەت ەتەدى. 64 اۋرۋحانا سالىندى، جالپى 100 ەمەس، 98 نىسان سالىنادى. قالعاندارىن سالۋ ءۇش جىلدىق بيۋدجەتتە قاراستىرىلعان. بۇل باعدارلامانى تولىق ورىنداماۋ جانە قاراجاتتى يگەرمەۋ داعدارىسقا بايلانىستى. پرەزيدەنتتىڭ جاڭا نىسانداردى سالۋدى توقتاتۋ تاپسىرماسى بولدى. ستاتسيونارلاردى سالۋ وتە قىمبات ەكەنىن بىلەسىزدەر»، –  دەي كەلە، الداعى ەكى-ءۇش جىلدا بۇل ماسەلە شەشىلەدى دەپ سەندىرگەن. بۇل 2013 جىلعى ەسەپ كەزىندە ايتىلعان ءسوز. دەمەك، اتالمىش باعدارلامانىڭ تولىق جۇزەگە اسۋىنا داعدارىستىڭ سالقىنى تيگەن. ال جوسپارعا ىلىگىپ، ىرگەتاسى قالانۋى ءتيىس مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ قۇرىلىس جۇمىسى جالعاسىن تابا ما، جوق پا، بۇل جاعى بەلگىسىز.

2011 جىلى اياقتالۋى ءتيىس «100 مەكتەپ، 100 اۋرۋحانا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا، 18 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىنىڭ 11-ءى ۋاقىتىندا تاپسىرىلماي قالعانىنان دا جۇرت حاباردار. مەرزىمدى كەزەكتى مارتە كەيىنگە قالدىرۋ ءبىر بولەك، كەيبىر ايماقتاردا دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى اياقتالماي قالعان. ال بۇل ءۇشىن جاۋاپتى تۇلعالاردى انىقتاۋ وتە قيىن. قولدا بار دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، «100 مەكتەپ، 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسىن ورىنداۋ بويىنشا ءىس-شارالار ۋاقتىلى ورىندالماعان. 2007 جىلدان باستاپ الاتىن بولساق، 99 جوسپارلانعان دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىنان قۇنى 183,4 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن جالپى 64 نىسان عانا سالىنعان. قالعان – 30-دان استام نىساندى – 2016 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانىپتى.

ارينە، اۋىلداعىلار كۇتۋدەن جالىقپايدى، كۇتە بەرەدى... ولارعا دا كەزەك كەلەر...

ەمحاناعا جارىماعان «ىرگەلى»

ادەتتە ءبىز مەملەكەت تاراپىنان قابىلدانعان باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋ بارىسىن ءسوز ەتكەندە، اۋىلداعى اعايىننىڭ جاعدايىن كوز الدىمىزعا اكەلەمىز. جول، كولىك قاتىناسى قيىن ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعى مەن ءبىلىم الۋىنا الاڭدايتىنىمىز زاڭدىلىق. شىنى كەرەك، قالا ورتالىعىنان قاشىق جاتقان شاعىن بەكەتتەر مەن رازەزدەگى جۇرتتىڭ جاي-كۇيى قالاي؟ وقىستان دەنساۋلىعى سىر بەرە قالسا، كىمنەن كومەك سۇرايدى؟ ال، ايى-كۇنى جەتىپ، تولعاعى قىسقان انانى قالا ورتالىعىنا جەتكىزۋ ماشاقاتىنا بىرەۋ باس قاتىرا ما؟ مىنە، بۇيىعى اۋىلدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قاراپايىم جۇرتتىڭ كوكەيىندەگى تۇيتكىلدەر وسى. ولار ءومىر بويى تۇرعىلىقتى جەردەگى ەمحانا نەمەسە مەديتسينالىق پۋنكتكە قارالۋدى ارمانداپ كەلدى. ءارى-بەرى ساندالىس­تان قۇتىلاتىندىعىنا سەندى دە. بىراق وزگەرىس جوقتىڭ قاسى. بۇگىندە شالعايداعى اۋىل حالقى مۇنداي باعدارلامالاردىڭ وزدەرىن سىرت اينالىپ وتەتىندىگىنە ەتى ۇيرەنگەنى قاشان.

ءيا، اۋىلدىڭ تۇرمىسىن «جىرلاساق»، جۇرەك تۇسىمىز شىمىرلايدى. قالا تۇرعىندارى قول جەتكىزگەن يگىلىكتەن ولار دا قۇر قالماسا دەيسىڭ. بىراق ايىرماشىلىق جەر مەن كوكتەي. قازىر ءبىز اۋىل حالقىنىڭ دەنساۋلىعىن، ءبىلىم الۋ ماسەلەسىن، ەلدى مەكەندەردىڭ ينفراقۇرىلىمدىق دامۋىن ءبىر شەتكە ىسىرىپ قويىپ، بار جاقسىنى قالا اۋماعىندا جاساپ جاتقان جايىمىز بار.

وسىلاي دەپ، وي ءتۇيىپ، پىكىر قورىتىپ وتىرساق، قالانىڭ ماڭايىندا دا قوردالانعان ماسەلە كوپ ەكەن. بۇگىندە الىپ مەگاپوليس – الماتىنىڭ اۋماعى كەڭەيىپ، حالقى دا كوبەيە باس­تادى. شاھاردىڭ  ىرگەسىندەگى ءبىرتالاي ەلدى مەكەن قالانىڭ اۋماعىنا ەنىپ، سوڭعى جىلدارى ەكى بىردەي جاڭا اۋداننىڭ اشىلۋىنا تۇرتكى بولعانى بەلگىلى. اسىرەسە، حالقى تىعىز قونىستانعان بۇل ەلدى مەكەندەردە ەمحانا تاپشىلىعى سەزىلدى. قالانىڭ، اۋداننىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك نىساندار سالىنىپ تا، پايدالانۋعا بەرىلىپ تە جاتىر.

وكىنىشتىسى سول، الماتىنىڭ ىرگەسىندەگى «ىرگەلى» ەلدى مەكەنىنە بۇل وركەنيەت جەتە قويماعان سياقتى. اۋماقتىق ءبولىنىسى جاعىنان الماتى وبلىسىنا قارايتىن، جاقىندىعى جاعىنان قالاعا ىركەس-تىركەس قونىس تەپكەن ەلدى مەكەننىڭ ەمحاناسىن كورىپ، الگى «100 مەكتەپ، 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى تاعى ەرىكسىز ويعا ورالدى. بىلۋىمىزشە، اتالمىش باعدارلاما اياسىندا تەك اۋرۋحانا ەمەس، ەمحانالار دا حالىق يگىلىگىنە بەرىلگەن. ال ءبىز قالا ورتالىقتارىنان جىراقتا جاتقان اۋىلدىڭ جوق-جىتىگىن تۇگەندەۋگە تىرىسىپ جۇرسەك، الماتىعا ءتيىپ تۇرعان ەلدى مەكەن ەمحاناسىنىڭ سىرتقى كەيپى، ونداعى اق حالاتتىلاردىڭ جىلارمان كۇيدە جۇمىس ىستەۋى ويىمىزدى سان-ساققا جۇگىرتكەن.

اۋەلگىدە كىشكەنتاي عانا قوراش ءۇيدىڭ ەمحانا ەكەنىن بىلە المايسىز. تەك مۇيىستەگى تاقتايشادان «ىرگەلى» اۋىلدىق امبۋلاتورياسى» دەگەندى كوزىڭىز شالادى. ال ەمحاناعا باس سۇقساڭىز، ءيىن تىرەسكەن جۇرت. كەيدە «قۋىقتاي» ءتورت بولمە تۇرعىندارعا لىق تولىپ كەتكەندە، دەم الۋ مۇمكىن ەمەس.  كىشكەنتاي سابيلەر دە، ەكىقابات ايەلدەر دە، قاريالار دا ارالاس-قۇرالاس. ءبىرى پىسىلداپ اۋى­رىپ كەلەدى، ەكىنشىسى اۋرۋ جابىستىرىپ كەتەدى. ەندى شە؟ شىنتۋايتىندا، جۇمىسىن ناتيجەلى اتقاراتىن ەمحانالار سابيلەردى ارنايى ءبىر كۇنى، اياعى اۋىر ايەلدەردى باسقا كۇنگە ءبولىپ قارايدى. قازىر ءتۇرلى جۇقپالى دەرتتىڭ بەلەڭ العانىن قاپەرگە الساق، بۇل دۇرىس تا. ال «ىرگەلى» ەلدى مەكەنى ەمحاناسىنىڭ بۇل «وركەنيەتتەن» اۋىلى ازىرگە الىس. مۇندا قارالىپ جۇرگەن تۇرعىندار تالاي جىلدان بەرى جانايقايىن ءبىلدىرىپ كەلسە دە، الماتى وبلىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ماسەلەنىڭ وڭ شەشىم تابۋىنا كۇش سالماي وتىرعان كورىنەدى. نەگە؟

كەزەك كۇتىپ تۇرعانداردىڭ بەت-جۇزىنەن نەمقۇرايلىلىق، كوڭىل تولماۋشىلىقتى انىق بايقايسىز. ال ادامدى جىلى سوزىمەن-اق ەمدەپ جىبەرەتىن اق حالاتتىلاردىڭ قاباعى قاتۋلى، ءتۇرى شارشاڭقى. امالدىڭ جوقتىعىنان جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەي اسەر قالدىرادى. ەكى ءسوزىنىڭ بىرىنەن «بىزگە قاشان ەل قاتارلى ەمحانا سالىپ بەرەدى ەكەن؟» دەگەندى ەستيسىز. مۇنداي كەزدە «نەگە اۋدانعا، وبلىسقا شاعىم ايتپايسىزدار؟» دەپ كەرى سۇراق قويساڭىز، جارانىڭ بەتىن تىرناعانداي بولاسىڭ. «ءبىز دە، تۇرعىندار دا قاشاننان بەرى ايتىپ كەلەمىز، «بولادى، بولادىمەن» ۋاقىت زىرىلداپ ءوتىپ جاتىر عوي. ول قاشان سالىناتىنىن ءبىر قۇداي ءبىلسىن؟». وسىلايشا دارىگەرلەر قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي ەمحانادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەرىنە نارازىلىعىن تەك ءسوز جۇزىندە عانا تانىتىپ كەلەدى. ال ءبىز اڭگىمەگە تارتقان ەمحانا مەڭگەرۋشىسىنىڭ بارىنە كوڭىلى توق سياقتى. ارنايى سۇحبات بەرۋدەن قاشقاقتاعان قالامقاس امانجولقىزىنان از-كەم ساۋالىمىزعا جاۋاپ الۋعا تىرىسىپ كوردىك.

13022325_516566575135157_262216851_n

قالامقاس ءجۇنىسوۆا، «ىرگەلى» امبۋلاتوريالىق ەمحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى: 

ادام سانى كوبەيسە، ءبىزدىڭ جالاقىمىز دا ارتادى

– امبۋلاتوريالىق ەمحاناعا دا، ونىڭ قىزمەتىنە دە كوڭىلى تولمايتىندار كوپ. قازىر تىركەۋدە قانشا ادام بار؟

– ادام سانى كوبەيسە، ءبىزدىڭ ستاۆكامىز دا كوبەيەدى. وسى «ىرگەلىدە» تۇراتىن، ياعني ءبىزدىڭ ساناتىمىزدا 10 مىڭ تۇرعىن بار. سونىڭ 8 مىڭ 500-ىنە شامامىز كەلگەنشە كومەكتەسىپ كەلەمىز.

– سىزدەرگە «ىرگەلى» حالقىنان بولەك، جاڭادان بوي كوتەرگەن «اسىل ارمان» تۇرعىن ءۇي كەشەنى تۇرعىندارى دا قارايدى ەكەن. وسىنشاما حالىقتى قابىلداپ، ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن قاۋقارلارىڭىز بار ما؟

– تۇرعىندار ەمحانانىڭ وسى كۇيىنە قاراماستان، تىركەلىپ جاتىر. «اسىل ارمان» تۇرعىندارى دا كەلىپ تىركەلۋدە. سەبەبى تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ ازىرگە ەمحاناسى  سالىنباعان. اۋماقتىق جاعىنان «ىرگەلىگە» قارايدى. دەگەنمەن، ءسىز ايتقان «اسىل ارمان» تۇرعىندارىنىڭ ءبارى جاپپاي مۇندا تىركەلىپ جاتقان جوق. كوبى سىرتىنان كورىپ، باسقا ەمحاناعا كەتىپ قالعان دا شىعار. ول جاعىن وزدەرى شەشەدى. ال نەگىزىندە وسى تۇرعىن ءۇي كەشەنىنەن ءۇي ساتىپ السا، وسىعان مويىنسۇنباسقا امالى جوق. بۇل ۋاقىتشا ماسەلە عوي.

– دەگەنمەن، تۇرعىندار تىركەلسە دە، مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىنا رازى ەمەس. ولاردىڭ شاعىمىن قايدا قوياسىز؟ 

– نەگە؟ بىزدە ءۇش ۋچاستوك، ءۇش پەدياتر بار.  6 دارىگەر مەن 15 شاقتى مەدبيكە جۇمىس ىستەيدى. «جەدەل-جاردەم» كولىگىمىز بار. تۇرعىندار سانى مەيلىنشە كوپ بولسا، بىزگە ستاۆكا دا قوسادى. الداعى ۋاقىتتا عيمارات تا سالىپ بەرەدى دەپ كۇتۋدەمىز.

– ءوزىڭىز قاشاننان بەرى مەڭگەرۋشىسىز؟ بۇعان دەيىن ەمحانا باسشىسى رەتىندە كەڭىرەك ەمحانا سالىپ بەرۋ جونىندەگى ماسەلەنى كوتەرمەدىڭىز بە؟

– 2009 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەمىن. جۇمىسىم وزىمە ۇنايدى. جالاقىعا شاعىم جوق. وسى ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىنىمىن، باسقا جاقتان جۇمىس ىزدەپ نەم بار؟! ايتىپ وتىرمىن عوي، بۇعان دەيىن تۇرعىندار از بولاتىن. ءبىر كەزدەرى 2,5 مىڭ عانا حالىق ەدى. ازعانتاي ۋاقىتتا 10 مىڭعا جەتتى. ال بىزگە تىركەلمەگەنى قانشاما؟ نەگىزىندە ءبىز وسى ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىلىقتى ادامدارىنىڭ  بارىنە قىزمەت كورسەتۋگە مىندەتتىمىز.

– سونىمەن، سمەتا بويىنشا ەمحانا سالىنۋ جوسپاردا بار ما؟

– «اسىل ارماننان» جەر بولىنەدى دەگەن. بالكىم، «اسىل ارمانعا» بولەك امبۋلاتوريالىق ەمحانا سالىپ بەرەتىن شىعار، كىم بىلەدى؟! ونى قۇرىلىس كومپانياسى سالۋى مۇمكىن. بۇيىرسا، ءبىز سوندا كوشەمىز دەپ وتىرمىز. ءبارى ۋاقىتشا قۇبىلىس قوي...

ال تۇرعىندار نە دەيدى؟ كەزەكتە تۇرعان­داردىڭ پىكىرىن سۇراي قالىپ ەدىك، ءبارىنىڭ ىشىنە شەر «تولىپ» قاپتى. سۇرايتىنى – جاڭا ۇلگىدەگى ەمحانا. «ءبىزدىڭ شاعىم ايتپاعان جەرىمىز قالمادى... بۇقارانىڭ ءسوزىن تىڭداپ جاتقان كىم بار؟!» دەپ كەيىدى قارت انا. ونىڭ ءسوزىن قوستاعان كوپبالالى انا دا: «بىزگە ەمحانا سالىپ بەرگەن كۇنى، ەلدى مەكەن حالقى ۇلان-اسىر توي جاسايتىن شىعار»، – دەدى ءازىل-شىنى ارالاس استارلاپ سويلەپ.

الماگۇل قۋاندىقوۆا، اۋىل تۇرعىنى:

– مىنا «ءۇيدىڭ» ءىشى دۇيسەنبى، سارسەنبى، بەيسەنبى كۇندەرى ادامعا لىق تولادى. اياق الىپ ءجۇرۋ مۇمكىن ەمەس. ەكىقابات ايەلدەر، بالالار ءبارى بىرگە. جاسىم 60-تان استى. اندا-ساندا ەمدىك شارا قابىلداۋعا كەپ تۇرامىن. ەدەننىڭ جىرتىعىنا ءسۇرىنىپ، جىعىلامىز. قازىر، ءتىپتى «اسىل ارماننان» كەلەدى. «بىزگە جەكە ەمحانا بەرىڭىزدەر؟!» – دەپ تالاي ايتتىق، ەشكىم قۇلاق اسپايدى. مىنە، سيستەما الۋعا كەلدىم. مۇنى جايلانىپ جاتىپ الۋىم كەرەك ەدى، كورىپ وتىرعانىڭداي قاقشيىپ وتىرمىن. ايتىڭدارشى، وسى دۇرىس پا؟ «ىرگەلىدە» 10 مىڭعا جۋىق حالىق تۇرادى ەكەن. جەر ساتىلادى، ءۇي سالىنادى. بىراق نەگە ەمحاناسىن دۇرىستامايدى؟ الىستاعى اۋىلدان تۇك تە ايىرماشىلىعىمىز جوق.

الۋا بايباتشا، ەكىقابات كەلىنشەك:

– وسى اۋىلدىڭ بايىرعى تۇرعىنى رەتىندە قارالىپ ءجۇرمىن. بىراق كەلگەن سايىن ۇرىس-جانجالدىڭ ۇستىنەن شىعام. كەيدە دارىگەرلەرگە دە جانىم اشيدى. ادامدار ۇستىنەن ءتونىپ تۇرادى. اسىرەسە، قىس مەزگىلىندە سىيماي قالامىز. دالا سۋىق. ءارى-بەرى كىرىپ-شىعىپ، بالامىزعا سۋىق تيگىزىپ تە الامىز. وسى اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمىنە دە شاعىم تۇسىردىك. «باياعى جارتاس، سول جارتاس». ءبارىن اۋىزبەن جايعاپ تاستايدى. ناتيجەسى جوق. ءبىز قۇرعاق ۋادەگە تويدىق. ەكىنشىدەن، ەمحاناعا تەك دارىگەرگە كورىنىپ قايتامىز. ال دەنساۋلىعىڭا بايلانىستى اناليز ساراپتاماسىن قاسكەلەڭگە بارىپ وتكىزۋگە تۋرا كەلەدى. وندا دا بارساڭ بىتپەيتىن كەزەك. الماتى وبلىسىنا قارايتىن قانشاما ەلدى مەكەن تۇرعىندارى اۋداننىڭ ورتالىعى – قاسكەلەڭگە بارادى. امال جوق، سوسىن  ءاناليزدى اقىلى تاپسىرۋعا ءماجبۇر بولاسىڭ. كەيدە «اقىرى اقىلى تاپسىردىم عوي، نەگە الماتىداعى ءبىر اقىلى مەديتسينالىق مەكەمەگە بارا سالمادىم؟» دەپ وكىنەسىڭ. سوندىقتان دا ءبارى ءبىر جەردە بولسا ەكەن دەيسىڭ. قالاداعىداي قالاعان دارىگەرىڭە ەمىن-ەركىن كىرىپ، ءبارىن ءبىر جەردەن انىقتاپ كەتكەنگە نە جەتسىن؟!

P.S. مەديتسينالىق مەكەمە 2009 جىلعا دەيىن فەلدشەرلىك پۋنكت رەتىندە قىزمەت كورسەتكەن. تەك سول جىلدان بەرى قاراي امبۋلاتوريالىق ەمحاناعا اينالىپتى. كىشكەنتاي عانا «كوك ۇيگە» كىم كىرىپ، كىم شىقپايدى؟ الماتىنىڭ ىرگەسىنە كەلىپ، پاتەر جالداعان «ميگرانتتار» دا وسىندا. الايدا «تىركەلگەن ادام سانىنا قاراي، جالاقى دا كوبەيەدى» دەگەن امبۋلاتوريالىق ەمحانانىڭ مەڭگەرۋشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، ماسەلەنى جوعارى جاققا جەتكىزۋگە اسىقپايتىن سياقتى. ال ءدۇيىم جۇرت ءۇمىت كۇتكەن «100 مەكتەپ، 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسىنىڭ بۇل ەلدى مەكەنگە نەگە مويىن بۇرماعانى تاعى بەلگىسىز.    

دينارا مىڭجاسارقىزى

سۋرەتتەرى تۇسىرگەن ماقسات قۇسايىنوۆ

سوڭعى جاڭالىقتار