17 ءساۋىر, 19:52 598 0 مۋلتيمەديا انار لەپەسوۆا

ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ: ەكونوميكانى جۇيەلى دامىتۋدىڭ ءجىبىن ءۇزىپ الماۋىمىز كەرەك (ۆيدەو)

مەملەكەت قايراتكەرى، ەكس-ديپلومات ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ zakon.kz سايتىنا سۇحبات بەردى. الەمدى جايلاعان پاندەميا، قازاقستاننىڭ كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسى، توتەنشە جاعداي رەجيمى، كارانتيندە وتىرعان حالىقتىڭ جايىن تالقىلاندى.

ە.ەرتىسباەۆ سۇحبات بارىسىندا «بيلىك پاندەميانى پايدالانىپ، نارازىلىقتى باسۋ ءۇشىن ادەيى توتەنشە جاعداي رەجيمىن، كارانتين ەنگىزىپ وتىر» دەپ كۇمان كەلتىرەتىندەرگە جاۋاپ بەردى. ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل بوس كۇمان، ەگەر بۇل لوگيكاعا سۇيەنسەك، وندا كارانتين ەنگىزگەن الەمدەگى ەل ۇكىمەتتەرىنىڭ بارلىعى نارازىلىقتى باسقىسى كەلەدى. «پاندەميا تورتكىل دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا تۇگەل تارادى. قاۋىپتى ىندەتتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلدە توتەنشە جاعداي جاريالاپ، شۇعىل شەشىم قابىلدادى. بۇكىل مەملەكەت قاۋىپسىزدىك ءۇشىن كوروناۆيرۋسقا قارسى كۇرەستە كارانتين رەجيمىن ەنگىزۋگە ءماجبۇر بولدى. ماسەلەن، اقش-تىڭ سوڭعى 250 جىلدىق تاريحىندا مۇنداي جاعداي بولماعان. بارلىق شتاتتارىندا توتەنشە جاعداي جاريالاۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر. ارينە، كارانتيندە ۇيدەن شىقپاي وتىرۋ حالىققا وڭاي ەمەس. ءتىپتى، كەيبىرى توتەنشە جاعداي تالاپتارىن بۇزدى. ولاردى پوليتسەيلەر جاۋاپقا تارتتى. تىرپ ەتپەي ۇيدە وتىرۋ كەرەك دەگەن تارتىپكە بارلىعى بىردەي ءبىر-اق كۇندە مويىنسۇنا قويعان جوق. سوعان قاراماستان، مەنىڭشە، قاتاڭ ءتارتىپ، شەكتەۋگە دە ۇيرەندى. احۋالعا قاراي كارانتين مەرزىمىن 10 مامىرعا دەيىن ۇزارتۋى مۇمكىن. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، كوروناۆيرۋسقا شالدىققانداردىڭ سانى كۇرت ءوسۋى دە ىقتيمال. سوندىقتان كارانتين رەجيمىن توقتاتۋ كوروناۆيرۋسقا شالدىققانداردىڭ سانىنا، ىندەتتىڭ بەتى قايتۋىنا تىكەلەي بايلانىستى بولىپ تۇر. سول سەبەپتى قاتاڭ شارالاردى حالىق ءۇشىن قابىلداۋ وتە ماڭىزدى. ونى ايتىپ وتىرعان سەبەبىم، ماسەلەن يتاليا دەر كەزىندە ساقتىق ءۇشىن كارانتين ەنگىزگەندە ولاردا COVID-19 ىندەتىنەن كوپ ادام قايتىس بولمايتىن ەدى»، – دەدى ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ. ونىڭ پىكىرىنشە، قازاقستان ءوز ۋاقىتىندا حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن دۇرىس شەشىپ شىعارىپ، توتەنشە جاعداي جاريالادى.

وتاندىق ونىمدەر شەتەلدىكىنەن ون ەسە ارتىق

سونداي-اق سۇحباتتا پاندەميا دۇنيەجۇزىنە الەۋمەتتىك، ەكونوميكالىق وزگەرىس اكەلەتىنىن دە ايتىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار ءونىم وندىرۋدە وتاندىق وندىرىسكە جەتە ءمان بەرەتىن كەز كەلگەنىن دە ناقتىلادى. «قازاقستاندا تەك قانا استىق ەمەس، جوعارى ساپالى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى دە كوپتەپ وندىرىلەدى. ازىق-تۇلىك وندىرىسىندە شەتەلدەن كەلەتىن ونىمدەرگە قاراعاندا قازاقستاندا وسىرىلگەن جەمىس-جيدەك، وندىرىلگەن ايران-ءسۇتتىڭ ساپاسى الدەقايدا جوعارى. حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا دا پايداسى زور. ءبىز وسىنى ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. ءبىز ەلىمىزدى تولىقتاي ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتە الامىز. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قويمادا ساقتالعان ازىق-تۇلىك قورىنىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىنە ءوزى بارىپ، كوز جەتكىزىپ قايتتى. مەنىڭشە، كوكتەمگى ەگىن ەگۋ جۇمىستارى دا توتەنشە جاعدايعا قاراماستان، جوسپار بويىنشا وتەدى. استىق ۋاقىتىلى سەبىلەدى. جينالعان ونىمدەردى ساتۋ، ايماقتارعا جەتكىزۋدە دە ەشقانداي كەدەرگى بولمايدى»، – دەدى ساياساتكەر.

عىلىم بىزگە باعدارشام بولىپ ءجون سىلتەيدى

ەرتىسباەۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا بيلىك ءترانزيتىنىڭ بەيبىت تۇردە اۋىسى – الەمگە ۇلگى بولارلىق قۇبىلىس. «ساراپشىلاردىڭ زەرتتەۋىنشە، كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن جاۋاپتى جانە تاريحي وسى ساتتە حالىق ءۇشىن ءتيىمدى ساياساتتى جالعاستىرۋ، جۇرگىزۋ وتە ماڭىزدى. مەملەكەتتەگى بىرلىك پەن ىنتىماق كەيبىرەۋگە ۇناماۋى مۇمكىن. مىسىقتىلەۋلەس ادامداردىڭ حالىققا جانى اشىمايدى. تەرىس پيعىلىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وتكەلدە قولدان نارازىلىق شارالارىن ۇيىمداستىرىپ، اتتانداپ الاڭعا شىعىپ، ەلدىڭ نازارىنا ءتۇسۋ ءۇشىن جان تالاسۋى مۇمكىن. دەسەك تە، تاۋەلسىزدىك العان جىلدارداعى قيىن كەزەڭدەردەن دە وتتىك. وسىدان 30 جىل بۇرىن ايلاپ-جىلداپ جالاقى الماۋ، دۇكەندەردەگى ۇزىن-سونار كەزەك، تاۋار تاپشى بولعان كەزدى باستان وتكەرگەنىمىزدى قازىرگى جاستاردىڭ ءبىرى بىلسە، ءبىرى بىلە بەرمەيدى. سوندىقتان ءبىز ەكونوميكانى جۇيەلى دامىتۋدىڭ ءجىبىن ءۇزىپ الماۋىمىز كەرەك. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى جان-جاقتى قولداساق، ەل ەكونوميكاسى داميتىنىن قاپەرىمىزدەن شىعارمايىق»، – دەيدى ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ.

ەكس-ديپلوماتتىڭ پايىمىنشا، قازاقستاننىڭ ارى قاراي وركەندەۋىنە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جىلدار بويى جۇزەگە اسقان ەكونوميكالىق دامۋ پروتسەسى ۇزدىكسىز جالعاسۋى ءتيىس. ەكونوميكا دامىسا، ەل ەڭسەسىن تۇزەيدى. ۋاقىت تالابىنا ساي حالىقتىڭ تا سۇرانىسى، تالابى وزگەرىپ وتىرۋى – زاڭدىلىق. جىلدار وتە ازاماتتاردىڭ تۇرمىسى تۇزەلگەن سايىن جاڭاشا تالاپ-تىلەكتەردىڭ پايدا بولۋى – قالىپتى قۇبىلىس. ءتىپتى، ەكونوميكاسى قارىشتاپ دامىعان مەملەكەتتەردە دە الەۋمەتتىك ماسەلەردىڭ بار ەكەنى اقيقات. ال پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكانىڭ كىلتى عىلىمدا ەكەنىن شەگەلەپ ايتتى. عىلىمدى دامىتۋ، كەرەك كاسىپتى يگەرۋ عانا ءبىزدى داعدارىستان، توتەنشە جاعدايدان كەيىن دە كەزدەسەتىن كەدەرگىلەردەن قۇتقارادى.

;feature=youtu.be

دەرەككوز: Aikyn.kz

سوڭعى جاڭالىقتار