26 ناۋرىز, 09:22 552 0 دەنساۋلىق انار لەپەسوۆا

كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس: الەم ەلدەرى ءوز ازاماتتارىن قالاي قورعاۋدا؟

Birgemiz – بىرلىگىمىزدىڭ كورسەتكىشى

 ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاما­سى­مەن  قازاقستاندا كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس جۇ­مىس­تارىنا كو­مەكتەسۋگە ىنتالى ازاماتتاردىڭ قار­جىسى جي­ناقتالاتىن رەسپۋبليكالىق قور قۇرىل­دى.

20 ناۋرىزدا قازاقستاندىقتارعا جولداعان ءۇن­­دەۋىندە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز سىن ساعاتتا ورتاق ءىس­تەن ەشكىم دە سىرت قالماۋعا ءتيىس ەكەنىن ايت­قان بو­لاتىن. «ۇكىمەت بيۋدجەت سالاسى قىز­مەتكەرلەرىنىڭ، ستۋ­دەنتتەردىڭ، شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ اۋىرت­پالىعىن جەڭىلدەتۋ باعىتىنداعى ناقتى قادامدارىن جاريا ەتتى. بىراق تەك قانا مەم­لەكەتتىڭ كۇش-جىگەرى جەتكىلىكسىز بولادى.  زاۋال­دى ەڭسەرۋ ءۇشىن باسقا دا قوسىمشا رەسۋرس­تاردى جۇمىلدىرعان ءجون. ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ قولىنان كەلەتىن ۇلەسىن قوسۋعا ءتيىس. مەن بۇل قيىن كەزەڭدە ەل-جۇرتقا كومەكتەسكىسى كە­لەتىن جانە جاردەم بەرە الاتىن ادامداردىڭ قارا­جاتى جي­ناقتالاتىن رەسپۋبليكالىق قور قۇرۋدى ۇسى­نامىن، – دەگەن ەلباسى قازاقستاندىقتاردى قا­لىڭ ەل، جالپاق جۇرت بولىپ جۇمىلۋعا شاقىردى.

ەلىمىزدەگى ءىرى كاسىپورىندار مەن كاسىپكەرلەر ەل­باسىنىڭ باستاماسىنا ءۇن قوسىپ، قولداۋ ءبىل­دىردى. 24 ناۋرىزداعى دەرەك بويىنشا، Birgemiz قوعامدىق قورىنا ءىرى بيزنەس وكىلدەرىنەن 40 ملن دوللاردان اس­تام قاراجات تۇسكەن. اتاپ ايتقاندا، Eurasian Resources Group كومپانياسىنان 10 ملن دوللار، «قازاقمىس» كورپوراتسياسى 10 ملن دوللار قارجى اۋداردى. سونداي-اق قوعامدىق قورعا مەتسەناتتار مەن كا­سىپكەرلەر تيمۋر قۇلىباەۆ 10 ميلليون دوللار، اي­دىن راحىمباەۆ 2 ميلليون دوللار، كەڭەس راقىشەۆ 1 ميلليون دوللار، عا­لىمجان ەسەنوۆ 2 ميلليون دول­لار، راشيد ءسار­سەنوۆ 2 ميلليون دوللار، الەك­ساندر كلەبانوۆ 2 ميلليون دوللار، الەكساندر بە­لوۆيچ  2 ميلليون دوللار اۋداردى. قورعا وڭىرلەردەن دە قارجى اۋ­دارۋشىلار جەتەرلىك. اسىرەسە، ءوڭتۇس­تىك­قازاق­ستان­دىق كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋى ەرەك. اي­نالاسى 3-4 كۇننىڭ ىشىندە ايماقتاعى بيزنەسمەندەر Birgemiz قورىنا 163 ملن 700 مىڭ تەنگە اۋدارىپتى.

بۇدان بولەك، Nur Otan پارتياسىنىڭ ءمۇ­شە­لەرى، مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر، جە­كەلەگەن ۇجىم­دار دا ءبىر كۇندىك جا­لا­قى­لارىن اۋدارىپ، ور­تاق ىسكە جۇمىلا ات­سالىسۋدا.

دەسە دە، وڭىرلەردە كوروناۆيرۋسپەن كۇ­رەسۋ ءۇشىن بيۋدجەتتىك سالا قىز­مەت­كەر­لە­رىن ءبىر كۇندىك جالاقىسىن اۋدارۋعا ءماج­بۇرلەگەن جاعدايلار دا كەزدەسكەن كو­رىنەدى. بۇعان Nur Otan پارتياسىنا كە­لىپ تۇسكەن شاعىمحاتتار دالەل.

بۇل جاعدايعا قاتىستى پىكىر ءبىل­دىرگەن ەل­باسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ايدوس ۇكى­باي Birgemiz قوعامدىق قو­رىنا قايى­رىم­دىلىققا ارنالعان كو­روناۆيرۋسپەن كۇرەس ءۇشىن قاراجات ەرىك­تى تۇردە جينالۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى.

ول Twitter-دەگى جازباسىندا: «مۇنداي قايى­رىم­دىلىققا ماجبۇرلەپ قارجى جي­ناۋعا بول­مايدى. بارلىق قايى­رىم­دىلىق تەك قانا ەرىكتى تۇردە جۇزەگە اسى­رىلۋى ءتيىس»، – دەدى.

قايىرىمدى ءىستىڭ قايىرىن بەرگەي. Birgemiz بىرلىگىمىزدىڭ كورسەتكىشى بولا­دى دەپ سەنەيىك. جينالعان قارجى مەم­لە­­كەت­تىك كوميسسيانىڭ نۇسقاۋىمەن ءتيىس­تى سا­لا­لارعا بولىنبەك.  قاۋىپتى ءىن­دەت­پەن كۇرەسۋ ءۇشىن مەديتسينالىق ءدارى-ءدار­مەك­تەر، قور­عانىس قۇرالدارى، ۆەن­تيليا­تسيالىق اپ­پاراتتار، ازىق-تۇلىك جانە الەۋمەتتىك جاع­دايى تومەن تۇرعىندارعا قاجەتتى زات­تار الىنادى. قارجىنى جۇم­ساۋ اشىق ءجۇ­رەدى ءارى قۇرامىندا قوعام جانە مەم­لەكەت قايراتكەرلەرى بار قور جا­­نىنداعى قام­قورشىلىق كەڭەستىڭ قا­تاڭ باقى­لاۋىن­دا بولادى.

اقش تۇرعىندارى تابىس سالىعىنان بوساتىلدى

50 مىڭنان استام تۇرعىنى كورو­نا­ۆي­رۋس جۇقتىرعان اقش-تا دا كورونا­ۆيرۋس­تىڭ تارالۋىن شەكتەۋ شارالارىمەن قوسا، ىندەتتىڭ ەل ەكونوميكاسىنا، حالىق­تىڭ الەۋ­مەتتىك جاعدايىنا تيگىزەر زاردا­بىن ازايتۋعا كۇش جۇمىلدىرىلۋدا. جەر­گىلىكتى باق-تىڭ حابارلاۋىنشا، دو­نالد ترامپ اقش كونگرەسىنەن كورو­ناۆيرۋسپەن كۇرەس جۇمىستارىنا 1 ترلن دوللار ءبولۋدى سۇراعان. ونىڭ 500 ملرد دوللارى ەڭبەكاقى سالىعىن تومەندەتۋگە جۇمسالسا، 250 ملدر دوللارى شاعىن بيز­نەس اسسوتسياتسياسىنىڭ قولجەتىمدى نە­سيەلەرىنە باعىتتالادى. ال 58 ملرد دول­لاردى اۋەكومپانيالارىن قولداۋ شارالارىنا جۇمساۋ كوزدەلگەن.

اقش جىل سوڭىنا دەيىن ءوز تۇرعىن­دارىن تابىس سالىعىنان بوساتپاق.  كونگ­رەسس كوروناۆيرۋس ىندەتىنە شالدىق­قان­دارعا ەكى اپتالىق ەڭبەككە جارامسىزدىق تولەمىن بەرۋ جانە جۇمىسسىزدارعا ءتو­لە­نەتىن جاردەماقى كولەمىن ارتتىرۋ تۋ­رالى زاڭناما قابىلدادى.

ەل ۇكىمەتى جانە مەديتسينالىق ۇيىم­دار كوروناۆيرۋستان ەمدەۋ ءۇشىن تۇر­عىنداردان قوسىمشا اقى الماۋ جونىندە كەلىسىمگە كەلدى. سونداي-اق بيۋروكراتيا­لىق قيتۇرقىلىقتارعا جول بەرمەۋ ءجو­نىندە مامىلە جاسالدى.

شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ماقساتىندا كوروناۆيرۋستان زارداپ شەك­كەن امەريكالىق كومپانيالارعا مەم­­لەكەت تاراپىنان اينالىمدىق قار­جى بولىنۋدە. قۇزىرلى ورگاندار كاسىپ­كەر­لەرگە تومەن پايىزبەن نەسيە بەرمەك. بۇل باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا 50 ملرد دوللار بولىنگەن.

تۇركيادا زەينەتاقى ءوستى

تۇركيادا كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋدىڭ ال­عاشقى دەرەگى 10 ناۋرىزدا تىركەلسە، 25 ناۋرىزداعى دەرەك بويىنشا ەلدە ىندەتكە شال­دىققانداردىڭ سانى 1 529-عا جەتىپ، 37 ناۋقاس كوز جۇمدى. مەملەكەت كورونا­ۆيرۋس­تىڭ تارالۋىن شەكتەۋ ءۇشىن 20 مەم­لەكەتپەن بايلانىستى ءۇزدى. تۇركيادا ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى، مەشىتتەر جا­بىلدى، مەكتەپ وقۋشىلارى قاشىقتان وقۋ­عا كوشتى.

دەسە دە، ازىرگە اۋرۋدىڭ تارالۋىن شەك­تەۋ مۇمكىن بولماي تۇر.

ەل بيلىگى ەندى ىندەتتىڭ سالدارىمەن كۇرەستى قولعا الدى. تۇركيا ۇكىمەتى بۇل ماقساتتا 100 ملرد تۇرىك ليراسىن (64 ملن دوللار) ءبولدى. مەملەكەت قوسىمشا قۇن سالىعىن جانە بولشەك ساۋدا، ماشينا قۇراستىرۋ، مەتاللۋرگيا، لوگيستيكا، جەڭىل ونەركاسىپ، ازىق-تۇلىك ءوندىرىسى، قوناقۇي جانە مەيرامحانا بيزنەسى سا­لالارىنىڭ اي سايىنعى سالىعىن 6 ايعا شەگەردى. ەل تۇرعىندارى قاراشاعا دەيىن تۇر­عىن ءۇي سالىعىنان بوساتىلدى. سون­داي-اق تۇركيالىقتاردىڭ نەسيە تولەم­دەرى 3 ايعا شەگەرىلدى.

بۇدان بولەك، ىشكى اۋە تاسىمالى سا­لاسىنداعى قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ ءمول­شەرلەمەسى ءۇش ايعا 18 پايىزدان 1 پايىزعا دەيىن تومەندەتىلدى. باعاسى 500 مىڭ ەۋروعا دەيىنگى تۇرعىن ۇيلەردى نەسيەلەۋ سوماسى 80 پايىزدان 90 پايىزعا دەيىن ارتىپ، باستاپقى جارنا 10 پايىزعا دەيىن ازايتىلدى.

تۇركيا ۇكىمەتى ەل ازاماتتارىن ءۇش اي­عا تابىس سالىعىنان دا بوساتتى.  ەڭبەك كودەكسىنە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ، قىس­قامەرزىمدى جۇمىسقا شىعۋعا قاتىستى وزگەر­تۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. تابى­سىنان ايىرىلعاندارعا وتەماقى تولەۋ مەرزىمى 2 ايدان 4 ايعا دەيىن ۇلعاي­تىل­دى. تۇرمىسى تومەن وتباسىلارعا قارجىلاي كومەك كورسەتۋگە 2 ملرد ليرا ءبولىندى. ەلدەگى ەڭ تومەن زەينەتاقى 1 500 ليراعا دەيىن كوتەرىلدى. سونىمەن قاتار تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان ساۋىردە تۇركيالىق زەينەتكەرلەردىڭ زەي­نەتاقىسىنا مەرەكەلىك بونۋستار قوسۋدى تاپسىردى.

قايىرىمدىلىق قورلارىنىڭ قولداۋى ماڭىزدى

كوروناۆيرۋسپەن جانە ونىڭ زاردا­بىمەن ءار مەملەكەت شاما-شارقىنشا كۇرەسىپ باعۋدا. الايدا كەسىرلى كەسەلمەن كۇ­رەسۋگە دارمەنسىز ەلدەر دە بار. ىندەت جۇق­تىرعانداردى ەمدەۋگە كەيبىر مەم­لەكەتتەردىڭ مەديتسيناسى قاۋقارسىز. وسى ماسەلەنى كوتەرگەن نورۆەگيا بۇۇ-عا ءجۇ­گىنىپ، كوروناۆيرۋس پاندەمياسىمەن كۇرەسكە كومەكتەسەتىن حالىقارالىق قور قۇرۋ­دى ۇسىندى. «ءبىز كوروناۆيرۋستىڭ دامۋ­شى ەلدەرگە تيگىزەر زاردابىنا الاڭ­داۋلىمىز. ولاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ونسىز دا ءالسىز»، – دەلىنگەن نورۆە­گيانىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جا­ساعان رەسمي مالىمدەمەدە. ەلدىڭ حالىق­ارالىق دامۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى مي­نيسترى داگ ينگە ۋلستەين ەبولا ىندەتى­مەن كۇرەس كەزىندەگىدەي حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق قورىن قۇرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.

2014 جىلى باتىس افريكاداعى ەبولا ەپيدەمياسى كەزىندە بۇۇ باسشىلىعىمەن حالىقارالىق كومەك قورى قۇرىلعان بو­لاتىن. ىندەتتى اۋىزدىقتاۋعا قور قارا­جاتىنىڭ ايتارلىقتاي سەپتىگى ءتيدى. سون­دىقتان نورۆەگيانىڭ ۇسىنىسى نا­زار­سىز قالمايتىنى انىق. بۇۇ باس حات­شىسىنىڭ ورىنباسارى امينا موحاممەد ۇيىم بۇل ماسەلەنى قاراستىراتىنىن ايت­تى.

قور دەمەكشى، ەكى اپتا بۇرىن دۇنيە­جۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى، دوكتور تەدروس گەبرەيۋس ددسۇ-دا ىنتىماقتاسۋ قورى قۇرىلعانىن ءما­لىمدەگەن. ونىڭ ايتۋىنشا، قوردىڭ قار­­جىسى ەرىكتى جارنالار ەسەبىنەن تو­لىق­تىرىلىپ،  COVID-19 ىندەتىمەن كۇرەسۋگە، عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنا جۇم­سالادى. اسىرەسە، مەديتسيناسى ءالسىز مەم­لەكەتتەردى قولداۋ شارالارىنا با­سىم­­دىق بەرىلمەك. قورعا www.COVID19 ResponseFund.org سايتى ارقى­لى كەز كەلگەن ادام قارجى اۋدارا الادى.

سونداي-اق شۆەيتساريانىڭ داۆوس قا­لاسىندا كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس ءجو­نىن­دەگى حالىقارالىق قور قۇرىلدى. قور ىندەتكە قارسى ۆاكتسينا جاساۋ جانە ونى تاراتۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋمەن اينالىسادى. قور جۇمىسىنىڭ اشىق­تى­عىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قۇرامىنا قوعام قايراتكەرلەرى مەن بەلگىلى مە­تسەنات­تار ەنگەن قامقورشىلىق كەڭەسى بارلىق اقشا اۋدارىمدارىن باقىلاپ وتىرادى.

يرلانديادا قۇرىلعان كورونا­ۆيرۋس­قا قارسى قوعامدىق قور ۇيلەرىندە وقشاۋ­لاندىرىلعان ەگدە ازاماتتارعا (50 جاس­تان اسقان) كومەك كورسەتەدى. اتاپ ايت­قان­دا، قارتتارعا ازىق-تۇلىك، جىلى كيىم جەت­كىزىپ بەرۋ، سىرتقى ورتامەن باي­لا­نىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەحنولوگيا قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى قولعا الىنۋدا.

ال اقش-تىڭ بوستون قالاسىندا قۇرىل­عان  Boston Foundation جانە United Way قورلارى داعدارىستان كوپ زارداپ شەككەن وتباسىلار مەن قىزمەتكەرلەرگە ءجار­دەم بەرەدى.  قور قاراجاتى ەسەبىنەن مەك­تەپتەردە بەرىلەتىن ىستىق تاماقتان قا­عىلعان وقۋشىلار مەن تۇرمىسى تومەن وتباسىلارعا ازىق-تۇلىك جەتكىزىلمەك. سون­داي-اق مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن جەدەل كومەك قىزمەتتەرىنە قولداۋ شارا­لارىنا باسىمدىق بەرىلەدى. بايلانىس قۇرالدارىنا مۇقتاج ازاماتتارعا، قارت­تار مەن ءۇي-كۇيى جوقتارعا دا كومەك كور­سەتۋ كوزدەلگەن.

الەم بويىنشا كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس جۇمىستارىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپ جاتقان جەكەلەگەن كاسىپكەرلەر مەن كومپانيالاردىڭ دا ۇلەسى ولشەۋسىز. ماسەلەن، بەلگىلى قىتايلىق بيزنەسمەن، Alibaba Group كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قا­لاۋشى  دجەك ما ىندەتكە قارسى ۆاك­تسينا جاساۋعا 14,4 ملن دوللار ءبولدى. سون­داي-اق ميللياردەر قىتايدىڭ حۋبەي پروۆينتسياسىنىڭ اۋرۋحانالارىن مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قام­تاماسىز ەتۋگە 144 ملن دوللار اۋداردى.

قىتايلىق Xiaomi كومپانياسى ۋحان قايى­رىمدىلىق فەدەراتسياسىنا جانە ۋحان اۋرۋحانالارىنا كومەك رەتىندە 1,4 ملن دوللار ءبولدى.

Carlsberg فوندى كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس شارالارى مەن عىلىمي زەرتتەۋ­لەر­گە 95 ملن دات كروناسىن ءبولدى.

ۋكراينادا ءىرى بيزنەس وكىلدەرىنىڭ باس­تاماسىمەن كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس قورى قۇرىلىپ، جينالعان قاراجاتقا مە­ديتسينالىق مەكەمەلەرگە 500 اۆتوكولىك سا­تىپ الىندى.

سوڭعى جاڭالىقتار