17 قىركۇيەك, 12:47 2598 0 سۇحبات Túrkistan Gazeti

شەيح سارايلارى مەن ايگىلى قوناقۇيلەردىڭ ديزاينىن ازىرلەگەن قازاق قىزى

كۇن كوزىنە شاعىلىسا جارقىراعان عاجاپ عي­مارات­تار مەن ءزاۋلىم سارايلاردى كورگەندە، مۇنىڭ سىرتقى كەلبەتىنە وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرعان ارحي­تەك­توردىڭ قىزمەتىنە تامسانامىز. ال مۇنىڭ ءىشىن ارلەپ، قىزدىڭ جيعان جۇگىندەي ەتىپ ساندەپ جۇرگەن ينتەرەر ديزاينەرىنىڭ ەڭبەگىن كەي تۇستا بايقاماي جاتامىز. عي­ماراتتىڭ ىشكى كەڭىستىگىن كوركەيتۋدى كوزدەيتىن بۇل مامان يەسىنە شەتەلدە قاجەتتىلىك جوعارى ەكەنى بەلگىلى. بۇگىندە بىرىككەن اراب امىرلىگىنىڭ استاناسى ابۋ-دابيدە ينتەرەر ديزاينەرى بولىپ قىزمەت ەتەتىن قاندا­سىمىز قۇرالاي جانسەيىتوۆا اتالعان ەلدەگى ون بەس شاقتى ءىرى جوبا، سونىڭ ىشىندە الەمگە بەلگىلى بەس جۇل­دىزدى قوناقۇيلەردىڭ ديزاينىن جاساعان. بۇدان بولەك، شەيحتىڭ جەكە كومپانياسىندا باس ديزاينەر قىزمەتىن اتقارعان ول جەكە سارايلار مەن ۇلكەن قورعانداردىڭ جوباسىن ازىرلەگەن. شەتەلدە سۇرانىسى كوپ مامان بول­عانىمەن، قازاقستاندا ازىرگە تانىلا قويماعان قۇرالايعا ارنايى حابارلاسىپ، اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.

– قۇرالاي، ءسىز ازىرلەگەن ءىرى جوبالارمەن تانىسپاي جاتىپ-اق، الەۋمەتتىك جەلىگە جۇكتەگەن سۋرەتتەرىڭىزدەن ءوز ءىسىڭىزدىڭ مامانى ەكەنىڭىزدى بىردەن بايقادىق. جالپى، ينتەرەر ديزاينەرى سەكىلدى قىزىقتى ماماندىققا ءسىزدى كىم باۋلىدى؟ بۇل سالاعا قالاي كەلدىڭىز؟

– نەگىزى، بۇل ماماندىققا مەنى باۋلىعان اجەم. سەبەبى بالا كۇنىمدە اتا-اجەمنىڭ اۋىلىنا جازعى كانيكۋلعا باراتىنمىن. قولى-قولىنا تيمەي ەڭبەك ەتەتىن اجەم كورپە تىگىپ، كىلەم توقيتىن، سونىمەن قاتار نەبىر ورنەكتەر قۇراستىراتىن، سول كەزدە قاسىنا وتىرعىزىپ، جاساعان دۇنيەسىنە ورنەكتەر تاڭداسۋىمدى سۇرايتىن. سول ۋاقىتتان باستاپ ديزاين الەمىنە، سونىڭ ىشىندە ءتۇرلى ءتۇستى ورنەكتەرگە اۋەس بولدىم. قازىر قاراپ وتىرسام، مۇنىڭ بارلىعى اجەمنەن دارىعان ەكەن. اجەمنەن بولەك، اكەم سەرعالي دا شىعارماشىل كىسى. ول شىمكەنت قالاسىندا بىرنەشە جىل بويى باس ارحيتەكتور قىزمەتىن اتقارعان. قازىرگى تاڭدا زەينەتتە. انام گۇلايىم ەكەۋى جەكە كاسىپپەن اينالىسادى.

– سۇحباتتاسۋعا كەلىسۋ ءۇشىن حا­­بارلاس­قانىم­دا «مەنى قازاق­ستان­دا ەشكىم تانىمايدى عوي» دەپ ايتىپ قالدىڭىز. وسى ورايدا، وقىرمان قاۋىم­عا ءوزىڭىزدى كەڭى­نەن تانىستىرا وتىر­ساڭىز.

– ءيا، ەلدە راسىمەن مەنى ونشا كوپ تانىمايدى (كۇلىپ). ءوزىم تۋرالى اي­تار بولسام، 1986 جىلى تۇركىستان قا­لاسىندا دۇنيەگە كەلدىم. مۇندا ءبىر­­نەشە جىل تۇرعاننان كەيىن، وت­با­سى­­مىزبەن شىمكەنت قالاسىنا كوش­تىك. شىمكەنتتە 9-سىنىپقا دەيىن وقىپ، سوسىن الماتىداعى ءال-فا­رابي اتىن­داعى قازۇۋ-دىڭ كوللەد­جىنە، شى­عىستانۋ فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇس­تىم.

الايدا بۇل وقۋىم­دى اياقتا­عا­نىم جوق، سەبەبى مۇندا وقىپ ءجۇر­گە­نىم­دە حا­لىقارالىق جو­باعا قاتىسىپ، ءنا­تي­جە­سىندە امەريكادا وقۋ ءمۇم­كىندىگىن يە­لەن­دىم. ءسويتىپ، الگى باع­دار­لاما شەڭ­بە­رىندە اقش-تىڭ وگايو شتا­تىن­داعى جەرگىلىكتى مەكتەپكە اۋىسىپ، مۇندا ون ەكى جىل­دىقتى ءبىتىرىپ جات­قان امە­ري­كالىق وقۋشىلارمەن ءبىر­گە وقىپ، جالپى ءبىلىمى بار اتتەستات الىپ شىقتىم. باعدار­لاما ەرەجەسىنە ءساي­كەس، مۇن­دا ءۇش بالاسى بار امە­ري­­كا­لىق وتباسىنىڭ ءۇيىن­دە تۇردىم.

ولار­دىڭ مە­نى ەرەكشە قابىلدا­عانى سون­شالىق، تۋعان بالا­سىن­داي كورىپ، با­رىن الدىما توسىپ، اي­رىق­شا جا­قىن تارتتى. ولارمەن ءبىر جىل­دىڭ ءىشىن­دە ون ءتورت شتاتتى ارالاپ، كوك­جيە­گىمدى كەڭەيتىپ، ۇمى­تىل­ماس اسەر الدىم. سو­سىن مەن وقىعان مەكتەپتەگى امە­ري­كالىق مۇعالىمدەر دە ماعان جى­لى قا­باق تانىتتى، ءاسى­رەسە سۋرەت ءپا­نىنەن ساباق بە­رە­­تىن اپايىم بەي­نەلەۋ ونە­رىنە يكەمىمدى باي­قاپ، نەبىر جو­بالارعا قا­تىس­تىراتىن. ءسوي­تىپ، سول كى­سىنىڭ ىقپالى­مەن ءبىر جىل­دىڭ ءىشىن­دە ون بەس جوباعا قاتى­سىپ، شى­عارماشىلىقپەن اينالىسۋعا دەگەن قۇلشىنىسىم ارتا ءتۇستى.

– مەكتەپتى امەريكادا ءبىتىر­گە­نىڭىزبەن، باكالاۆر ءبولىمىن قى­تاي ەلىندە وقىپسىز. امەريكادا قال­عىڭىز كەلمەدى مە، الدە وقۋعا تۇسۋدە قيىندىقتار بولدى ما؟

– جوق، ەش قيىندىق بولعان جوق. نە­گىزى، مەكتەپ بىتىرگەن بويدا امە­ري­كاداعى كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارحيتەكتۋرا فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇس­كەنمىن، دەسەك تە، اتا-اناممەن اقىل­­داسا كەلە، ءبىلىمىمدى ەلگە جاقىن جەر­دە جالعاستىرۋ ماقساتىندا قا­زاقستانعا قايتۋدى ۇيعاردىم. ونىڭ ۇستىنە، ۇيدەگى جالعىز قىز بولعان سوڭ، اتا-انام دا مەنى ۋايىمداپ ءجۇردى. ءوزىم دە ول كىسىلەردەن الىستاپ كەتسەم، قينالىپ قالامىن-اۋ دەپ وي­لادىم. ءسويتىپ، ەلگە كەلگەن سوڭ، جوعارى ءبىلىم الۋ ءۇشىن قىتاي استاناسى بەي­جىڭگە بارىپ وقيمىن دەپ شەشتىم. مۇن­دا الدىمەن ەكى جىل بويى قىتاي ءتىلى بويىنشا كۋرس وقىپ، سوسىن ءدۇ­­­نيە­جۇزى بويىنشا بەلدى ۋني­ۆەر­سي­تەتتەردىڭ ءبىرى سانالاتىن اۆسترا­ليا­لىق Raffles Design Institute-ءتىڭ بەي­جىڭدەگى فيليالىندا ءۇش جىل ءبىلىم ال­دىم. نەگە ءۇش جىل دە­سەڭىز، ءبىز مۇن­­­دا بەس جى­ل­دىق باع­دار­لا­ما­نى ين­تەنسيۆتى ءتۇر­دە ءۇش جىلدا وقىپ شىق­تىق. مۇن­دا­عى وقۋىم وڭاي بولدى دەپ ايتا المايمىن، دەگەنمەن مۇ­­­نىڭ ماعان بە­رەرى مول، پاي­­داسى كوپ ءتيدى. قى­تاي­دا ءجۇر­گەندە دە ءوز-ءوزىم­دى جەتىلدىرۋ ءۇشىن يران­دا، دۋبايدا جانە ەۋرو­پا­لىق قا­لا­­لاردا ءوت­­كەن جو­با­­­­لارعا قا­تى­سىپ ءجۇر­­دىم. بۇ­دان ءبو­لەك، بەي­جىڭ­دەگى Robarts Spa­ces كوم­پانياسىندا ينتەرەر بويىنشا كىشى ديزاينەر قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇرىپ، كەڭسە، قوناقۇيگە ۇقساس اۋرۋحانا، پەن­تحاۋس، پاتەر ديزاينىن جاساۋعا اتسالىستىم. ءسويتىپ، قىتايدا ءتۇرلى جو­بالاردى ىسكە اسىرامىن دەپ ءجۇرىپ، سەگىز جىلدىڭ زۋىلداپ وتە شىققانىن سەزبەي دە قالىپپىن.

– سەگىز جىلدىق جۇمىس ءتاجى­ري­بەڭىزدى جيناقتاعان سوڭ، بىرىككەن اراب امىرلىگىنە جۇمىسقا اۋى­سىپسىز. ارحيتەكتۋراسى كوز­دىڭ جاۋىن الاتىن اراب ەلىنە نە­­لىكتەن تۇراقتاعانىڭىز ءتۇسى­نىك­تى جايت. دەسەك تە، ۇيرەنشىكتى قى­تاي ورتاسىنان دۋبايعا قىز­مەت اۋىستىرۋ وڭاي بولماعان شى­عار؟

– نەگىزى، قىتايدا جاعدايىم دا، جۇ­مىسىم دا جاقسى بولاتىن. تەك ءبىر ەل­دە وسىنشاما ۋاقىت جۇمىس ىستەگەننەن كەيىن، ورىن اۋىستىرعىم كەلدى. ونىڭ ۇستىنە، وزگە ەلدىڭ جوباسىن ءىلىپ اكە­تە الاتىنىمدى جاقسى ءتۇسىندىم. ءسوي­تىپ، شەتەلدىك ءىرى كومپانيالارعا پور­تفوليومدى ازىرلەپ، تۇيىندەمەمدى ءجى­بەردىم. ناتيجەسىندە سينگاپۋر، تو­كيو جانە دۋبايداعى كومپانيالاردان شاقىرتۋ كەلدى. ءوزىم بۇرىننان دۋ­بايدىڭ ارحيتەكتۋراسىنا قاتتى قىزىعاتىندىقتان، بىردەن سول قا­لانى تاڭدادىم. قۇمنىڭ ۇستىنە سو­عىلىپ، جوقتان باردى قۇراعان، شا­عىل جەردى كوركەيتىپ، كوز قىز­ىق­تىراتىن عيماراتتارىمەن تانىمال دۋبايدا جۇمىس ىستەۋدىڭ قىزىعۋ­شى­لىعى مەن ەرەكشەلىگى كوپ. بۇل – مۇ­سىلمان ەلى، نە جەدىم، قايدا بارۋىم كەرەك دەپ الاڭدامايسىڭ. بۇدان ءبو­لەك، ورنالاسۋى بويىنشا قازاق­ستان­عا جاقىن، اتا-انامدى ساعىنسام ەكى جارىم ساعاتتا ۇشىپ بارا الامىن. دۋبايعا كەلگەندە الگى شاقىرتۋ بويىن­شا امەريكالىق HBA (Hirsch Dender Assosiates) كومپانياسىندا جۇمىس ىستەدىم. اتالعان كومپانيا­نىڭ اتىنان ەۋروپا جانە امەريكا ەلدەرىنە بارىپ، سونىمەن قاتار يوردانيا جانە ساۋد ارابياسى ەلدەرىنە قاتىستى جوبالاردىڭ ديزاينىن قۇراستىردىم. قازىر ەسەپتەپ وتىرسام، ەميراتتا جالپى سانى ون بەس جوبانىڭ ديزاينىن جاساپپىن. سونىڭ ىشىندە الەمدەگى ەڭ بيىك عيمارات بۋرج حاليفانىڭ قاسىندا ورنالاسقان Address Boulevard قو­ناقۇيى مەن جاڭادان اشىلعان Bluewaters ارالىندا سالىنعان ايگىلى Ceaser قوناقۇيىن ەرەكشە اتاپ وتەر ەدىم. ءار ديزاينەردىڭ جۇرەگىنەن ەرەك­شە ورىن الاتىن جوباسى بولادى. بۇل ەكى قوناقۇيدىڭ ديزاينىن سىزعان كۇننەن باستاپ، ءار كىرپىشى قالانعانعا دەيىن قوبالجىپ، ءتىپتى جيھازدارىن تاڭداعانعا دەيىن ۋايىمداپ ءجۇردىم. سول سەبەپتى، «مىناۋ مەن سىزعان ديزاين بويىنشا سالىنعان عيمارات» دەپ وسى ەكەۋىن ەرەكشە ماقتانىشپەن ايتا الامىن.

– الەمگە ايگىلى وسى قوناقۇي­لەردەن بولەك، اراب شەيحتارىنىڭ سارايلارىن ساندەۋمەن اينالىسىپ، مۇندا باس ديزاينەر قىز­مە­تىن اتقارىپسىز. شەيحتارمەن جۇ­مىس ىستەۋ مۇمكىندىگى قايدان تۋىن­دادى؟

– جوعارىدا اتاپ وتكەن امە­ري­كا­لىق كومپانيادا جۇمىس ىستەپ ءجۇر­گەنىمدە جۇمىسىمدى ۇناتقان كوپ­شىلىك، سونىڭ ىشىندە ءىرى كومپانيا وكىلدەرى «ءسىزدىڭ جۇمىس ىستەۋ ءستيلىڭىز ۇنايدى. بىزگە كەل­سەڭىز قايتەدى؟» دەپ ۇسىنىستار بىلدىرە باستادى. سونداي كوم­پا­نيالار­دىڭ ىشىندە شەيحتىڭ كومپانياسى دا بار. كومپانيا باس­شى­لىعى باس ديزاينەر قىز­مەتىن ۇسىنعان سوڭ، ويلانباستان كەلىسە كەتتىم. ءسويتىپ، مۇن­دا ون ءتورت ادامنان قۇ­رال­عان كوماندا جاساقتاپ، كوپتەگەن جوبالاردى جۇزەگە اسىردىق. شەيحتىڭ كومپانياسىندا بۇرىننان جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان قول استىم­داعى دي­زاي­نەرلەر ساراي، قورعان، ۆيل­لا، شەيحتىڭ جەكە تۇر­عىن ءۇيىنىڭ سىزباسىن قۇراس­تىرۋدى ۇيرەنگەن. ال مەن كەڭسە، اۋرۋحانا، قو­ناقۇي ديزاينىنا ماماندانعان سوڭ، شەيحتىڭ بەرگەن تاپسىرمالارىنا جاڭا كوز­قاراس، جاڭا لەپ اكەلدىم دەپ ويلايمىن. جالپى، مۇندا سول شەيحتىڭ جە­­­كەمەنشىك سارايلارى جانە يەلىگىندەگى جىلجىمايتىن مۇلىك­تەردىڭ ديزاينىن قۇراستىرۋعا جاۋاپتى بولدىم. كەلىسىمشارتقا سايكەس، جۇمىس پرو­تسەسى قۇپيا تۇردە قالۋى شارت بول­عاندىقتان، بۇل جونىندە ەگجەي-تەگ­جەي ايتا المايمىن، الايدا بۇل مەن ءۇشىن بۇرىن-سوڭدى جاساماعان قى­زىقتى جوبالار بولدى. قازىرگى تاڭدا ابۋ-دابي قالاسىن­دا ءتۇرلى جوبالاردا جۇ­مىس ىستەيمىن.

– قازاقستاندا ينتەرەر ديزاينەرى سەكىلدى ماماننىڭ قىز­مەتىنە ءجيى جۇگىنە بەرمەيتىن سە­كىلدى. ەلگە كەلىپ-كەتىپ جۇرگەندە مۇ­­نىڭ اناۋ ايتقانداي وڭاي ەمەس، كۇردەلى پروتسەستەن تۇراتىن ەرەك­شە كاسىپ ەكەنىن سەندىرۋگە تى­رىسقان ساتتەرىڭىز بولدى ما؟

– مەن وقۋعا تۇسكەن جىلدارى ين­تەرەر ديزاينەرى قازاقستاندا وتە تار باعىتتاعى ماماندىق، ونشا قا­جەتتىلىگى جوق دەپ ەسەپتەلدى. بۇل تەك قا­­­زاقستاندا عانا ەمەس، الەمنىڭ كوپ­تە­گەن ەلىندە كەزدەسەتىن جايت، ءبىزدى كوپ­شىلىك دەكوراتور مامانىمەن شا­تاستىرادى. سوسىن بۇعان جۇگى جەڭىل ماماندىق رەتىندە قارايدى. ال مەن مۇنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋ ءۇشىن ءۇش جىل بويى جات ەلدە، كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي وقىعان ادام رەتىندە سىزگە اي­تايىن، بۇل – وڭاي ماماندىق ەمەس، مۇنى وقۋ، مەڭگەرۋ ءۇشىن كوپ ۋاقىت پەن سابىر كەرەك. ماسەلەن، ساۋد ارا­بيا­سى مەن يوردانيا ەلدەرىنە قا­­تىس­تى جوبانى ازىرلەۋ ۇسىنىسى كە­لىپ تۇسكەندە، «ولارعا قالاي ديزاينەر بولامىن، بۇل ەلدەرگە ەشقاشان تابانىم تيگەن ەمەس؟!» دەپ ۋايىمداعانىم بار. دەگەنمەن جوبانى باستاماس بۇ­رىن، ءبىراز ۋاقىت بويى ابدەن دايىندالدىم. جالپى، مەن الەۋمەتتىك جە­لى­گە ۇڭىلگەندى ۇناتا بەرمەيمىن. سەبەبى ەسكى كوزقاراستى ۇستاناتىن مامانمىن، زاماناۋي تىلمەن ايتقاندا ولدس­كۋل وكىلىمىن. سول سەبەپتى جوباما قاتىستى كىتاپتاردى، گازەتتەردەگى ما­قالالاردى وقىعاندى ۇناتامىن. بۇل كىتاپتاردان وزىمە كەرەگىن العان سوڭ، سول ەلدىڭ گالەرەياسىن ارالاپ شى­عامىن. سول ەلدىڭ سۋرەت ونەرىن، قول­دانىلعان ورنەكتەر جانە تەكستۋراسىمەن تانىسىپ، سونىمەن قاتار ەرلەرى مەن ايەلدەرىنىڭ كيىم ۇلگىسىنە، ءتىپتى سول ەلدە مەكەندەيتىن جانۋارلار مەن وسەتىن وسىمدىكتەرگە دەيىن زەرت­تەپ، تۇگەلىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الامىن. سويتەمىن دە، كەڭسەگە كەلىپ، الگى سۋرەتتەردەن كوللاج جاسايمىن. سول كەزدە كوز الدىما بەلگىلى ءبىر دي­زاين­نىڭ سۇلباسى شىعا كەلەدى. سوسىن تاپ­سىرىس بەرگەن كليەنتكە بۇل جوبا تۋ­رالى پرەزەنتاتسيا جاساعان كەزدە «ءمى­نە، مىناۋ – قوناق بولمەڭىز، اناۋ – جاتىن بولمەڭىز» دەمەيمىن. پرەزەنتاتسيادا جوبامدى سول ەلدىڭ تاريحىنا كەلىستىرىپ، قانشا ۇزاق ۋاقىت بول­سا دا، تۇگەلىن مۇقيات بايانداپ بە­رە­مىن. مۇندايدا كليەنت تەك ديزاينعا ەمەس، سونىمەن قاتار تا­ريح­قا دا سۇيسىنەدى. ءسويتىپ، ول مۇنى ءوز دوستارى مەن  ارىپتەستەرىنە ايتادى، وسى­لايشا ولاردىڭ اراسىندا عيما­رات­تىڭ اسسوتسياتسياسى تۋرالى پىكىر تا­رايدى. جۇمىستىڭ جوباسى «و، مى­نا اق شكاف ماعان ۇنايدى! جوباعا كىرىكتىرەمىن» دەگەن سەكىلدى ديزاي­نەر­دىڭ جەكە ەگوسى ارقىلى قۇراس­تىرىل­مايدى، بۇل تاپسىرىس بەرگەن ەلدىڭ ءما­دەنيەتى، ءداستۇرى، ادەپ-عۇرپىمەن تى­عىز بايلانىستى بولۋى كەرەك. سو­سىن ءار ەلدىڭ وزىندىك شەكتەۋلەرى بار، ءما­سەلەن، اراب ەلدەرىندە رۇقسات ەتىل­مەيتىن كولوريت ەۋروپاعا جاراۋى ءمۇم­كىن نەمەسە كەرىسىنشە، ەۋروپا­لىق­تار قولاي كورمەيتىن ءبىر سىزبا اراب ەل­دەرىندەگى عيماراتقا قۇيىپ قوي­عانداي جاراسۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى مۇنىڭ وتە كۇردەلى پروتسەسس ەكەنىن ەرەك­شە اتاپ ايتقىم كەلەدى. قازاق­ستانعا قاتىستى ايتار بولسام، الەۋ­مەتتىك جەلىلەر ارقىلى مەنىڭ مامان­دىعىم بويىنشا الماتىدا بىرنەشە بىلىكتى ماماندار بار ەكەنىن بايقا­دىم. الايدا ولار تەك پاتەر ديزاينىمەن شەكتەلەدى ەكەن، بۇل شەكتەۋدەن شىعىپ، قوناقۇي، اۋرۋحانا، كەڭسە ديزاينىن سىزعانىن بايقاي قوي­ما­دىم. وزگە قالالاردا دا ينتەرەر ءىسى­نە ەندى باس سۇعىپ جاتقان ديزاينەر­لەر بار شىعار، مۇمكىن مەن بايقاماي جۇرگەن بولارمىن. دەگەنمەن ەلدە ءارىپ­تەستەرىمنىڭ كوبەيىپ كەلە جات­قا­نىنا قۋانىشتىمىن. وسىلايشا، قاتارىمىز كوبەيە بەرەتىن بولسا، ەل­دە جوعارىدا اتاپ وتكەندەي ما­مان­دىق رەتىندە ەسەپتەلمەيتىن كاسى­بى­مىزگە دەگەن قۇرمەت ارتا تۇسەر.

– الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراق­شاڭىزدا نۇر-سۇلتاندا ليۋكس ستي­لىندە سالىنعان قوناقۇيگە تۇ­راقتاعانىڭىزدى بايقاپ قال­دىم. الەمدىك دەڭگەيدەگى بەس جۇل­دىزدى قوناقۇيدىڭ ديزاينىن سى­زىپ جۇرگەن مامان رەتىندە ەلور­دالىق قوناقۇيگە بەرەر با­عاڭىز قانداي؟

– بىرىككەن اراب ەلدەرى سەكىلدى تۋ­ريستەر اعىلىپ كەلەتىن قالادا تۇر­عان سوڭ، كوزقاراسىڭ وزگەرىپ، بار­لى­عىنا سىني تۇرعىدا قاراي باستايدى ەكەنسىڭ. نۇر-سۇلتاندا مەن توقتاعان سول قوناقۇيدى الەمدىك دەڭگەيدە باعا­لاي­تىن بولسام، ماعان مۇندا بارلى­عى ۇنادى. قابىرعاسى بيىك، ءىشى كەڭ، بارلىعى تارتىمدى، ءارى قىز­مەت­كەر­لەردىڭ تۇگەلى دەرلىك اعىلشىن تىلىندە ءسوي­لەيدى. سوسىن باسقا قوناقۇي­لەر­دەگى­دەي «مىنە، كىلتىڭىز، ءوزىڭىز بارىپ ورنالاسىڭىز» دەمەي، مەنىمەن بىرگە ىلەسىپ، ەسىكتى اشىپ بەرىپ، نەنىڭ قايدا جات­قانىن ەگجەي-تەگجەي تۇسىندىرەدى. ءبىز – ديزاينەر رەتىندە ەڭ الدىمەن قوناقۇيدىڭ ادەمىلىگىن ەمەس، فۋنكتسيا­سىن ويلايمىز. ويتكەنى اراب ەلدە­رى­نىڭ قوناقۇيلەرىنە كۇن سايىن ءجۇز­دەگەن تۋريست تۇراقتاپ جاتادى، ولار­عا ادەمىلىگىنەن بۇرىن، بارلىعى جاي­­لى بولعانى قاجەت. ال استاناداعى قو­ناقۇي تەك ادەمىلىك جاعىنان ەمەس، سو­نىمەن قاتار  فۋنكتسياسى  جاعىنان دا الەمدىك قوناقۇيلەردەن ەش كەم ءتۇس­پەيدى. تەك ەلىمىزدە مۇنداي قوناق­ۇي­لەر كوبەيە بەرسە ەكەن دەگەن تىلەگىم بار. سونداي-اق نۇر-سۇلتان، الماتى سەكىل­دى ءىرى مەگاپوليستەردە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار كىشىگىرىم قالالارداعى قوناقۇيلەردىڭ جاعدايى تۇزەلسە ەكەن دەيمىن. وسىدان ءبىر-ەكى جىل بۇرىن وت­باسىلىق جاعدايمەن ەلگە بارعان بو­لاتىنمىن، سول كەزدە كىشىگىرىم قا­لادا ورنالاسقان قوناقۇيگە توق­تا­دىم. الگى قوناقۇيدىڭ جۇپىنى كەلبەتىن كورگەندە، جۇرەگىم اۋىرىپ، ءدال سول جەردە بۇكىل جۇمىستى تاستاي سا­لىپ، بارلىعىن ءوز قولىممەن ءجون­دەگىم كەلىپ كەتتى. قازاقستاندا مۇن­داي جارامسىز كۇيدە تۇرعان قوناق­ۇيلەر كوپ ەكەنى بەلگىلى. وسىعان باي­­­لانىستى مەندە ۇلكەن ارمان پاي­دا بولدى، بۇل – ەلدەگى شاعىن قا­لالاردا ءۇش نەمەسە ءتورت جۇلدىزدى قو­ناقۇيلەر كوپتەپ سالىنسا ەكەن دەگەن تىلەك. مەنىڭ ويىمشا، قازاق­ستانعا شەت­ەلدىك تۋريستەردىڭ جولىن اشۋ ك­ەرەك، ۆيزا الۋدىڭ جولدارىن وڭاي­لاتۋ قاجەت. سونىمەن قاتار ەلىمىزدە اعىل­شىن تىلىندە سويلەيتىن جاستار كوپ، كوپشىلىگى جۇمىس تاپپاي، قي­نا­لىپ ءجۇر، سول قوناقۇيلەرگە ولاردى جۇ­مىلدىرىپ، كەلۋشىلەر سانىن ارت­تىرۋ ءىسى قولعا الىنسا، ءتۇبى ءبىر ءناتي­جە شىعادى عوي. بۇل دا جاستاردى جۇ­­مىسپەن قامتۋدىڭ ءبىر ءتۇرى  ەمەس پە؟ شەتەلدىك تانىستارىم «سەن ەلىڭدى جاق­سىلاپ سيپاتتايتىنىڭ سونشا­لىق، كەلەسى ەڭبەك دەمالىسىمىزدا قا­زاقستانعا بارامىز دەپ شەشتىك. بار­عان سوڭ، قاي جەرلەرگە بارساق بو­لادى؟» دەپ ءتىزىم قۇراس­تىرىپ بەرۋىمدى سۇراپ جاتادى. بارۋ كەرەك دەگەن جەر­لەردى ءتىزىپ بەرەمىن دە، سوڭىنان «ايت­پاق­شى، ولار انا جەر­گە بارسا، قاي جەر­گە توقتايدى؟ قاي­دا تۇنەيدى؟» دەپ وي­لانىپ قالا­مىن. ەلگە بارعان بار­لىق ءتۋريستىڭ بەس جۇلدىزدى قوناق­ۇيگە توقتاماي­تىنى بەلگىلى جايت. سول سەبەپتەن ايماقتاردا ءۇش نەمەسە ءتورت جۇل­دىز­دى قوناقۇيلەردى كوپ تۇرعى­زىپ، مۇ­نى ارلەۋ ىسىنە ەلدەگى ديزاينەرلەردى جۇمىلدىرۋ كەرەك. بالكىم، مەن دە بۇل قاتارعا قوسىلارمىن.

– قاتارعا قوسىلۋ دەمەكشى، الەم­گە ايگىلى نەبىر جوبالاردى ءجۇ­زەگە اسىرۋعا اتسالىسقان سىزدەي ماماندى قازاقستاندا ەشكىم­نىڭ تانىمايتىنى قىزىق ەكەن...

– جالپى، ءوز باسىم كوزگە تۇسكەندى ۇناتا بەرمەيمىن، جۇمىسىمدى تىنىش اتقارعاندى ءجون كورەمىن. جۇ­مىس پروتسەسى جانە بۇدان شىعاتىن ناتيجەنى بارىنەن جوعارى قويامىن. بۇعان قول جەتكىزبەيىنشە ەشكىممەن باي­لانىس ورناتقىم كەلمەي، جۇمىس­تىڭ ساپالى ورىندالۋىن ۋايىمداپ بىتەمىن. سوسىن ءاۋ باستان ديزاين الە­مىندە ەسىمى ءماشھۇر نورمان فوستەر نەمەسە زاحا حاديد سەكىلدى تانىمال بولۋدى ماقسات تۇتپادىم. مۇمكىن، بۇل دۇرىس تا ەمەس شىعار. قىتاي، يور­دانيا، توكيو، ساۋد ارابيا جانە ءباا ەلدەرىندە مەنىڭ كومەگىمە جۇگىنەتىندەر سانى كوپ بولعانىمەن، راسىمەن قازاقستاندا ماعان سۇرانىس جوق. «قۇرالاي، ەلدە ءبىر ۇلكەن عي­مارات اشقالى جاتىرمىز، مۇندا كەلىپ جۇمىس ىستەۋگە قالاي قارايسىز؟» دەپ حابارلاسقان ەشكىم بولمادى. جو­عارىدا اتاپ وتكەندەي، ەلدە مەنى دۇرىس تانىمايدى. بالكىم، ءوز-ءوزىمدى دۇرىس جارنامالاي المايتىن شى­عار­مىن. دەگەنمەن وسى سۇحباتتان كەيىن، ءسىزدىڭ باسىلىمىڭىز ارقىلى كوپ­شى­لىك تاني جاتار دەگەن ۇمىتتەمىن.

 

سۇحباتتاسقان

ءاليا تىلەۋجانقىزى

سوڭعى جاڭالىقتار