25 Aqpan 2020, 08:38 479 0 Rýhanııat Anar LEPESOVA

Álemde keń taraǵan 100 til: Qazaq tilinde sóıleýshilerdiń sany qansha?

Tildiń keń taralýy ádette ony bilýdiń qanshalyqty tıimdi ekenine jáne onyń geografııalyq lokaııasyna baılanysty bolyp keledi. Til qansha tanymal bolǵanymen, atalǵan tilde jalpy sóıleýshiler sany men ony týǵan tili sanaıtyndar sany sáıkes kelmeı jatýy da múmkin.

Búgingi maqalaǵa WordTips jasaǵan ıllıýstraııa paıdalanylyp otyr. Munda ár tilde jalpy sany qansha adam sóıleıtini jáne ony týǵan tili sanaıtyn adamdar sany kórsetilgen, dep jazady Massaget.kz.

Til Sóıleýshilerdiń jalpy sany Tildiń geneologııalyq jiktelýi
1 Aǵylshyn 1,132 mıllıon Úndi-eýropalyq
2 Mandarın Qytaı 1,117 mıllıon Sın-tıbet
3 Hındı 615 mıllıon Úndi-eýropalyq
4 Ispan 534 mıllıon Úndi-eýropalyq
5 Franýz 280 mıllıon Úndi-eýropalyq
6 Arab 274 mıllıon Afro-azııalyq
7 Bengal 265 mıllıon Úndi-eýropalyq
8 Orys 258 mıllıon Úndi-eýropalyq
9 Portýgal 234 mıllıon Úndi-eýropalyq
10 Indonezııa 199 mıllıon Aýstronezııalyq

Joǵaryda kórsetilgen keste boıynsha, sóıleýshilerdiń jalpy sanynyń kóptiginen birinshi orynǵa aǵylshyn tili jaıǵasqan. Ekinshi satyda Mandarın Qytaı tili bolsa, úshtikti hındı tilinde sóıleýshiler qorytyndylaıdy. Eń ádemi sanalatyn ıspan men franýz tilderinde sáıkesinshe 534 mıllıon jáne 280 mıllıon adam oıyn jetkize alady eken. 6 men 7-shi satylarda arab jáne bengal tilderi ornalasqan. 258 mıllıon adam til qatysa alatyn orys tili 8-shi orynda. Portýgal men ındonezııa tilderi keń taraǵan tilder ondyǵyn qorytyndylaıdy.

Al qaı til qansha adamnyń ana tili sanalatynyn tómendegi kesteden kóre alasyzdar:

Til Qansha adamnyń ana tili? Tildiń geneologııalyq jiktelýi
1 Mandarın Qytaı 918 mıllıon Sın-tıbet
2 Ispan 460 mıllıon Úndi-eýropalyq
3 Aǵylshyn 379 mıllıon Úndi-eýropalyq
4 Hındı 341 mıllıon Úndi-eýropalyq
5 Bengal 228 mıllıon Úndi-eýropalyq
6 Portýgal 221 mıllıon Úndi-eýropalyq
7 Orys 154 mıllıon Úndi-eýropalyq
8 Japon 128 mıllıon Japon
9 Batys Pýndjabı 93 mıllıon Úndi-eýropalyq
10 Marathı 83 mıllıon Úndi-eýropalyq

Ekinshi kesteden, keń taralǵan tilder tiziminde ekinshi bolyp turǵan Mandarın Qytaı tiliniń aldyńǵy qatarǵa shyqqanyn kóremiz. Al birinshi kestede 4-shi satyny mise tutqan ıspan tili ony ana tili sanaıtyndar tiziminde ekinshi orynda. 379 mıllıon adamnyń boıyna aǵylshyn tili ana sútimen daryǵan. Odan keıin hındı, bengal, portýgal, orys, japon tilderi ornalassa, 9-shy jáne 10-shy satylarda biz estimigen Batys Pýndjabı men Marathı tilderi boı kórsetedi. 

Bul kestede qazaq tili qaı satyǵa turaqtaǵan? 

Joǵaryda kórsetilgen ıllıýstraııa boıynsha, qazaq tilinde sóıleı alatyndardyń jalpy sany men ony ana tili esepteıtinderdiń kórsetkishi teń túsedi. Iaǵnı, ekeýi de – 12,934,060. Osylaısha, "Álemde eń kóp taralǵan 100 til" reıtınginde qazaq tili 89-orynǵa jaıǵasqan. Geneologııalyq jiktelýi boıynsha týystas keletin túrik tili 20-oryn, ózbek tili 54-oryn, ázirbaıjan 82-orynǵa turaqtaǵan.

Sońǵy jańalyqtar