12 Jeltoqsan 2019, 14:56 699 0 Aımaq Túrkistan Gazeti

Qalbataý baýyryndaǵy el

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Ulan dep atalatyn aýdany bar. Aýdan ortalyǵy Óskemen qalasynyń dál irgesinde. Shamamen 10 shaqyrym ǵana jerde ornalasqan. Aýdan halqy Qalba taýlarynyń silemine suǵyna qonys teýip, kún keship jatyr. Altaı men Arqanyń arasyndaǵy taý bókterindegi el ata kásipke kóbirek  ıek artady. Turmysy aýqatty, halyqtyń áleýeti baraqatty.

– Aýdanda 39 asyltuqymdy mal sharýa­shylyǵy tirkelgen eken. Onyń ishinde et ba­ǵy­tynda – 9, sút baǵytynda – 4, qoı ósirý ­boıynsha  – 6, jylqy ósirý boıynsha  8 sharýashylyq jumys isteıdi. Iri qara mal basyn asyltuqymdandyrýmen 56 sharýa­shy­lyq aınalysady. Aýdanda 6 mal soıý pýnk­ti jáne 13 mal soıý alańy, 1 qus soıý zaýy­ty jumys isteıdi. Sońǵy 3 jylda aýdan aýmaǵynda 5 sút taýarly fermasy sa­lynyp, qoldanysqa berilipti. Sút baǵy­tyndaǵy sıyr basyn arttyrý jumystary júrgizilýde, 2019 jyldyń qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 26,4 myń basqa jetedi, dep otyr aýdan basshysy Nurymbet Saqtaǵanov.

Ulandyqtar memleket tarapynan beri­lip kele jatqan ártúrli jeńildetilgen ne­sıelerdi de turaqty paıdaǵa asyrǵan. Má­selen, «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qol­daý qory» AQ usynǵan, jyldyq ústemeaqy­sy 6 paıyz bolatyn nesıeni  59 adam  al­ǵan. Anyǵynda, aýdan ortalyǵy men aýyl­dyq eldi mekendegi turǵyndar shaǵyn jáne orta bıznestiń de ıgiligin kórip otyr. Kásipkerlikpen aınalysatyn sýbekti sany 2 253 danaǵa jetip, olar jergilikti bıýdjetke 1,2 mlrd teńge salyq túsimin sa­lypty. Mundaı derekter jergilikti ákimshilik úshin de, qarapaıym turǵyndar úshin de ıgilikti is ekeni sózsiz.

–  Ulan aýdanynyń kóptegen jerine dán­di daqyldar men kókónis, maıly daqyl­dar jáne mal azyǵy  ósiriledi. Qazirgi tańda aýdan kóleminde 124,5 myń gektar egistik al­qaby bar.  Qysy uzaq bolatyn ólkede mal azyǵyn molynan ázirleý jaqsy jolǵa qoıylǵan.

– Elimizdiń shyǵys óńiri Altaı taýla­ry­nyń sileminde ornalasqandyqtan, ta­bıǵı tumsa óńirlerge kende emes. Al ta­bı­ǵaty tamasha óńirde týrızmdi damytýǵa múm­kindik mol. Qazir ý-shýdan jalyqqan qa­lalyqtar tabıǵat aıasynda kóbirek de­malýǵa yntyzar. Týrısterge qyzmet kór­setýdi ulandyqtar da qolǵa alyp otyr. Máselen, 2018 jyly bul óńirge 32 myńnan astam týrıst qydyryp kelip ketken. Olarǵa barlyǵy 192,5 mıllıon teńgeniń kólemindegi qyzmet túri kórsetilgen. Al bul kórsetkish 2019 jyly 25-30 paıyzǵa artty,– deıdi aýdan ákimi Nurymbet Amanuly. Qazirgi tańda aýdan kóleminde 18 týrıstik nysan jumys istep turǵan kórinedi.

«Sibe kólderi toptamasynyń 4-kóli– Qorjynkólde «Jibek joly» meıramhana-kesheniniń qurylysy jalǵasýda. Jobanyń jalpy quny 2,0 mlrd teńge, onyń 200,0 mln teńgesi ıgerildi. Búgingi kúni 50 oryn­dyq qonaqúı, 90 oryndyq ashana, jazdyq jáne qystyq úlgidegi kúrkeler, sýdaǵy demalys kúrkeleri, eki taýdyń ortasyna arqan­jol ornatyldy. 120 oryndyq kafe qurylysy júrgizilýde», – deıdi Ulan aýdanynyń ákimi  Nurymbet Saqtaǵanov.

2019 jyly oblystyq bıýdjetten eldi mekenderdi abattandyrý úshin 190,0 mln teńge bólingen. Aýdannyń 9 okrýginde 8 ba­lalar oıyn alańdary, 4 work out sport­tyq alańdary, 2 shaǵyn fýtbol alańy, 2 demalys zonalary salynsa, 1 saıabaq abattandyrylyp, 16 kópqa­bat­ty úılerdiń aýlalary, 2 úıdiń aýlasyna kire­tin joldar men jol jıekteri jón­delgen. Jumsalǵan qarajattyń jalpy so­masy – 90,0 mln teńge. Sonymen qatar aýdan ortalyǵynda 100,0 mln teńgege jasandy tósememen shaǵyn fýtbol alańy, hokkeı qoraby, basketbol jáne balalar oıyn alańdary, 2 work out alańy, dala sahnasy, jaıaý júrýshiler joldary men trotýarlar salynyp,  «Táýelsizdik» saıabaǵy men aýlalardaǵy joldar jóndeldi, kóshe ja­ryqtandyrý júıesi zamanaýı shamdarǵa aýystyrylyp, 4 kúrkeler ornatylǵan.

Shekara shetindegi aýdannyń tynysy qýantarlyq deńgeıde. Mysaly, «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha aýdan orta­ly­ǵynda eki 40 páterli jaldamaly úı  sa­lyn­ǵan. 80 páterli nesıeli turǵyn úıdiń qurylysy boıynsha baıqaý aıaqtalyp, qurylys jumystaryna daıyndyq bastal­ǵan. Aýdandyq «Qamqor Ulan» qory arqyly 6 otbasy, oblystyq «Paryz» qory esebinen 23 otbasy, oblystyq «Halıfa Altaı» me­shitiniń «Zeket» qory arqyly  2 otbasy baspanaly bolyp, zor qýa­nysh­qa kenelgen. Aýyl turmysy jaqsarsa, memlekettiń de ekonomıkalyq áleýeti ar­tady. Ásirese, shekaralyq aımaqtardaǵy alys aýyl, eldi mekenderdiń jaǵdaıy jaq­saryp, turmysynyń ońalǵany kóńilge me­deý bolady.

 

B.Balyqbaı

Sońǵy jańalyqtar