11 Jeltoqsan, 11:50 415 0 Jańalyqtar Asyl TUMAR

Jyl saıyn temekiden 8 mıllıon adam qaza tabady

Dúnıejúzinde jyl saıyn temeki shegý saldarynan 8 mıllıon adam qaza tabady. Sonyń ishinde 7 mıllıony – temeki shegetin nemese burynyraqta tastap ketkender. Al 1,2 mıllıony temeki tútinine «tunshyqqandar» eken. Osy oraıda, «Salaýat Astana» qoǵamdyq birlestigi ÚTINDETPE.kz  baıqaýyn uıymdastyrdy.

Bárimiz temekiniń zııan ekenin, qorshaǵan ortaǵa qaýipti ekenin baıqasaq ta, bas tartpaımyz. Ási­rese, jastarǵa, jasóspirimderge ózin temekiden aýlaq ustaýǵa nası­hat jasaýǵa umtylmaımyz. Al «Salaýat Astana» qoǵamdyq bir­­lestigi baıqaý jarııalap, seń qozǵady. Sharty qyzyqtyrǵan baı­qaýdy barynsha zerttep kórdik.

Qazir dúken sórelerinen te­me­ki buıymdarynyń túr-túrin ke­ziktiresiz. Tipti, jyl saıyn jańa ónim usynyp jatqandar bar. Sonyń ishinde IQOS, GlO men elektrondy temekini tutynbaýǵa shaqyryp jatqandar kóp. Bul temeki, kalıan, nasybaıǵa áýes bolmańyz degen sóz emes. Baıqaý sharty da temeki buıymdarynyń tóńireginde qurylǵan. Jeńimpaz atanǵyńyz kelse, Instagram men Facebook-te temeki ónimderiniń zııa­ny týraly úzdik aqparat jarııa­laýy­ńyz kerek. Baıqaýǵa 16 jastan asqan kez kelgen erikti qatysa alady. Top bolyp ta, jekeleı de baq synaýǵa bolady. Bastysy –jasóspirim sanasyna áser etý. Temeki tútininiń ózi adam ómirin qııýǵa qaýqarly ekenin túsindirý. 4 atalymnan turatyn baıqaýdyń júlde qory – 1 mln teńge. Ár ata­lym boıynsha jeńimpazǵa 250 myń teńge beriledi. Qatysýshylar áleýmettik jelige #tútindetpe.kz #neparovoz'.kz heshtegimen 1 jel­­toqsan men 31 qańtar araly­ǵyn­da jazba jarııalaıdy. 17 qań­tar kúni eń kreatıvti vıdeo men vaın, chellendj, sýret pen jaz­ba avtorlary marapattalatyn bo­la­dy. Úzdikterdi tanymal blo­­gerler men belgili tulǵalar irik­teı­di.

Baıqaý jaıynda bilgenimizde, bizdi IQOS, GlO men elektrondy temekiniń áseri jaıy qyzyqtyr­dy. DDU málimetteri boıynsha, álemde qarapaıym temeki shege­tin­­­derdiń sany azaıyp keledi. Bi­raq elektrondy temeki tutyna­tyn­­dardyń sany qarqyndy túrde ósip jatyr. Mundaı úrdis nıkotınge táýeldiliktiń jańa indetin týdyrýy múmkin eken. Al elimizde kalıan, te­meki ónimderine tyıymdy shyn­dap salý qolǵa alynbaı otyr.

Elektrondy temekini AQSh-tyń Aýrýlardy baqylaý ortalyǵy (CDC) zerttep shyqqan. Atalǵan ónim­niń áseri ókpe obyryna, bron­hıo­lıtke ákeledi. AQSh bıli­gi elektrondy temeki tartýǵa tyıym salǵan. Óıtkeni Amerıkada elektrondy temeki saldarynan 37 adam qaıtys bolypty. 2019 jylǵy qazandaǵy málimetke súıensek, 1 888 adamnyń ókpesi zaqymdanǵan. Al Ulybrıtanııada 2,8 mln adam elektrondy temeki shegedi. AQSh-ta 3,6 mln jas atalǵan ónim­ge áýes. Zııany kóp ónimnen qutylý maq­sa­tyn­da álemniń 25 eli elek­tron­dy temeki tutynýǵa ty­ıym saldy. Olardyń qatarynda Taıland, Kambodja, Vetnam men Lıvan bar. Al 68 memleket elektrondy teme­kini shyǵaryp tastaýdyń amalyn oılastyryp jatyr.

Qyzyǵy, IQOS aǵylshyn tili­nen qazaqshaǵa aýdarǵanda «men teme­kini tastaımyn» degen maǵyna beredi. Muny temeki naryǵyna ený úshin, tanymal bolý úshin sátti qa­damǵa balaýǵa bolady. Qu­ryl­ǵy batareıamen qýattalady. Oǵan temeki istikshesin qamtıtyn «jylý taıaq­shalary» ornatylǵan. IQOS óndi­rýshiler joǵary tempe­ra­týra­dan zııandy tútin emes, bý shyǵady dep sendiredi. Alaıda bul olaı emes. Báribir adam densaýlyǵyna zııa­ny bar. Óıtkeni FDA ónimge ar­naıy zertteý jumysyn júrgiz­gen. Qurylǵydan tútinniń 56 túri bó­linedi eken. Qalypty norma­dan asyp ketetin jaǵdaıattar tir­kel­­­gen. Atalǵan uıym temekini qyz­­dyratyn qurylǵylar men sı­ga­­retter arasyndaǵy teńdik bel­gi­sin naqtylaıdy. Qazaqstanda da bolashaqta qurylǵylardy te­­­meki ónimderine teńestiretin nor­­­­­­ma­­tıvtik-quqyqtyq baza ja­­saq­­­ta­la­dy. «Qazaqstandy te­meki tú­­ti­ni­nen azat etý» ulttyq koa­­lı­ııa­­sy, «Sa­laýat Astana» qoǵam­dyq bir­­lestigi osy jolda aıryqsha eńbek etip júr.

aikyn.kz

Sońǵy jańalyqtar