7 Jeltoqsan, 11:50 446 0 Jańalyqtar Asyl TUMAR

Endi qytaılar elge vızasyz kiredi

QHR Týrızm akademııasynyń baıandamasyna júginsek, 2018 jyl qorytyndysynda bul eldiń saıahatshylary shetelge 149 mıllıon sapar jasaǵan. Olar barǵan elinde 130 mıllıard dollar qarjy shyǵyndapty. 2017 jylmen salystyrǵanda, qos kórsetkish tıisinshe 14,7% jáne 13% ósip otyr. Bıylǵy kórsetkishi odan da joǵary. Alaıda budan Qazaq­stanǵa kelgen tabys mardymsyz.

Qytaı týrısteri arqasynda kóptegen el tól týrızmin túletýde. Sonymen bir­ge olardy ózderine kóptep tartý úshin kúres kúsheıgen. Mysaly, ıspan as­tanasy Madrıdtiń áýejaıy shyń eliniń saıa­hatshylary úshin ózgerip jatyr: onyń bir qanaty tolyǵymen solardyń paı­da­lanýyna bólindi. Iaǵnı, VIP-zaldar tek qytaı as mázirin usynady jáne osy el azamattaryn jeke qabyldaıdy. Bu­dan bólek, ushaqty kútý kezinde óz betin­she kespe men shaı ázirlep ishýi úshin jolaý­shy­lar otyrǵyzylatyn termınaldar ja­nyna sý qaınatatyn qurylǵylar qoıyl­maq. Áýejaıdaǵy brend zattar satatyn dúkender QHR azamattaryna úırenshikti WeChat Pay arqyly tólem qabyldaıdy.

2015 jyldan beri Franııa men Ita­lııanyń týrıstik iri qalalarynda QHR-dan aýysyp kelgen polıeıler kó­she qaýipsizdigin kúzetýge tartylýda. Bul tosyn qadam osy memleketten ke­letin saıahatshylar ózin qaýipsiz ári jaı­ly sezinýi úshin jasalypty. Tártip saq­shylary otandastary jazbaı tanýy úshin Qytaıdaǵydaı ýnıforma kıip júredi.

Ulybrıtanııa VisitBritain Ulttyq tý­rızm agenttiginiń bastamasy boıynsha Qy­taıdan kelýshilerdiń aıtýyna yńǵaı­ly bolsyn dep, jergilikti kórneki oryn­dar­dyń qosymsha ataýyn engizdi. Mysaly, Edınbýrg qalasyna «Aı dın bao» ataýy be­kitildi. London turǵyndary «qııar» dep ázildeıtin ataqty Gherkin zańǵar ǵı­maraty qytaısha «Sıa hýangýa» (qııar) dep tárjimalandy. Bul shara Qytaı aza­mattarynyń qyzyǵýshylyǵyn oıatyp, olar­dyń sapar sanyn 40%-ǵa arttyrǵan.

Báseke kórigi barǵan saıyn qyza tús­pek. Halyqaralyq sarapshylarǵa sil­teme jasaǵan brıtandyq Daily Mail-diń ha­barlaýynsha, 2021 jylǵa qaraı qytaı týrısteriniń sany 200 mıllıonǵa jetedi.

Sarapshylar baılamynsha, shyń eli bul salada dúnıejúzilik draıver, demek, týrıstik sektorda sheshýshi ról atqaratyn bolady. Qytaı Týrızm akademııasynyń dereginshe, bıyl tek 6 aıda shetelge saıahat sany 81 mıllıonnan asyp ketken. Jatjurttarǵa sapar barysynda QHR aza­mattary jumsaǵan qarajat kólemi 127,5 mıllıard dollardy qurady. Bul byl­tyrǵy bir jyl boıǵy kórsetkishke je­te­ǵabyl.

Valıýta baqylaý organynyń aq­pa­ryn­sha, osy somanyń jartysynan as­­tamyn (54%-yn) qytaı azamattary Azııa qurlyǵynda qaldyrǵan. 24% úles – AQSh-qa, 13% – Eýropaǵa tıesili. Olar­ǵa tartymdy elder qatarynda Azııada – Ońtústik Koreıa, Taıvan, Japonııa, Gon­kong, Taıland, Sıngapýr, Vetnam, Ma­laızııa jáne Indonezııa, al batys elderi arasynan – AQSh, Franııa, Italııa, Shveıarııa, Germanııa, Avstralııa bar.

Kazakh Tourism ulttyq kompanııasy bas­qarma tóraǵasynyń orynbasary Tı­mýr Dúısenǵalıev shyǵys kórshimizdiń azamattary respýblıkamyzǵa saıahattaýǵa kóp qulshynbaıtynyn jasyrmady.

– 2014 jyly Qazaqstanǵa Qytaıdan 228 myń týrıst keldi. 2015 jyly bul kór­setkish – 111 myń, 2016 jyly – 117 myń, EXPO jahandyq kórmesi ótken 2017 jy­ly – 94 myń, al 2018 jyly nebári – 51 myń adamdy qurady. Nege kórsetkish keri ketýde? Sebebi búginde álemdik naryq qy­taı týrısterine áldeqaıda qyzyqty ári orasan zor kólemde usynys bildirýde, – deıdi Tımýr Dúısenǵalıev.

Týrızm jáne qonaqjaılylyq sala­sy­nyń mamany Arıa Malınovskaıa bul eldiń saıahatshylarynan el ekonomıkasyna, jer­gilikti bızneske túser paıda shamaly eke­nin qaperge saldy.

– Negizinen, óz betinshe, jeke saıahat­ta­ǵan týrısterden kóbirek tabys keledi. Óıt­keni ol qaıda tústenetinin, qaıda kóńil kóteretinin, ne kórip, ne qyzyqtaıtynyn ózi sheshedi. Alaıda QHR týrısteri Qazaq­stanǵa negizinen top-tobymen keledi. Birinshiden, jeke kelse, vıza rá­simdeýi qıynǵa túsedi. Ekinshiden, olardyń arasynda «qazaqtar qytaısha sóılegenińdi estise, jabyla urýy múmkin» degen negizsiz qaýip taraǵan. Úshinshiden, arnaıy oqyǵan maman bolmasa, elimizde eshkim, tipti polıeıler men dárigerler de qytaısha bil­meıdi. Osydan keıin irgedegi qazaq eli­ne saparlaýǵa kóńili qulaǵan QHR azamaty qy­taı týrıstik fırmasynyń keńsesine bet alady, – deıdi sarapshy.

Týrıst jumsaıtyn qarjydan Qazaq­stan ekonomıkasynyń qaǵylýy osy jerde bastalady. Saıahatshy qazaq jerindegi jatyn orny, tasymaly, tamaqtanýy, gıd qyzmeti úshin aqyny tegis QHR aýmaǵynda tóleıdi. Týrfırma top saılaıdy. Mundaı toptarda týrıster tolyǵymen qytaı gı­diniń baqylaýynda: qonaqtaryn elimizde QHR azamattary ashqan qonaqúılerge túsirýge múmkindigi bar. Solar ıelik ete­t­in dámhana-meıramhanalarda tamaq­tandyrýy da óz quzyrynda. Osylaısha, qarajattyń basym bóligi qytaı bıznesiniń aınalymynda qalady.

Mundaı problemaǵa soltústik kór­shimiz de mańdaı soqty. 2018 jyly Orys-Qytaı týrızmine járdemdesý qaýym­dastyǵy V.Pýtınge hat jol­dady. Mamandar Qytaıdan Reseıge tas­qyndaǵan, 2010 jylǵy 158 myńnan 2017 jyly 1,5 mıllıonǵa deıin artqan týrıs­ter aǵynynan ekonomıkaǵa kóp paıda kelmegenin málimdedi. Olar QHR saıahatshy toptary saparynan birinshi kezekte qytaı bıznesi baıyp jatqanyn dáıektedi. Jergilikti bıznes enshisine tek kádesyı-sývenır men azyq-túlik satý ǵana qalatyn kórinedi. Árıne, eger kirse, mýzeılerge azdy-kem kiris túsedi. Toptan bólinip, áldekimniń óz betinshe aqsha jum­saýy neǵaıbyl: qatysýshylardyń ár qadamy gıd qadaǵalaýynda.

Sondyqtan sarapshylar qaı elden bol­syn, toptyq emes, jeke týrısterdi neǵurlym kóp tartýǵa mán bergen jón deıdi. Máselen, osy maqsatta Qytaımen ortaq shekarasy joq Belarýs 2017 jyldan beri QHR turǵyndaryna 30 kúndik vızasyz rejım usyndy. Al Qazaqstan Úkimeti shy­ǵys kórshisiniń azamattaryna 2020 jy­ly bir jylǵa 120 saǵattyq, ıaǵnı 5 kún­dik vızasyz rejım engizýge sheshim qa­byldady.

Damyǵan elderde toptyq týrlar – ótkenniń enshisine aınala bastaǵan úrdis. Onda smartfonǵa júktelgen jol nus­qaǵyshpen jeke saıahattap júrgen QHR aza­matyn kóptep ushyrastyrýǵa bolady.

Reseı de Qytaıdyń jeke saıahat­shy­sy­nyń ynta-yqylasyn týdyrýǵa kúsh salý­da. Birneshe jyl buryn tól tarıhı oryndarynyń mán-mańyzyn, biregeıligin qytaı tilinde saýatty túsindire alatyn ekskýrsııa jetekshilerin daıarlaý isin qolǵa aldy. Qazir qytaı toptaryn da tıisti ser­tıfıkaty bar jergilikti gıdti jaldaýǵa min­dettegen.

aikyn.kz

Sońǵy jańalyqtar