26 Qarasha, 17:06 635 0 Jańalyqtar "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

«Uly dala halyqtarynyń qundylyqtary»

«El-shejire» qoǵamdyq qorynyń uıymdastyrýymen Túrkistan qalasyndaǵy Qoja Ahmet Iasaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetinde sheteldik sarapshylardyń qatysýymen «Uly dalanyń jeti qyry: ulttyq tarıh ýaqyty» («Uly dala halyqtarynyń qundylyqtary») ǵylymı-praktıkalyq konferenııasy ótkizildi. Aýqymdy is-shara Qazaqstan Respýblıkasynyń Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń memlekettik-áleýmettik tapsyrysy aıasynda uıymdastyryldy.

Konferenııanyń maqsaty – Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» baǵdarlamalyq maqalasynyń kontekstindegi jahandyq tarıhtaǵy qazaq halqynyń rólin talqylaý úshin alań uıymdastyrý, qazaq halqynyń tarıhı tamyrlaryn qarastyrý, qazirgi zamannyń jahandyq máselelerin zertteýde otandyq ǵalymdardyń halyqaralyq yntymaqtastyǵynyń negizgi baǵyttaryn anyqtaý.

Atalǵan konferenııaǵa 170 adam, sonyń ishinde Túrki tildes elderden (Túrkııa, Tatarstan, Qyrǵyzstan, Ózbekstan jáne t.b.) sheteldik sarapshylar qatysty. Atap aıtqanda:

· Gatın Marat Salavatovıch – Tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, Qazan ýnıversıtetiniń tarıh jáne qoǵamtaný bilim berý kafedrasynyń doenti (Tatarstan);

· Mıńnegýlov Hatıp Iýsýpovıch – Qazan ýnıversıtetiniń eńbek sińirgen professory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory (Tatarstan);

· Mýsaev Syrtbaı – I.Arabaev atyndaǵy QMÝ Lıngvıstıka ınstıtýtynyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor (Qyrǵyzstan);

· Iýldashev Qazaqbaı – Tashkent Memlekettik ýnıversıteti, Ózbek tili men ádebıeti kafedrasynyń professory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory (Ózbekstan);

· Ýtanova Sırdarehon – Ózbekstan Respýblıkasy Fanlar akademııasy, Ózbek tili men ádebıeti jáne folklory ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor (Ózbekstan);

· Nazarov Nasrıddın Atakýlovıch – Tashkent Sáýlet-qurylys ınstıtýty, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, saıasattaný ǵylymdarynyń doktory, professor (Ózbekstan);

· Bahadyrova Sarygýl – Ózbekstan Ǵylymdar akademııasynyń Qaraqalpaqstan bólimi ǵylymı qyzmetkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor (Qaraqalpaqstan).

· Islam Jemeneı – «Turan-Iran» ǵylymı zertteý ortalyǵynyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor.

· Shámshi Baýyrjan – M.Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan medıına ýnıversıteti, gýmanıtarlyq ǵylymdar magıstri, aǵa oqytýshy.

Konferenııaǵa sonymen qatar QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn úılestirý departamentiniń dırektory Tólekov Eldar Myrzabekuly, Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Sáken Amangeldiuly Qalqamanov qatysty.

Konferenııany quttyqtaý sózimen fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Qulbek Ergóbek ashty. Odan keıingi sóz kezegi QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn úılestirý departamentiniń dırektory E.M. Tólekovke, Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary S.A. Qalqamanovqa berildi.

Konferenııanyń birinshi kúni plenarlyq jáne sekııalyq otyrystar ótkizildi. Konferenııanyń qorytyndysy boıynsha qarar qabyldanyp, ǵalymdar men sarapshylar óz oılaryn bildirdi.

Atap aıtqanda, utymdy usynystardyń mańyzdy máselelerin tizip óteıik:

1) Túrik álemindegi ortaq qundylyqtardyń qaıta qalyptasýy men baıandylyǵyn qamtamasyz etý úshin álippe (alfavıt) birligin qaıta qaraý usynyldy, (Mysaly: Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Qazaqstan jeke álippelerin daıyndaýda. Árkimniń jeke álippesi ár eldiń qıyndyqtaryn týyndatady. Bul bolashaqta túrik álemindegi ıntegraııalyq proesine keri áserin beredi, birlik bolmaıdy.

2) Túrik halyqtary men memleketteriniń tarıhyn zertteý jáne oqytýdyń ortaq ádistemesin qalyptastyrý.

3) Qoja Ahmet Iasaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti janynan zamanaýı túrkitaný jáne ǵylymı-metodologııalyq zertteýdiń platformasy retinde ǵylymı jýrnal shyǵarý (SCOPUS jáne t.b. joǵary ındeksti jýrnaldar).

4) Túrki halyqtaryna ortaq tarıhı uly esimderdi ulylaý, nasıhattaýdyń ortalyqtandyrylǵan júıesin qurý (mysaly, Abaı, ál-Farabı, Berýnı).

5) Keleshekte túrkitaný baǵytyndaǵy ortaq termınderin qalyptastyrý máselesi.

6) Túrkologııaǵa eńbegi sińgen ǵalym tulǵalardyń murasy men tájirıbesin nasıhatta maqsatynda arnaıy oqý keshenin qalyptastý (mysaly, Abaı oqýlary, Shákárim oqýlary jáne t.b.).

Sońǵy jańalyqtar