16 Qazan, 11:35 305 0 Rýhanııat Anar LEPESOVA

Ortalyq mýzeıde "Dala úni" memorıaldyq kórmesi ashylady

Erteń, 17 qazanda Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik ortalyq mýzeıinde Almaty qalasy ákimdiginiń qoldaýymen "Rýhanı jańǵyrý" baǵdarlamasy aıasynda Qazaqstannyń ataqty sýretshisi, músinshi Baqytjan Ábishevtiń «Dala úni» atty memorıaldyq kórmesi ashylady.

Baqytjan Ábishev Aqtóbe qalasynda dúnıege kelgen. Ol N.VGogol atyndaǵy Almaty kórkemsýret ýchılıesinSýrıkov atyndaǵy Máskeý Memlekettik kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen. Eńbek jolyn alǵashynda bitirgen ýchılıesinde, keıin T. Júrgenov atyndaǵy Almaty kórkemsýret ınstıtýtynda oqytýshy bolyp bastady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, belgili músinshi Baqytjan Ábishevtiń shyǵarmashylyǵy mádenı qoǵam men kórermenderdiń kópshiligine jaqsy tanys. Qazaq halqy tarıhyn, onyń kórnekti qaıratkerleriniń taqyryby músinshige asa jaqyn boldy. Ol tarıhı tulǵalar men ulttyq batyrlardyń beınelerin qalpyna keltirýge úlken úles qosty.

B. Ábishevtiń ornyqty músindik taqyryptary men sıýjetteri qazaq tarıhy men halyq ómiri jáne salt-dástúrlerimen tyǵyz baılanysty. Avtor óz shyǵarmalaryn jasaýdaǵy ártúrli kompozıııalyq jáne kórkem plastıkalyq mánerli quraldar men ádisterdi paıdalanǵan («Anasynyń portreti» jylýlyqqa jáne shynaıy mahabbatqa toly, «Kúıshi» keńdigi men plastıkalyq qýaty, «Uran» halqynyń erligine qumarlyqpen shaqyrý, «Qulager» meıirimdiliginiń jáne zulymdyqtyń óshpes qarsy turý ıdeıasy, «Umaı», «Tomırıs», «Betashar», «Búrkitshi», «Batyr» qazaq batyrlarynyń kúshi men eptiligi).

B.Ábishev 1970 jyldan bastap stýdenttik, respýblıkalyq, búkilodaqtyq jáne halyqaralyq kórmelerdiń turaqty qatysýshysy, sondaı-aq kóptegen baıqaýlardyń laýreaty, kórnekti monýmentaldyq jumystardyń avtory. Baqytjan Ábishev – qazaq halqynyń batyrlaryna arnap qoıylǵan kóptegen ǵajaıyp eskertkishterdiń avtory. Almaty qalasynda Jambyl jáne Toqash Bokınge, Jańa-Qorǵanda Uly Otan soǵysy qurbandaryna, Aqtóbe qalasynda Álııa Moldaǵulovaǵa, Buhar Jyraý, M. Kópeev, Baıanaýylda S.Toraıǵyrovqa, Qaraǵandy qalasynda jazýshy S. Seıfýllınge qoıylǵan eskertkishter, sonymen qatar Almaty qalasyndaǵy Ál-Farabı, Mahambet, Kúlásh Baıseıtova, jazýshy A. Sharıpov, Nur-Sultan qalasynda Ata Túrik, Jaıaý Musa turpattyrynyń avtory. Stanok janrynyń sheberiniń kóptegen jumystary qazaqstandyq jáne sheteldik mýzeılerde «Olımpıadashy» atty ózgeshe eńbegi Shveıarııanyń Lozanna qalasyndaǵy Olımpıadalyq komıtettiń shtab – páterinde turǵan, Germanııanyń jeke kollekııasyndaǵy «Kúıshi», Máskeý qalasyndaǵy «Tomırıs». Ásirese 1836-1837 jyldardaǵy kóterilis basshylary Mahambet Ótemisuly men Isataı Taımanovtyń monýmentaldyq kompleksine sińirgen eńbegi ólsheýsiz.

Baqytjan Ábishevtiń sońǵy jyldary jasaǵan iri týyndysy – 2003 jyly Atyraý qalasynda IýNESKO sheńberinde atalyp ótken Mahambettiń 200 jyldyǵyna arnalǵan «Isataı men Mahambet» monýmentaldy kesheni.

B. Ábishev – QR Sýretshiler Odaǵynyń múshesi, QR Lenın komsomoly syılyǵynyń jáne halyqaralyq syılyqtyń laýreaty. Oǵan Qazaqstannyń mádenıeti men beıneleý ónerin damytý isine qosqan zor úlesi úshin "QR Memlekettik syılyǵy", "QR Prezıdentiniń Beıbitshilik jáne rýhanı kelisim syılyǵy" berilgen.

Músinshiniń shyǵarmalary tas pen qola dáýiriniń oı-sezimin shyǵarmashylyq jasampazdyqtyń uly ekpininde biriktire otyryp, máńgilikke shaqyrady. Tamasha sheberdiń qolymen jasalǵan monýmentaldy jumystar bizdiń elimiz úshin mańyzdy eskertkishter jáne ulttyq tarıhı-kórkem muranyń bir bóligi bolyp tabylady.

Sońǵy jańalyqtar