10 Qazan, 10:39 378 0 Bilim Ahmet ÓMIRZAQ

Shámshıdınova jaqtaǵan júıeni Aımaǵambetov ózgertpek

«Túrkistan» gazeti elimizdiń bilim berý salasyna engen Bolon júıesiniń yń­ǵaı­lylyǵy men qıyndyq týdyrar jaqtary týraly birneshe ret másele kóterip, jurt­shylyq nazaryna usynǵan-dy. Sonyń biri – «Túrkistan» gazetiniń 2019 jylǵy №13 (1287), 4 sáýirdegi sanynda «Bolonnyń bereri ne, qıyndyǵy qandaı?» degen taqyryppen jarııalanǵan gazet tilshisi Ahmet Ómirzaqtyń maqalasy bolatyn.

Maqala gazette jarııalanǵan soń ma­qalanyń mátini sol tustaǵy Qazaqstan Res­pýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstri Kúlásh Shámshıdınovaǵa joldanyp, atal­ǵan máselege oraı birneshe saýalǵa jaýap berýi suralǵan edi. Gazet saýaldaryna berilgen Bilim jáne ǵylym mınıstriniń jaýaby gazetimizde «Bolonnyń talaby oryndy» degen taqyryppen jarııalandy («Túrkistan» gazeti, 23 mamyr, 2019 (№20).

Mınıstrlikten kelgen jaýapta bizdi ǵana emes, Bolon júıesi boıynsha RHD doktorantýra baǵdarlamasy boıynsha oqyp, gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵy­lym salalarynan doktorlyq qorǵaý jo­lynda júrgen jas ǵalymdardy qyzyq­tyr­ǵan bir másele jóninde bylaı delingen bolatyn:

«2011 jyly Qazaqstan Respýblı­ka­sy­nyń «Ǵylym týraly» Zańynda fılosofııa dok­tory RHD dárejesi ǵylymı dáreje retinde bekitildi. Sondyqtan fılosofııa doktory RHD dárejesin alý úshin qoıylatyn talaptar Ǵylymı dárejeler berý erejesinde (QR Bilim jáne ǵylym mınıstriniń 2011 jylǵy 31 naýryzdaǵy  №127 buıryǵy) bekitildi. Doktorantýra baǵdarlamasyn meńgeretin doktoranttar jarııalanymdaryna qoıylatyn talap­tar­dyń biri retinde – halyqaralyq reen­zııalanatyn ǵylymı jýrnaldarda maqala jarııalaý osy kezden beri en­gi­zilgen.

... fılosofııa doktory (RHD), beıini boıynsha doktor dárejelerine úmitkerler úshin usynýshylardyń halyqaralyq reıtıngtik basylymdarda jarııalaný ta­labynyń bolýyn oryndy dep sanaımyz».

Gazetimizde jarııalanǵan maqalada («Bo­lon­nyń bereri ne, qıyndyǵy qan­daı?») gýmanıtarlyq salada RHD dáre­je­sin alý úshin doktoranttardyń shetel­dik ımpakt-faktorly jýrnaldarda mate­rıal­dar jarııalaýynda túrli keder­gi­ler­diń bolatyndyǵyn, sondyqtan bul talap­tyń qazaq gýmanıtarlyq sala ǵylymdary úshin tıimsiz bolyp otyrǵany synalǵan-dy. Biraq joǵarydaǵy mınıstrlikten kelgen jaýapta gýmanıtarlyq salada RHD doktory dárejesin alýǵa baılanysty talaptyń ózgertilmeıtini anyq aıtylyp, máseleniń sol kúıinde qalatyny kórse­til­gen edi.

Degenmen, Bolon júıesine kóshken qazaq ǵylymyna kedergi keltirer keıbir talaptardyń qıyndyǵy eskerilgen bolsa kerek, jaqynda QR Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov baspasóz ókilderimen kezdesý kezinde osy máselege arnaıy toqtalyp, olardy alda bolar jaǵymdy jańalyqtan habardar etti.

«PhD stýdentteri úshin biz eki jańalyq engizeıik dep otyrmyz.

Birinshiden, doktoranttar dısser­ta­ııa­­laryn qorǵaýdyń aldynda mindetti túrde halyqaralyq bazadan an­tı­p­lagıattan ótetin bolady.  Dok­to­rant­tar qazir tek Qazaqstan bazasy boıynsha antıplagıattan ótýde. Endi dıssertaııa qorǵaıtyn PhD stýdentterdi halyq­ara­lyq deńgeıde plagıatqa tekserý týraly talap qoıylady

Ekinshiden, PhD stýdentterge mysaly, gý­manıtarlyq ǵylymdar, qazaq tili, Qazaqstan tarıhy salasynda maqala ja­rııalaý boıynsha biraz ózgeris daıyn­da­dyq. Bul ózgerister doktoranttarǵa qoıy­latyn talaptardy azaıtýǵa baǵyt­talǵan. Shyn máninde, gýmanıtarlyq bilim berý baǵyttary boıynsha jazǵan maqalalaryn jarııalaýda biraz qıyndyq týyndaýda. Sol sebepti kóptegen adam dısser­ta­ııalaryn qorǵaı almaýda. Biz qazir osy­ǵan qatysty máselelerdi talqylap ja­tyrmyz. Jyldyń sońyna deıin tıisti sheshim qabyldap, zańnamaǵa engizemiz. Naq­ty sheshim qabyldanǵan kezde to­ly­ǵyraq aqparat beremiz», – dedi mınıstr.

Bul – PhD doktorlyq dıssertaııasyn qorǵaý úshin «Scopus» tárizdi málimetter bazasyna enetin sheteldik ımpakt-faktorly basylymdarǵa maqala jarııa­laý mindettelgen elimizdegi gýmanıtarlyq sala doktoranttary úshin kópten kútken qýanyshty jańalyq bolǵany sózsiz. Óıtkeni ulttyq máni bar ǵylymdarǵa arnalǵan maqalalardyń halyqaralyq mánge ıe ǵylym jetistikterin jarııalap otyratyn «Scopus», «Thomson Reuters» sekildi iri derekter bazasyna enetin ımpakt-faktorly ǵylymı jýrnaldarǵa jarııalanýy qıyn bolatyn. Sonyń sebebinen zerttegen taqyrybyna baı­la­nysty jazǵan eńbekterin ýaqytysynda qor­ǵaı almaı, kóptegen jas dokto­rant­tardyń taýy shaǵylatyn. Endi Bilim jáne ǵylym mınıstriniń aıtqan jańalyǵy olardyń úmitin oıatyp, alǵa qoıǵan maq­sattaryn oryndaýǵa jigerlendiretini sózsiz.

Sońǵy jańalyqtar