12 Qyrkúıek, 12:15 611 0 Syrtqy saıasat "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

Dıplomat – Qanat Saýdabaev

23 jyl boıy mádenıet salasynda rejısser bolyp qyzmet etken adamnyń táýelsiz eldiń alǵashqy Elshisi bolýy qyzyq ta bolsa, aqıqat. Buǵan egemen Qazaq­stannyń tuńǵysh el­shisi bolǵan Qanat Saýdabaevtyń ómiri dálel.

Rejısserlikten elshilik qyzmetke bet burý ózi úshin de kútpegen sheshim bolǵanyn bir suhbattarynda aıtqan Qanat Bekmyrzauly sol tustaǵy Qazaq KSR Prezıdenti bolǵan N.Á.Nazarbaevtyń ózine endi Máskeýmen basqasha qarym-qatynas ornaıtynyn, Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasynyń, Keńes Odaǵynyń da endi bolmaıtynyn aıtqanyn eske alady. «Osyndaı qıyn kezeńde Ortalyqtaǵy jaǵdaıdyń betalysyn maǵan jedel habardar etip otyratyn ári qajet bolsa M.Gorbachev jáne B.Elınmen t.b tulǵalarmen, sonyń ishinde sheteldik elshilermen tikeleı baılanysqa shyǵa alatyn Máskeýde senimdi ókil qajet» dep aıtqan N.Nazarbaev Qazaq KSR-diń KSRO-daǵy Ókiletti Elshisi etip Qanat Saýdabaevty bekitken. Bylaısha aıtqanda bul faktili turǵyda Qazaqstannyń tuńǵysh Elshisi laýazymyna taǵaıyndaý edi. «1992 jylǵa deıin Máskeýde jumys istep, bılikti ustaýshylardyń qaıǵyly jaıttaryn, kúsh pen álsizdiktiń, erlik pen satqyndyqtyń, uly eldiń quldyrap jatqandyǵynyń kýási boldym», – degen Qanat Saýdabaev Elshi bolǵan alǵashqy kúnnen-aq N.Nazarbaevtyń tapsyrmasymen sheteldik elshilermen qarym-qatynasty nyǵaıta bastaıdy. «Biz ıadrolyq derjava elderiniń elshilerimen kezdese bastadyq. Olar Qazaqstan aýmaǵyndaǵy orasan zor ıadrolyq áleýetke baılanysty dabyl qaqqan edi. Bul memleketter álbette Keńes odaǵynyń ıadrolyq qarýynyń taralyp ketýine qarsylyq tanytqan emeýrinderin anyq baıqatqan edi. Al Qazaqstan 16 jeltoqsanda táýelsizdigin jarııalaǵan sátte bizdiń egemendigimiz sherý ispetti moıyndala bastady. Qazaqstan egemendigin alǵash bolyp tanyǵan elder qatarynda Túrkııa men AQSh boldy. Sol tustaǵy Túrkııa basshysy Turǵut Ozal men AQSh Prezıdenti úlken Djordj Býsh pen Nursultan Nazarbaev arasynda tyǵyz qarym-qatynas ornaǵan edi»,  –  dep eske alady sol jyldardy Qanat Bekmyrzauly.

15 jylǵa jýyq ýaqyt boıy Qazaqstannyń mańyzdy elderdiń astanalarynda, atap aıtqanda Máskeýde, Ankarada, Londonda, Vashıngtonda Elshi bolǵan Qanat Saýdabaev Elshi ári mınıstr retinde alǵashqy kúnderden-aq N.Nazarbaevtyń jetekshiligimen mańyzdy sheteldik delegaııalarmen kelissózderge qatysady. 2011 jylǵy 12 sáýirden bastap Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik hatshysy laýazymyna taǵaıyndalady.

Qanat Saýdabaev 1968 jyly Lenın­gra­d memlekettik mádenıet ınstıtýtyn rejısser mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. 1988 jyly KOKP OK janyndaǵy qoǵamdyq ǵylymdar Akademııasyn aıaqtady. 1972 jyly Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń sheshimimen 25 jastaǵy Qanat Saýdabaev Qazaq memlekettik ırkiniń tuńǵysh basshysy bolyp taǵaıyndalady.

Al 1977 jyly otyz jasynda Mádenıet mınıstriniń orynbasary laýazymyna taǵaıyndalady. Jetpisinshi jyldar qazaq mádenıeti tarıhynyń ushpaǵy bolǵan kezeń edi. Sol tusta Qanat Saýdabaevtyń uıymdastyrýshylyq qabileti, qarqyndy eńbegi kórindi. Al 1983 jyly memlekettik kınonyń tóraǵasy bolady. Bul týraly Q.Bekmyrzauly «1983 jyly 17 jeltoqsanda meni D.A.Qonaev shaqyrdy, sosyn menimen mádenıettiń jaı-kúıi týraly sheshile otyryp sóılesti. Teatr men mýzykanyń jaıyn qalypty baǵalap, qazaq kınosyna qatysty kóńiline kirbiń túsirgen jaıttar týraly da ashyq aıtty. Kezdesý qorytyndysy boıynsha men Qazaq KSR Memlekettik kınosynyń Tóraǵasy laýazymyna taǵaıyndalatyn boldym»,  – deıdi. Qazaq kınosynyń ósýine de aıtarlyqtaı úles qosqan Q.Saýdabaev Memlekettik kınoǵa tóraǵalyq etken jyldardan birneshe jyl ótkennen keıin qazaq kınosynda qaryshtap damý baıqalyp, jańa tolqyndar paıda boldy.

Kınodaǵy jemisti eńbeginen keıin el­shi­lik qyzmetke, memlekettiń múddesi úshin ári qaraı syrtqy saıasatta jumys isteý buıy­rady. Tarıhqa esimi altyn árippen jazylǵan D.A.Qonaev, N.Á.Na­zar­­baevpen jaqyn qarym-qatynasta bolyp, saıasattyń jaı-japsaryn meńgerip, má­mi­leger­lik­te de joǵaryda atap ótkenimizdeı aýyz toltyryp aıtarlyqtaı qyzmet etti. Keıin­gi qyzmeti de memlekettik jumys ba­bymen baılanysty boldy. 2007 jyly «Na­zarbaev ortalyǵy» kópsalaly ǵylymı-taldaý jáne gýmanıtarlyq-aǵartý memlekettik mekemesiniń basshysy, 2015 jyldan bastap QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty boldy.

Mine, ómirdiń joly san qyrly degen osy bolar. Mádenıet salasynan shoqtyǵy bıik ári qyrýar eńbek pen tereń bilim­di­likti qajet etetin dıplomatııa salasynda jemisti eńbek etý ekiniń birine berile bermeıtin baq ári jaýapkershilik. Qanat Bekmyrzauly Saýdabaev sondaı ataýly mindetke ıe bolǵan azamat. «Qurmet», «Otan», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuń­­­ǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev» ordenimen, mereıtoılyq ordenderimen marapattaldy. Búginde uly Ermek Saýdabaev ákesiniń izin jalǵap, elshilik qyzmette júr.

Qyzyqty ári san qyrly ómir jolyn keshken Qanat Saýdabaevtyń esimi Qazaq­stan mádenıeti men dıplomatııasynda jań­­ǵyryp, el úshin sińirgen eńbegi elene beredi.

Oljas BERKINBAEV

Sońǵy jańalyqtar