12 Tamyz, 16:24 221 0 Din Dınara MYŃJASARQYZY

Qurban aıttyń saýaptary haqynda

Tarıhı málimetterge súıensek, aıt namazyn oqý hıjranyń birinshi jylynan bastap sharıǵatqa endi. Ánes ıbn Málik (r.a.) bylaı dep rıýaıat etken: «Alla Elshisi (Oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) Mádınaǵa kelgende qala jurtynyń eki kún toılaıtyn meıramy bar edi. Paıǵambar (s.a.s.) olardan:

«Bul eki kún qandaı kún?» – dep suraǵanda mádınalyqtar: «Bul eki kúndi jáhılıet dáýirinde osylaı toılaýshy edik», – dedi. Sonda Alla Elshisi (s.a.s.): «Alla senderge ol ekeýin olardan da qaıyrly eki kúnmen aýystyrdy: qurban jáne oraza aıt kúnderimen», – (Ábý Dáýit, Salat 239; Ahmet bın Hanbál III 103, 235) degen.

Qurmetti baýyrlar! Aıt kúni tań erteń kún naıza boıy kóterilgen soń jamaǵat bolyp aıt namazyn oqý - ýájib. Ýájiptiginiń aıat-hadısterdegi dálelderi tómendegideı: Alla taǵalanyń Quran Kárimde: «Namaz oqy jáne qurban shal» — dep buıyrýy qurban shalýdyń ýájiptigin bildiredi.

Paıǵambarymyzdyń (Oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) «Qurban shalyńdar! Óıtkeni ol Ibrahım babalaryńnyń súnneti»- deýi qurban shalýdyń ýájiptigine qaıshy emes. Óıtkeni hadıste aıtylǵan «súnnet» - jol degen maǵynany bildiredi. Iaǵnı, bizge ýájip retinde mindettelgen qurban shalý -Ibrahımniń (a.s.) jalǵasa kelgen joly degen maǵynany meńzeıdi.            Sondyqtan aıt namazynan qalys qalýǵa bolmaıdy.

Aıttyń mán-maǵynasyna kelsek, aıt - qýanysh pen shattyqqa toly kún degen maǵynany «merekeleý», «hal surasý», «bir-birin qýantý», «qýanyshqa toptalý» degen maǵynalardy bildiredi. Jaratýshy Iemiz árbir izgi amal men ıgilikti istiń saýabyn berip, meıirim-shapaǵatyn tógedi.

Jalpy, aıt merekesi kúnderi árbir musylman mynadaı amaldarǵa nazar aýdarǵany abzal:

- Erteń aıt bolatyn túndi ǵıbadatpen, zikir, namaz, Quran oqýmen, duǵa, ıstıǵfar tileýmen ótkizgen durys. Bul isterdi túnniń sońǵy bóliginde oryndaǵan jón. Reti kelse, búkil túnniń biraz bóligin ǵıbadatpen ótkizgen jaqsy. Bul jaıynda Paıǵambar (Oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) bylaı degen: «Kimde-kim Oraza aıty men Qurban aıtynyń túnderin Alladan esebin tilep ǵıbadatpen ótkizse, onyń júregi júrekter óletin kúni (Qııamet kúni) ólmeıdi» degen.
- Juma kúnderindegi sekildi aıt kúnderi de ǵusyl quıyný, ıissý sebiný, tisti mısýakpen tazalaý jáne erler úshin eń táýir kıimderin kıip shyǵý. Bul – Allanyń nyǵmetterin kórsetý men shúkirshilik etýdiń bir belgisi. Hanafı mazhaby boıynsha ǵusyldy tań namazynan soń namazǵa shyǵardan buryn quıynǵan jón. Hanafılerdiń pikirlerinshe bul ǵusyl namaz úshin alynatyn ǵusyl. Óıtkeni Alla Elshisi (Oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) osy eki aıt kúnderi tańerteń ǵusyl alatyn bolǵan. Álı men Omar da (r.a.) aıt kúnderi ǵusyl quıynatyn edi. Paıǵambar (Oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) aıt kúnderi ústine ıissý sebetin jáne arnaıy qyzyl shapan kıetin.

- Meshitte ımamnyń ýaǵyz-nasıhatyn tyńdap, jamaǵat bolyp aıt namazyn oqıdy. Namaz bitken soń musylmandar qol alysyp, tós qaǵysyp «Quban aıt qabyl bolsyn!», «Aıt qutty bolsyn!» dep birin-biri quttyqtap, máre-sáre bolyp jatady.

- Qurban aıt merekesinde aıt namazyna deıin tamaq ishilmeıdi. Al oraza aıtynyń alǵashqy kúni namazǵa sáresi iship, aýyz bekitip shyǵý;
- Aıt namazy kúni tańerteń namazǵa deıin Alla Taǵalany eske alyp, duǵa- tilek jasaý;

- Aıt namazyna erterek ári jaıaý barý. Tipti, tań namazynan keıin, kún shyqpaı turyp barsa jaqsy. Bul alǵashqy saptan oryn alyp, úlken saýapqa ıe bolýdyń birden-bir joly. Álı (r.a.): «Aıt namazyna jaıaý barý súnnet», – degen. Óıtkeni Paıǵambar (Oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) aıt kúnderi kólik minbeıtin. Al ımamnyń Aıt namazyna jamaǵattyń sońynan barýy súnnet.
- Izgi hám saýapty, qaıyrymdylyq istermen aınalysý lázim sanalady.
- Aıt kúnderi múmkindiginshe azamattardyń bir-birine syı-sııapattar jasaýdy umytpaý kerek. Paıǵambarymyz (Oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Bir-birińe syılyq berip, tatýlasyńdar... Bir-birińe bergen syılyqtaryń - aralaryńdaǵy óshpendilikti joıady», - dep ósıet etken.
- Aıt namazyna bararda bir kóshemen baryp, qaıtar joldy basqa kóshemen qaıtý abzal. Jábır (oǵan Alla razy bolsyn) bylaı degen: "Mereke kúni Paıǵambar (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn) aıt namazynan qaıtqanda kelgen jolymen emes, basqa jolmen júretin" (Ál Buharı, 986). Iaǵnı dostarymyzdyń, baýyrlarymyzdyń, kórshilerimizdiń úılerine kirip, aıttap, merekeleý degen sóz.

- Aıt namazyna ımandylyqqa úıretý maqsatynda balalardy da qatystyrý;      (Osy kúni balalarǵa jańa kıim, táttiler men syılyqtar syılaýmen qýantatyn bolsaq, balalar da bul meıramdy jylda asyǵa kútetin bolady.)

- Óz otbasyna syı-sııapat úlestirý. Osy kúnderi jaǵdaıyna qaraı ádetten tys kóbirek sadaqa berýge tyrysý.

- Musylmandarmen jyly shyraımen, jymıyp júzdesý. Týǵan-týys pen joldastardyń úıine baryp, týysqandyq pen súıispenshilik baılanystaryn bekite túsý.
- Ómirden ozǵan adamdardyń úılerine baryp, Quran tiláýat etip duǵa etý lázim.
- Eki arazdasqan erli-zaıyptylar men týysqandardy tatýlastyrý úlken saýap amal bolyp sanalady.

-  Qurbandyqqa shalynatyn maldy (qoı, eshki, sıyr, túıe) aıt namazy  oqylyp bolǵan soń shalý;

- Naýqastardyń kóńilin suraý, t.b. Jalpy, bul kúnderi udaıy qýanyshta bolyp, barsha jaqsylyq ataýlynyń basy-qasynda júrip, qoldan kelgen izgi amaldarymyzdy jasaý – siz ben bizdi Alla Taǵalanyń rahymyna bóleıtin amaldar, ınshaallah.

Qurban aıt namazy 2019 jylǵy 11 tamyz kúni, tańǵy saǵat 7.15-te oqylady. Qurban aıtta Uly Alla Taǵala barsha nıetterimiz ben tilekterimizdi qabyl etsin! Elimizdiń egemendigi baıandy, Táýelsizdigimiz tuǵyrly bolǵaı!  Ámın!

Muhamedjan Estemirov,
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń,
Shymkent qalasy boıynsha
ókil ımam orynbasary

Sońǵy jańalyqtar